Η συζήτηση γύρω από τις πληρωμές των κτηνοτρόφων για το 2025 άναψε φωτιές στη Βουλή και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Στο επίκεντρο βρέθηκε η διαδικασία καταβολής ενισχύσεων και το κατά πόσο συνεχίστηκε –ή όχι– η λεγόμενη «τεχνική λύση» των προηγούμενων ετών.
Η ΑΑΔΕ, απαντώντας σε ερωτήματα της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής, ξεκαθαρίζει ότι το 2025 δεν εφαρμόστηκε το παλαιό μοντέλο, αλλά ένα αυστηρότερο και πιο σύνθετο σύστημα, με σαφώς διαφορετική φιλοσοφία ελέγχου και διασταύρωσης στοιχείων.
Από την «τεχνική λύση» σε νέο καθεστώς ελέγχου
Σύμφωνα με τη διευκρίνιση που διαβιβάστηκε από τη Γενική Διεύθυνση Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ), χρησιμοποιήθηκε εκ παραδρομής ο όρος «τεχνική λύση» για το 2025. Ο ορθός όρος είναι «Κατανομή Επιλέξιμων Δημόσιων Βοσκοτόπων».
Η διαφορά δεν είναι τυπική – είναι ουσιαστική.
Για πρώτη φορά ενσωματώθηκαν:
-
Κριτήριο ομορότητας (γειτνίασης εκτάσεων)
-
Διασταύρωση με πραγματικά στοιχεία παραγωγής
-
Φορολογικά και εισοδηματικά δεδομένα
Η διαδικασία θεσπίστηκε με την ΚΥΑ 3378/26-11-2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327) και εξειδικεύτηκε με την Εγκύκλιο 355829/19-12-2025 του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια, οι πληρωμές δεν βασίστηκαν μόνο σε δηλωτικά στοιχεία, αλλά σε παραγωγικά δεδομένα που αντλήθηκαν από:
-
Το σύστημα «ΑΡΤΕΜΙΣ» του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ
-
Την πλατφόρμα myDATA
-
Τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος που υποβλήθηκαν στην ΑΑΔΕ
Το στοιχείο της διασταύρωσης πραγματικής παραγωγής συμπεριλήφθηκε στο Σχέδιο Δράσης που συμφωνήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γεγονός που δείχνει ότι η αλλαγή δεν ήταν απλή διοικητική επιλογή, αλλά ενταγμένη σε ευρωπαϊκή εποπτεία.
Μύθος ή πραγματικότητα οι «ενισχύσεις χωρίς ζώα»;
Ένα από τα πιο ηχηρά σημεία της δημόσιας συζήτησης αφορούσε αναφορά σε «παραγωγούς με ή χωρίς ζωικό κεφάλαιο». Η φράση αυτή ερμηνεύτηκε ως επιβεβαίωση ότι δόθηκαν ενισχύσεις για κτηνοτροφική δραστηριότητα χωρίς να υπάρχουν ζώα.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική.
Η συγκεκριμένη διατύπωση αφορούσε γεωργική δραστηριότητα σε εκτάσεις που είχαν χαρακτηριστεί ως βοσκότοποι ήδη από το 2013. Η κατηγοριοποίηση εκείνης της χρονιάς –σε βοσκοτόπους, αρόσιμες και μόνιμες καλλιέργειες– αποτελεί τη βάση των ενισχύσεων από το 2015 μέχρι σήμερα.
Επομένως, η εντύπωση ότι χρηματοδοτήθηκαν «ανύπαρκτες» κτηνοτροφικές μονάδες χαρακτηρίζεται από την ΑΑΔΕ απολύτως λανθασμένη.
Οι 29.000 κτηνοτρόφοι χωρίς παραγωγή γάλακτος ή κρέατος
Ένα δεύτερο ζήτημα που προκάλεσε αντιδράσεις αφορά 29.000 κτηνοτρόφους για τους οποίους δεν εμφανίζονταν στοιχεία παραγωγής γάλακτος ή κρέατος.
