Το νέο σχέδιο νόμου που προετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας αναμένεται να αποτελέσει ορόσημο για την επόμενη φάση του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος. Η κατάθεσή του στη Βουλή έχει προγραμματιστεί μέχρι τον Ιούνιο, και πρόκειται για μια εκτενή και πολυεπίπεδη νομοθετική πρωτοβουλία με στόχο τον εκσυγχρονισμό, την εξυγίανση και την εναρμόνιση διατάξεων και διαδικασιών που για χρόνια παρέμεναν είτε ανενεργές είτε παρωχημένες.
Το νομοσχέδιο έρχεται να δώσει απαντήσεις σε μακροχρόνιες παθογένειες του ασφαλιστικού τομέα, αντιμετωπίζοντας τόσο τα διοικητικά όσο και τα ουσιαστικά εμπόδια που για δεκαετίες καθυστερούσαν κρίσιμες παρεμβάσεις. Παράλληλα, φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πιο ευέλικτο και δίκαιο πλαίσιο, ικανό να ανταποκριθεί στις ανάγκες μιας κοινωνίας που μεταβάλλεται ραγδαία και αντιμετωπίζει νέες δημογραφικές και οικονομικές προκλήσεις.
Αρκετές από τις παρεμβάσεις που προβλέπονται αφορούν θεσμικές ρυθμίσεις που είτε είχαν αναγγελθεί στο παρελθόν αλλά δεν προχώρησαν, είτε απαντούν σε προβλήματα που αναδείχθηκαν με ένταση τα τελευταία χρόνια, όπως οι ανισότητες μεταξύ ασφαλισμένων ή η ανάγκη για κοινή μεταχείριση σε θέματα παροχών και συντάξεων.
Αναγνώριση πλασματικών ετών και για επικουρική σύνταξη
Μια από τις σημαντικότερες καινοτομίες του προτεινόμενου νομοθετήματος αφορά τη δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών ασφάλισης για τη θεμελίωση επικουρικής σύνταξης. Μέχρι σήμερα, όσοι ασφαλισμένοι δεν συμπλήρωναν τα απαιτούμενα έτη (συνήθως 15) για επικουρική σύνταξη, αποκλείονταν από το σχετικό δικαίωμα. Η νέα ρύθμιση ανοίγει τον δρόμο για εξαγορά ετών, δίνοντας «δεύτερη ευκαιρία» σε χιλιάδες ασφαλισμένους, ιδίως αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες. Υπολογίζεται ότι περίπου 25.000 άτομα θα ωφεληθούν άμεσα, αποκτώντας τη δυνατότητα να συμπληρώσουν τον χρόνο που τους λείπει και να διεκδικήσουν επικουρική σύνταξη, την οποία μέχρι τώρα δεν δικαιούνταν.
Αλλαγές στο εργόσημο
Ριζικές μεταρρυθμίσεις σχεδιάζονται και στο καθεστώς του εργοσήμου, του εργαλείου που χρησιμοποιείται για την κάλυψη περιστασιακής ή ευκαιριακής εργασίας. Με στόχο τη θωράκιση του συστήματος από φαινόμενα φοροδιαφυγής και αδήλωτης εργασίας, προωθείται η θέσπιση ανώτατου ορίου στη χρήση του εργοσήμου, καθώς και η πλήρης ψηφιοποίηση των συναλλαγών μέσω τραπεζικών καναλιών και ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Με αυτόν τον τρόπο, επιδιώκεται η διαφάνεια στις πληρωμές, η αποτροπή καταχρήσεων και η καταγραφή όλων των εργασιακών σχέσεων στο εθνικό σύστημα.
Νέος τρόπος υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών
Μια ακόμη θεμελιώδης αλλαγή που φέρνει το νομοσχέδιο αφορά τη μέθοδο με την οποία προσδιορίζονται οι συντάξιμες αποδοχές, κρίσιμο στοιχείο για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης. Η παλαιότερη πρακτική συνέδεε τις αποδοχές αυτές με την πορεία του πληθωρισμού. Πλέον, εισάγεται ένας πιο ρεαλιστικός μηχανισμός που λαμβάνει υπόψη την αύξηση των μισθών στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα. Η νέα μέθοδος έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι οι συντάξεις θα αντανακλούν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πραγματική αγοραστική δύναμη των πολιτών, και να αποδίδουν δικαιότερα τις αυξήσεις, ιδιαίτερα στους νέους συνταξιούχους. Αν ο μηχανισμός αποδειχθεί αποτελεσματικός, θα έχει ως αποτέλεσμα την απονομή υψηλότερων συντάξεων σε βάθος χρόνου.
Περικοπές στις συντάξεις χηρείας στον ιδιωτικό τομέα
Η ενιαία και οριζόντια εφαρμογή του πλαισίου για τις συντάξεις λόγω θανάτου (συντάξεις χηρείας) αποτελεί άλλη μία παρέμβαση που επιχειρεί να εξαλείψει ανισότητες και ασάφειες. Σήμερα, η μείωση της σύνταξης στο 35% εφόσον ο επιζών σύζυγος εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη εφαρμόζεται ήδη στο Δημόσιο και στον ΟΓΑ, αλλά όχι στον ιδιωτικό τομέα. Το νέο πλαίσιο επεκτείνει τη ρύθμιση σε όλους τους ασφαλισμένους ανεξαρτήτως ταμείου. Εξετάζονται, ωστόσο, τρόποι για την απορρόφηση των οικονομικών συνεπειών στους δικαιούχους: είτε θα δίνεται η δυνατότητα επιλογής ως προς το ποια σύνταξη θα μειώνεται, είτε η περικοπή θα περιορίζεται μόνο στο σκέλος της εθνικής σύνταξης, που σήμερα ανέρχεται στα 436,40 ευρώ.
Ενιαίος κανονισμός παροχών σε χρήμα
Η θέσπιση ενός ενιαίου κανονιστικού πλαισίου για τις παροχές σε χρήμα όλων των ταμείων που έχουν ενταχθεί στον ΕΦΚΑ συγκαταλέγεται στις πιο δομικές παρεμβάσεις του νομοσχεδίου. Στόχος είναι να εξαλειφθούν οι παλαιές διαφοροποιήσεις και να επικρατήσει ένα σύστημα κοινών παροχών που θα βασίζεται στο καθεστώς του πρώην ΙΚΑ. Με αυτή τη μεταρρύθμιση, τερματίζεται η ύπαρξη προνομιακών μεταχειρίσεων που διατηρούσαν τα ταμεία ειδικών κατηγοριών, σε ζητήματα όπως αποζημιώσεις λόγω ασθενείας, επιδόματα μητρότητας ή αναπηρίας, έξοδα για εργατικά ατυχήματα και κηδείες. Η μεταρρύθμιση, αν και στοχεύει στην ισότητα, ενδέχεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ιδίως από εκείνες τις επαγγελματικές ομάδες που χάνουν παροχές σημαντικού οικονομικού ύψους.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
