Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα αναπτύσσεται ο τουρισμός στην Ελλάδα φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που παρουσιάστηκε επίσημα τη Δευτέρα 11 Μαΐου 2026 από την υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη και τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.
Το νέο σχέδιο επιχειρεί να αλλάξει ριζικά το τοπίο της τουριστικής ανάπτυξης στη χώρα, βάζοντας για πρώτη φορά σαφή όρια στη δόμηση, στις τουριστικές επενδύσεις και στη χρήση των παραλιών, ειδικά σε περιοχές που θεωρούνται ήδη κορεσμένες από την υπερτουριστική πίεση.
Η κυβέρνηση μιλά για ένα «νέο μοντέλο βιώσιμου τουρισμού», ενώ παράλληλα επιχειρεί να απαντήσει στις αυξανόμενες αντιδράσεις που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια για την ανεξέλεγκτη οικοδόμηση, την ασφυκτική πίεση στα νησιά και την αλλοίωση του φυσικού τοπίου σε δημοφιλείς προορισμούς.
Οι περιοχές χωρίζονται για πρώτη φορά σε 5 κατηγορίες
Κεντρικό στοιχείο του νέου χωροταξικού σχεδιασμού είναι η κατηγοριοποίηση ολόκληρης της επικράτειας σε πέντε διαφορετικές ζώνες τουριστικής ανάπτυξης, ανάλογα με το επίπεδο κορεσμού, τις δυνατότητες επενδύσεων και τις ανάγκες προστασίας.
Στην κατηγορία των περιοχών ελεγχόμενης ανάπτυξης εντάσσονται προορισμοί που ήδη δέχονται πολύ μεγάλη τουριστική πίεση, όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη και η Σκιάθος, αλλά και συγκεκριμένες δημοτικές ενότητες σε Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Ρόδος, Κως, Τήνος και περιοχές της Κρήτη.
Σε αυτές τις περιοχές θα ισχύουν αυστηρότεροι περιορισμοί για νέες τουριστικές μονάδες και επεκτάσεις, με στόχο να περιοριστεί η περαιτέρω επιβάρυνση των τοπικών υποδομών και του περιβάλλοντος.
Παράλληλα, σε άλλη κατηγορία εντάσσονται ήδη ανεπτυγμένες περιοχές όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, αλλά και τουριστικοί προορισμοί όπως η Πάρος, η Αντίπαρος και η Σίφνος.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης «αναπτυσσόμενες περιοχές», «περιοχές πρώιμης ανάπτυξης» αλλά και ειδικές ζώνες όπου θα ενισχύονται εναλλακτικές μορφές τουρισμού, όπως ο ορεινός, ο φυσιολατρικός και ο πολιτιστικός τουρισμός.
Τι αλλάζει στις παραλίες – Η νέα ζώνη προστασίας
Από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις του σχεδίου θεωρείται η αυστηρή προστασία της παράκτιας ζώνης.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, τα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή τίθενται σε καθεστώς ουσιαστικής προστασίας, όπου θα επιτρέπονται μόνο έργα κοινής ωφέλειας.
Η αλλαγή αυτή έρχεται μετά τις έντονες αντιδράσεις που είχαν προκληθεί τα προηγούμενα χρόνια για την υπερβολική ανάπτυξη οργανωμένων παραλιών, τις ανεξέλεγκτες ξαπλώστρες και την εικόνα παραλιών που είχαν σχεδόν αποκλειστεί από την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών.
Με το νέο καθεστώς επιχειρείται να μπει «φρένο» σε φαινόμενα αυθαίρετης εκμετάλλευσης αιγιαλού, ιδιαίτερα σε νησιά που τα καλοκαίρια συγκεντρώνουν τεράστιο αριθμό επισκεπτών.
Νέα όρια στις ξενοδοχειακές μονάδες
Το νέο χωροταξικό σχέδιο φέρνει και ανώτατα όρια δυναμικότητας για νέες τουριστικές επενδύσεις.
Στις κορεσμένες περιοχές και στα νησιά με αυξημένη πίεση, οι νέες ξενοδοχειακές μονάδες δεν θα μπορούν να ξεπερνούν τις 100 κλίνες.
Αντίθετα, σε περιοχές όπου υπάρχουν ακόμη περιθώρια ανάπτυξης, το όριο αυξάνεται έως τις 350 κλίνες, με στόχο να ενισχυθούν επενδύσεις σε περιοχές που δεν έχουν φτάσει σε οριακό σημείο.
Το υπουργείο υποστηρίζει ότι η λογική του νέου πλαισίου δεν είναι να σταματήσει ο τουρισμός ή οι επενδύσεις, αλλά να μπουν κανόνες που θα επιτρέπουν ανάπτυξη χωρίς να καταστρέφεται το φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο κάθε περιοχής.
Προστασία για παραδοσιακούς οικισμούς και αρχαιολογικούς χώρους
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις προστατευόμενες περιοχές, στους παραδοσιακούς οικισμούς, αλλά και σε αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικά μνημεία.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ειδικές πρόνοιες για περιοχές που εντάσσονται στο Εθνικό Σύστημα Προστατευόμενων Περιοχών, καθώς και για εγκαταλελειμμένους ή ιστορικούς οικισμούς που κινδυνεύουν είτε από εγκατάλειψη είτε από υπερβολική τουριστική εκμετάλλευση.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η φιλοσοφία του σχεδίου είναι διαφορετικοί κανόνες για κάθε περιοχή, ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες και αντοχές της.
Μέχρι πότε η διαβούλευση
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο τέθηκε ήδη σε δημόσια διαβούλευση και θα παραμείνει ανοιχτό έως τις 25 Μαΐου 2026.
Στη συνέχεια θα ακολουθήσει γνωμοδότηση από το Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό των υπουργείων, μέχρι το τέλος Ιουνίου αναμένεται να εκδοθεί η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση που θα ενεργοποιήσει το νέο καθεστώς.
Οι επόμενοι μήνες θεωρούνται κρίσιμοι, καθώς το νέο πλαίσιο αναμένεται να επηρεάσει άμεσα επενδύσεις, άδειες δόμησης, ξενοδοχειακές επεκτάσεις αλλά και συνολικά το μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
