Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει μια σαρωτική ανατροπή στον ειδικό φόρο κατανάλωσης για τα καπνικά προϊόντα, φέρνοντας μαζί της τεράστιες αυξήσεις που θα “ανάψουν φωτιές” στις τιμές. Εάν οι αλλαγές αυτές περάσουν, η τιμή ενός απλού πακέτου τσιγάρων μπορεί να σκαρφαλώσει πάνω από τα 7 ευρώ, ενώ ταυτόχρονα θα αυξηθούν οι επιβαρύνσεις σε όλα τα είδη καπνού – ακόμα και τα εναλλακτικά προϊόντα όπως ατμιστικά, θερμαινόμενα καπνά και μασώμενες νικοτίνες.
Φόρος-μαμούθ και τιμή στα ύψη
Η κίνηση της Κομισιόν έρχεται με στόχο την ενίσχυση των εσόδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεκριμένα, προτείνεται αύξηση κατά 139% στην πάγια φορολογία των τσιγάρων, γεγονός που θα συμπαρασύρει και τους υπόλοιπους φόρους του πακέτου – όπως τον αναλογικό ειδικό φόρο κατανάλωσης και τον ΦΠΑ. Αυτή η ανατίμηση συνεπάγεται ότι οι συνολικοί φόροι ανά πακέτο θα ξεπερνούν τα 6 ευρώ, ανεβάζοντας την τελική τιμή κοντά – ή και πάνω – από τα 7 ευρώ.
Σήμερα, ένα πακέτο των 20 τσιγάρων που κοστίζει 4,60 ευρώ περιλαμβάνει ήδη φόρους της τάξης των 3,74 ευρώ. Με τις αλλαγές αυτές, όμως, οι καταναλωτές θα καλούνται να πληρώνουν πολύ ακριβότερα για την ίδια συνήθεια.
Εκτόξευση φόρων σε στριφτά, πούρα και ατμιστικά
Οι αυξήσεις δεν περιορίζονται στα κλασικά πακέτα τσιγάρων. Για όσους επιλέγουν τον καπνό για στριφτά, τα νέα δεν είναι καθόλου ευχάριστα: ο ειδικός φόρος αναμένεται να αυξηθεί κατά 258%. Και δεν σταματάμε εδώ. Τα πούρα μπαίνουν κι αυτά στο στόχαστρο, με προβλεπόμενη εκτίναξη του φόρου κατά… 1.092%! Ο συντελεστής τους, που μέχρι τώρα ήταν 12 ευρώ ανά κιλό, μπορεί να φτάσει ακόμα και τα 143 ευρώ.
Παράλληλα, η πρόταση περιλαμβάνει και νέες εισφορές σε προϊόντα ατμίσματος, θερμαινόμενο καπνό και ακόμη και στα «nicotine pouches» – τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως ως υποκατάστατα νικοτίνης, χωρίς καύση ή καπνό.
Γιατί η Ευρώπη “βάζει χέρι” στα τσιγάρα;
Η οικονομική πίεση και η ανάγκη για αυτοχρηματοδότηση της ΕΕ είναι οι βασικοί λόγοι πίσω από αυτές τις αλλαγές. Η Επιτροπή έχει καταθέσει πρόταση για νέο προϋπολογισμό ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034. Ο στόχος είναι να ενισχυθούν οι αμυντικές ικανότητες της Ευρώπης, να καλυφθεί το επενδυτικό κενό των €800 δισ. ετησίως και να αντιμετωπιστεί ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από ΗΠΑ και Κίνα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ προσπαθεί να δημιουργήσει ένα πιο «έξυπνο» σύστημα εσόδων, μειώνοντας την εξάρτησή της από τις εθνικές συνεισφορές. Και εδώ είναι που μπαίνει το… τσιγάρο στο παιχνίδι.
Πέντε νέες πηγές χρηματοδότησης – με το κάπνισμα στην κορυφή
Η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει πέντε νέους “ίδιους πόρους” που θα ενισχύουν το ευρωπαϊκό ταμείο με περίπου 58,5 δισ. ευρώ κάθε χρόνο. Ένας από αυτούς είναι και ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στα καπνικά προϊόντα, που εκτιμάται ότι μόνος του μπορεί να αποφέρει έως και 11,2 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Οι άλλες τέσσερις βασικές πηγές περιλαμβάνουν:
-
Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS): φορολόγηση εκπομπών ρύπων με 9,6 δισ. ευρώ έσοδα.
-
Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM): αναμένεται να αποφέρει 1,4 δισ. ευρώ.
-
Ηλεκτρονικά απόβλητα: επιβολή τέλους με προσδοκώμενα 15 δισ. ευρώ.
-
Εταιρικός φόρος (CORE): σταθερή εισφορά από μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη, με αναμενόμενα έσοδα 6,8 δισ. ευρώ.
Οι επιπτώσεις στον καταναλωτή και την αγορά
Αν και οι αυξήσεις στοχεύουν στη δημιουργία ενός βιώσιμου ταμείου για το μέλλον της Ευρώπης, η άμεση συνέπεια θα γίνει αισθητή στις τσέπες των πολιτών. Οι καπνιστές θα κληθούν να πληρώνουν πολύ περισσότερα, με τις τιμές να καθιστούν το κάπνισμα μια συνήθεια πολυτελείας.
Παράλληλα, δημιουργούνται σοβαρές ανησυχίες για αύξηση του λαθρεμπορίου και στροφή των καταναλωτών σε ανεξέλεγκτα ή παράνομα προϊόντα, καθώς οι νόμιμες τιμές θα εκτοξευτούν.
