Η σταδιακή αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση μπαίνει ξανά στο τραπέζι, με τους σημερινούς 55άρηδες να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των αλλαγών. Οι αποφάσεις θα κριθούν από τη μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, η οποία εκπονείται ανά τριετία και αποτελεί τον βασικό «οδηγό» για την πορεία του ασφαλιστικού συστήματος.
Οι πρώτες αποφάσεις στο τέλος του 2026
Η ελληνική κυβέρνηση καλείται στο τέλος του 2026 να λάβει κρίσιμες αποφάσεις για το αν θα πρέπει να αλλάξουν τα ισχύοντα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από την 1η Ιανουαρίου 2027. Το βασικό κριτήριο θα είναι η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής, καθώς η αύξησή του οδηγεί αυτομάτως και σε παράταση του εργασιακού βίου.
Τι δείχνει η μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής
Τα στοιχεία που έχουν ήδη συγκεντρωθεί δείχνουν πως η αύξηση του προσδόκιμου ζωής είναι δεδομένη, κάτι που ενισχύει το ενδεχόμενο ανόδου των ηλικιακών ορίων. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, το 2030 τα θεσμοθετημένα όρια των 62 και 67 ετών αναμένεται να ανέβουν κατά περίπου 1,5 έτος. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν αυτό θα γίνει σταδιακά από το 2027 μέχρι το 2030 ή αν θα εφαρμοστεί άμεσα από το 2027.
Σενάρια για τη σταδιακή αύξηση
Αν αποφασιστεί προοδευτική εφαρμογή, το μοντέλο που πιθανόν να υιοθετηθεί είναι αυτό που εφαρμόστηκε μεταξύ 2015-2021, με ετήσιες αλλαγές. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος που θα κλείσει τα 62 το 2027 μπορεί να συνταξιοδοτηθεί στα 62,6 έτη, το 2028 στα 62,9 έτη και το 2030 στα 63,5 έτη.
Τα δύο βασικά όρια σήμερα
Σήμερα το ασφαλιστικό πλαίσιο προβλέπει δύο κατηγορίες συνταξιοδότησης:
- Στα 62 έτη, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν συμπληρωθεί 40 έτη ασφάλισης (12.000 ένσημα).
- Στα 67 έτη, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ένσημα).
Πηγές του υπουργείου Εργασίας αναφέρουν πως δεν πρόκειται για άμεση αύξηση, καθώς η Ελλάδα έχει ήδη προσαρμοστεί νωρίτερα σε σχέση με πολλές άλλες χώρες. Συγκεκριμένα, από το 2013 και μετά, υπό την πίεση της τρόικας, τα όρια αυξήθηκαν στα 62 και 67 έτη, υψηλότερα από όσα προέβλεπε ο νόμος του 2010. Επιπλέον, με τον νόμο 4336/2015 υπήρξαν επιπλέον ενδιάμεσες αυξήσεις.
Οι δείκτες που κρίνουν τις εξελίξεις
Η πορεία των ορίων ηλικίας θα καθοριστεί από τρεις καθοριστικούς δημογραφικούς παράγοντες:
- Δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων: Οι πολίτες άνω των 65 ετών αντιστοιχούν σήμερα στο 39% του ενεργού πληθυσμού, αλλά μέχρι το 2030 αναμένεται να φτάσουν το 60%.
- Δείκτης γήρανσης: Για κάθε 100 άτομα σε παραγωγική ηλικία, θα αντιστοιχούν 170 ηλικιωμένοι, κάτι που αυξάνει την πίεση στο ασφαλιστικό.
- Δείκτης γονιμότητας: Παρότι υπήρξε μικρή άνοδος από 1,3 παιδιά το 2018 σε 1,5 το 2022, η χώρα απέχει σημαντικά από τον μέσο όρο των ανεπτυγμένων κρατών (2,1). Το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα, αφού μέσα σε πέντε χρόνια διπλασιάστηκε, φτάνοντας το 2022 τις -64.706 απώλειες.
Το ασφαλιστικό υπό ασφυκτική πίεση
Η αύξηση της μακροζωίας σε συνδυασμό με τη χαμηλή γεννητικότητα δημιουργούν έναν εκρηκτικό συνδυασμό. Ειδικοί προειδοποιούν πως αν δεν ληφθούν έγκαιρα μέτρα, το ασφαλιστικό θα δεχτεί ισχυρό πλήγμα. Η σύνδεση των ηλικιακών ορίων με το προσδόκιμο ζωής θεωρείται πλέον μονόδρομος για τη διατήρηση της βιωσιμότητας του συστήματος.