Εδώ προκύπτει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: η κτηνοτροφία δεν εξαντλείται στην πώληση πρώτης ύλης. Πολλοί παραγωγοί δραστηριοποιούνται στην παρασκευή τυροκομικών προϊόντων, γιαουρτιού ή άλλων μεταποιημένων ειδών.
Όταν τέτοιου είδους δραστηριότητες δεν αποτυπώνονταν επαρκώς στο σύστημα «ΑΡΤΕΜΙΣ», η νομοθεσία προέβλεψε εναλλακτικό τρόπο τεκμηρίωσης:
-
Δεδομένα τιμολόγησης από myDATA
-
Στοιχεία από φορολογικές δηλώσεις
Με άλλα λόγια, η απουσία καταγραφής γάλακτος ή κρέατος δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απουσία παραγωγικής δραστηριότητας.
Οι 7.000 περιπτώσεις και το θέμα των βοσκοτόπων
Στο έγγραφο της ΓΔΕΛΕΠ αναφέρθηκε επίσης –και αυτό εκ παραδρομής– ότι 7.000 κτηνοτρόφοι έλαβαν τμήμα του απαιτούμενου βοσκοτόπου βάσει κριτηρίου ζωοτροφών.
Η διόρθωση είναι σαφής: η κατανομή βασίστηκε σε φορολογικά δεδομένα, όπως όριζε η εγκύκλιος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.
Το θέμα της επάρκειας βοσκοτόπων παραμένει κρίσιμο, ειδικά όταν σε ορισμένες περιφερειακές ενότητες η διαθέσιμη έκταση δεν επαρκεί για όλους τους επιλέξιμους κτηνοτρόφους. Σε αυτές τις περιπτώσεις ενεργοποιήθηκαν αντικειμενικά κριτήρια κατανομής.
Η περίπτωση της Κρήτης: Σημαντική μείωση στα αιγοπρόβατα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για την Κρήτη.
Με το νέο κανονιστικό πλαίσιο:
-
Ο αριθμός αιγοπροβάτων που υπολογίστηκε ήταν 23,21% χαμηλότερος από εκείνον που δηλώθηκε στο ΟΣΔΕ 2025
-
Σε σύγκριση με το ΟΣΔΕ 2024, η μείωση φτάνει το 29,49%
Η απόκλιση αυτή δείχνει ότι το νέο σύστημα φίλτραρε δηλώσεις που δεν επιβεβαιώνονταν από παραγωγικά και φορολογικά δεδομένα. Πρόκειται για μία από τις πιο σαφείς ενδείξεις ότι το 2025 εφαρμόστηκε πιο αυστηρή προσέγγιση.
Τι αλλάζει από το 2026
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει πλήρως τον ρόλο της Αρχής Πληρωμής αγροτικών ενισχύσεων. Η μετάβαση σηματοδοτεί:
-
Ενίσχυση μηχανισμών ελέγχου
-
Ψηφιοποίηση και αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις
-
Ενιαία διαχείριση φορολογικών και παραγωγικών δεδομένων
Ο στόχος, σύμφωνα με την Αρχή, είναι η εξυγίανση του συστήματος και η οικοδόμηση ενός σύγχρονου πλαισίου υπολογισμού και καταβολής ενισχύσεων.
Συμπέρασμα: Νέα εποχή ή απλώς αυστηρότερο φίλτρο;
Η ουσία της υπόθεσης δεν βρίσκεται μόνο στη διόρθωση μιας λανθασμένης διατύπωσης. Το 2025 αποτέλεσε κομβικό έτος μετάβασης από ένα σύστημα που βασιζόταν κυρίως σε δηλώσεις, σε ένα μοντέλο που στηρίζεται σε διασταυρώσεις παραγωγής, τιμολόγησης και φορολογικών δεδομένων.
Το αν αυτή η μεταρρύθμιση θα αποκαταστήσει πλήρως την εμπιστοσύνη στον μηχανισμό ενισχύσεων ή θα προκαλέσει νέες εντάσεις στον αγροτικό κόσμο, θα φανεί τα επόμενα χρόνια.
Ένα είναι βέβαιο: το πλαίσιο των πληρωμών δεν είναι πλέον το ίδιο – και οι έλεγχοι γίνονται πιο απαιτητικοί από ποτέ.
