Το ελληνικό ελαιόλαδο περνά μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις της ιστορίας του, με τις εξελίξεις στην αγορά να φέρνουν στο φως χρόνιες παθογένειες και να απειλούν ευθέως το μέλλον της εγχώριας παραγωγής. Παρά την τεράστια σημασία του προϊόντος για την ελληνική οικονομία, οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια δυσάρεστη πραγματικότητα: τεράστια αποθέματα, κατρακυλισμένες τιμές και ανεξέλεγκτη διακίνηση του χύμα ελαιολάδου σε μεταλλικά δοχεία – τον γνωστό «τενεκέ».
Πλεόνασμα που «πνίγει» την αγορά
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, σχεδόν το 40%-50% της φετινής παραγωγής παραμένει αδιάθετο. Αυτό σημαίνει πως δεκάδες χιλιάδες τόνοι ελαιόλαδου βρίσκονται αποθηκευμένοι, χωρίς προοπτική άμεσης πώλησης. Το αποτέλεσμα; Οι τιμές για τον παραγωγό έχουν καταρρεύσει, αγγίζοντας τα 3,80 ευρώ το λίτρο – ποσό που βρίσκεται κάτω ακόμη και από το κόστος παραγωγής, το οποίο κυμαίνεται περίπου στα 4 ευρώ/λίτρο.
Η περσινή περίοδος μπορεί να έδωσε ώθηση στις τιμές (μέχρι και 8,5 ή 9 ευρώ/λίτρο), όμως φέτος η πτώση είναι ελεύθερη. Και η αγορά δείχνει ανίκανη να απορροφήσει την πίεση.
Οι Έλληνες… κόβουν το λάδι!
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η μείωση της κατανάλωσης από τους ίδιους τους Έλληνες. Η κατά κεφαλήν χρήση έχει πέσει στα 9,7 λίτρα – ιστορικά χαμηλό – ενώ η ζήτηση στο οργανωμένο λιανεμπόριο παραμένει περιορισμένη. Οι πωλήσεις τυποποιημένου προϊόντος στα ράφια των σούπερ μάρκετ ανέρχονται μόλις σε 15.800 τόνους.
Την ίδια ώρα, από τους 110.000 τόνους που προορίζονται για την εσωτερική αγορά, περίπου 95.000 διακινούνται με ανεξέλεγκτο τρόπο – κυρίως σε μεγάλες μεταλλικές συσκευασίες των 16 κιλών. Πρόκειται για το λεγόμενο «χύμα» ελαιόλαδο, ένα φαινόμενο που λειτουργεί ανταγωνιστικά απέναντι στο επώνυμο προϊόν και θέτει σε κίνδυνο την ποιότητα αλλά και τη δημόσια υγεία.
Το πρόβλημα με τον «τενεκέ»
Ο «τενεκές» μπορεί να είναι σύμβολο της παράδοσης, όμως για τη βιομηχανία τυποποίησης αποτελεί βραχνά. Όπως τόνισε ο πρόεδρος του ΣΕΒΙΤΕΛ, Κώστας Κουτσιούμπης, η παράνομη ή γκρίζα διακίνηση χύμα ελαιολάδου όχι μόνο στερεί έσοδα από την πολιτεία και τους επαγγελματίες του κλάδου, αλλά υπονομεύει και την εικόνα του ελληνικού ελαιολάδου στο εξωτερικό.
Η απαίτηση είναι σαφής: εφαρμογή της νομοθεσίας που απαγορεύει τη διάθεση ελαιολάδου σε συσκευασίες άνω των 5 λίτρων χωρίς ταυτότητα και πιστοποίηση. Οι προβλεπόμενοι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς και σε πολλές περιπτώσεις, ανύπαρκτοι.
Εξαγωγές σε δύο ταχύτητες
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην εσωτερική αγορά. Από τους 250.000 τόνους της φετινής παραγωγής, μόνο 45.000 τόνοι εξήχθησαν ως τυποποιημένο προϊόν. Αντίθετα, σχεδόν 100.000 τόνοι αναχώρησαν για την Ιταλία και άλλες χώρες σε μορφή χύμα, μέσω βυτίων, χωρίς καν να φέρουν την ελληνική ταυτότητα. Ένα εθνικό προϊόν καταλήγει να πωλείται σε ξένες ετικέτες, χωρίς κανείς να γνωρίζει την προέλευσή του.
Υπάρχει σχέδιο;
Οι εκπρόσωποι του ΣΕΒΙΤΕΛ έχουν επανειλημμένα ζητήσει τη διαμόρφωση μιας εθνικής στρατηγικής για το ελαιόλαδο, που θα ενώνει παραγωγούς, εξαγωγείς, την Πολιτεία και τους εμπλεκόμενους φορείς. Ωστόσο, όπως χαρακτηριστικά λένε, «παρά τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί τα τελευταία χρόνια, δεν έχει γίνει τίποτα».
Εξίσου σημαντική είναι και η αξιοποίηση του τουρισμού ως μοχλός προβολής του ελληνικού ελαιολάδου. Με περισσότερους από 30 εκατομμύρια τουρίστες να επισκέπτονται τη χώρα κάθε χρόνο, το ελαιόλαδο θα μπορούσε να γίνει το απόλυτο γαστρονομικό πρεσβευτή της Ελλάδας – αρκεί να διασφαλίζεται η ποιότητα, η συσκευασία και η εμπειρία του καταναλωτή.
Πολιτικό κόστος… ή εθνική ανάγκη;
Όπως παραδέχθηκε και ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλης Γιαννούλης, η πλήρης εφαρμογή της νομοθεσίας για το χύμα λάδι έχει «πολιτικό κόστος». Κανείς δεν θέλει να τα βάλει με τον παραδοσιακό «τενεκέ» που πολλοί Έλληνες θεωρούν ακόμα σύμβολο αυθεντικότητας. Όμως, η ανοχή έχει φτάσει στα όριά της. Το ελληνικό ελαιόλαδο κινδυνεύει να χάσει τον δρόμο του, αν δεν αποκτήσει κανόνες και σαφή στρατηγική.
Η μεγάλη πρόκληση
Το ελαιόλαδο παραμένει ένα προϊόν-διαμάντι για την Ελλάδα. Όμως για να συνεχίσει να λάμπει, χρειάζεται ριζικές αλλαγές. Από το χωράφι έως το ράφι, οι αποφάσεις που θα παρθούν τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν αν το ελαιόλαδο θα εξακολουθεί να αποτελεί καμάρι της χώρας ή θα μετατραπεί σε ένα ακόμα χαμένο πλεονέκτημα.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
