Η κυβέρνηση ετοιμάζει ένα από τα πιο ηχηρά πακέτα μέτρων των τελευταίων ετών για τους συνταξιούχους, με στόχο να αυξήσει άμεσα το καθαρό τους εισόδημα και να κλείσει μια πληγή που εδώ και χρόνια προκαλεί δυσαρέσκεια: την περίφημη «προσωπική διαφορά». Το σχέδιο θα ανακοινωθεί επίσημα τον Σεπτέμβριο, από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), και ήδη συζητείται έντονα στους διαδρόμους του οικονομικού επιτελείου.
Στην καρδιά της μεταρρύθμισης βρίσκεται η κατάργηση ή δραστική μείωση της προσωπικής διαφοράς που αφορά περίπου 670.000 παλαιούς συνταξιούχους. Πρόκειται για εκείνη την κατηγορία δικαιούχων που, παρότι λαμβάνουν ένα «συμπληρωματικό» ποσό για να μη μειωθούν οι συντάξεις τους με το νέο σύστημα, δεν μπορούν να επωφεληθούν από τις ετήσιες αυξήσεις. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ βλέπουν γύρω τους συναδέλφους που βγήκαν στη σύνταξη μετά το 2016 να παίρνουν κάθε χρόνο κάτι παραπάνω, οι ίδιοι μένουν στάσιμοι.
Δύο σενάρια στο τραπέζι
Οι συζητήσεις επικεντρώνονται σε δύο διαφορετικές εκδοχές:
-
Ολική κατάργηση – Η προσωπική διαφορά ενσωματώνεται μόνιμα στη σύνταξη. Από το 2025, όλοι οι δικαιούχοι θα μπαίνουν στο ρυθμό των κανονικών αυξήσεων, βάζοντας τέλος σε μια «διπλή ταχύτητα» που δημιουργήθηκε μετά τον νόμο Κατρούγκαλου το 2016.
-
Μερικό «κούρεμα» – Μείωση της προσωπικής διαφοράς κατά περίπου 50%. Το μέτρο αυτό θα ωφελήσει άμεσα όσους έχουν μικρή προσωπική διαφορά, όπως για παράδειγμα έως 60 ευρώ, ενώ το υπόλοιπο ποσό θα μπορούσε να καλυφθεί σταδιακά από τις αυξήσεις που προβλέπονται από το 2026.
Το κόστος της αλλαγής
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, η πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς θα απαιτήσει επιπλέον 160 εκατομμύρια ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ετήσιο κόστος για τον ΕΦΚΑ στα 580 εκατ. ευρώ (από 420 εκατ. που είναι σήμερα). Η χρηματοδότηση μπορεί να προέλθει είτε από τον κρατικό προϋπολογισμό είτε από αυξημένα έσοδα λόγω του μεγαλύτερου αριθμού εργαζόμενων συνταξιούχων.
Ποιοι είναι οι «τυχεροί» και ποιοι μένουν εκτός
Η προσωπική διαφορά αφορά όσους βγήκαν στη σύνταξη πριν από τον Μάιο του 2016, με το παλιό υπολογιστικό σύστημα. Αντίθετα, οι συνταξιούχοι που αποχώρησαν μετά την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου, λαμβάνουν ήδη ποσά που υπολογίστηκαν με το νέο καθεστώς και δεν έχουν καμία προσωπική διαφορά να «ξεφορτωθούν».
Απώλειες και προσωρινά αντίμετρα
Οι παλαιοί συνταξιούχοι υπέστησαν απώλειες που υπολογίζονται στο 13,15% για την τριετία 2023-2025, αφού οι αυξήσεις που ανακοινώθηκαν δεν έφτασαν ποτέ στο πορτοφόλι τους. Ως αντιστάθμισμα, το 2025 θα λάβουν μια αύξηση της τάξης του 2,2%-2,5%, καθώς και μια έκτακτη οικονομική ενίσχυση ύψους 100 εκατ. ευρώ. Μαζί με τις υπόλοιπες αυξήσεις, το συνολικό πακέτο στήριξης φτάνει περίπου το 1 δισ. ευρώ.
Πολιτική δέσμευση
Ο πρωθυπουργός έχει διαμηνύσει σε κάθε τόνο ότι η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς είναι μια αμετακίνητη προεκλογική δέσμευση, η οποία θα εφαρμοστεί μόλις το επιτρέψει ο δημοσιονομικός χώρος. Η στρατηγική αυτή στοχεύει όχι μόνο στο να βάλει τέλος σε μια ανισότητα που διχάζει τους συνταξιούχους, αλλά και να ενισχύσει την αγοραστική τους δύναμη σε μια περίοδο που το κόστος ζωής πιέζει τα νοικοκυριά.
Γιατί τώρα;
Το οικονομικό επιτελείο θεωρεί ότι η συγκυρία είναι ευνοϊκή: τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές βρίσκονται σε ανοδική πορεία λόγω της αύξησης της απασχόλησης και της μείωσης της ανεργίας, ενώ η οικονομία εμφανίζει καλύτερες επιδόσεις από τις προβλέψεις. Έτσι, η κυβέρνηση βλέπει περιθώριο για παρεμβάσεις που θα έχουν απτό αποτέλεσμα στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η επόμενη μέρα για τους συνταξιούχους
Εάν υλοποιηθεί η πλήρης κατάργηση, από το 2025 και μετά όλοι οι συνταξιούχοι θα έχουν ίσα δικαιώματα στις ετήσιες αυξήσεις. Για χιλιάδες νοικοκυριά, αυτό σημαίνει επιπλέον χρήματα στην τσέπη κάθε χρόνο, χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν κάποια έκτακτη ενίσχυση για να καλύψουν τις ανάγκες τους.
Αν προκριθεί το σενάριο της μερικής μείωσης, το όφελος θα είναι μικρότερο αρχικά, αλλά η σταδιακή εξάλειψη της προσωπικής διαφοράς θα τους εντάξει πλήρως στο νέο σύστημα μέσα σε λίγα χρόνια.
Το μήνυμα της ΔΕΘ
Η παρουσίαση του μέτρου στη ΔΕΘ δεν είναι τυχαία: η κυβέρνηση θέλει να στείλει μήνυμα κοινωνικής ευαισθησίας και να δείξει ότι η ανάπτυξη μεταφράζεται σε ουσιαστικό όφελος για τους πολίτες. Για τους παλαιούς συνταξιούχους, η εξαγγελία αυτή μπορεί να είναι η πιο θετική είδηση που έχουν ακούσει εδώ και καιρό.
Η συζήτηση, ωστόσο, θα συνεχιστεί μέχρι να αποσαφηνιστεί ποιο από τα δύο σενάρια θα επικρατήσει. Σε κάθε περίπτωση, η «προσωπική διαφορά» φαίνεται να μετράει πλέον αντίστροφα τις μέρες της.
