Μια βαθιά τομή στον τρόπο που αντιμετωπίζεται ο καθαρισμός οικοπέδων και η πρόληψη των πυρκαγιών επιχειρεί το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ενεργή Μάχη». Πρόκειται για μια παρέμβαση που δεν περιορίζεται σε τεχνικές βελτιώσεις, αλλά αλλάζει συνολικά τη φιλοσοφία της κρατικής εποπτείας, μετατρέποντας την πρόληψη από τυπική υποχρέωση σε ενεργή διαδικασία ελέγχου και παρέμβασης.
Στην καρδιά της νέας ρύθμισης βρίσκεται το Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας. Μέχρι σήμερα λειτουργούσε κυρίως ως βάση δεδομένων δηλώσεων. Πλέον, αποκτά ουσιαστικό ρόλο: συνδέεται άμεσα με ελέγχους, αυτοματοποιημένη παρακολούθηση και δυνατότητα άμεσης κινητοποίησης των αρμόδιων αρχών.
Από την καταγραφή στην πράξη
Η κεντρική επιδίωξη του νομοσχεδίου είναι σαφής: το Μητρώο να μην αποτελεί απλώς ένα «κουτάκι συμμόρφωσης», αλλά ένα εργαλείο επιχειρησιακής αξίας. Μέσω αυτού, οι υπηρεσίες θα μπορούν να γνωρίζουν ποια οικόπεδα έχουν δηλωθεί, ποια έχουν ελεγχθεί και πού εντοπίζονται οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι, ιδίως κατά την κρίσιμη αντιπυρική περίοδο.
Με τον τρόπο αυτό, επιδιώκεται καλύτερος συντονισμός μεταξύ δήμων και Πυροσβεστικής, στοχευμένοι έλεγχοι και ταχύτερη αντίδραση πριν μια εστία κινδύνου εξελιχθεί σε καταστροφή.
Νέες ημερομηνίες – Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες
Το νομοσχέδιο επαναπροσδιορίζει το χρονοδιάγραμμα των υποχρεώσεων. Ο καθαρισμός οικοπέδων τοποθετείται χρονικά από την 1η Απριλίου έως και τις 15 Ιουνίου, ημερομηνία που αποτελεί πλέον και την καταληκτική προθεσμία για την υποβολή της σχετικής δήλωσης.
Παράλληλα, δεν αρκεί ο αρχικός καθαρισμός: οι ιδιοκτήτες και οι υπόχρεοι οφείλουν να διατηρούν τα οικόπεδα σε ασφαλή κατάσταση σε όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η παράταση του χρόνου συμμόρφωσης κρίθηκε αναγκαία ώστε να αποφεύγονται ασφυκτικά περιθώρια και να διευκολύνεται ο έλεγχος σε πραγματικές συνθήκες.
Ποιος κάνει τι: τέλος στη σύγχυση αρμοδιοτήτων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη σαφή κατανομή ρόλων. Οι δήμοι αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πρώτη γραμμή, αναλαμβάνοντας την ενημέρωση των πολιτών, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων στις δηλώσεις και, όπου απαιτείται, την εκτέλεση αυτεπάγγελτου καθαρισμού.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία, από την άλλη, παρεμβαίνει κυρίως σε περιπτώσεις καταγγελιών ή υψηλής επικινδυνότητας, πραγματοποιεί ελέγχους και επιβάλλει τις προβλεπόμενες κυρώσεις, ενημερώνοντας ταυτόχρονα τον δήμο για την αποκατάσταση της παράβασης.
Πρόστιμα με κλιμάκωση και λογική
Το νέο πλαίσιο διαφοροποιεί για πρώτη φορά ξεκάθαρα τη μη δήλωση από τη μη συμμόρφωση στην πράξη. Άλλο η γραφειοκρατική παράλειψη και άλλο ο πραγματικός κίνδυνος.
Έτσι, για ακαθάριστο οικόπεδο προβλέπεται πρόστιμο που υπολογίζεται με βάση την επιφάνεια: 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ. Αντίθετα, όταν το οικόπεδο έχει καθαριστεί αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ.
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η δυνατότητα μείωσης της κύρωσης, εφόσον ο ιδιοκτήτης προχωρήσει άμεσα στη διόρθωση της παράβασης.
Όταν ο κίνδυνος είναι άμεσος
Το νομοσχέδιο προβλέπει διαδικασίες ταχείας επέμβασης σε περιπτώσεις που ο κίνδυνος πυρκαγιάς είναι υψηλός και άμεσος. Πρώτο βήμα είναι η προσπάθεια επικοινωνίας με τον ιδιοκτήτη. Αν αυτή αποτύχει και η κατάσταση κριθεί επικίνδυνη, η Πυροσβεστική τεκμηριώνει εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος προχωρά σε καθαρισμό χωρίς τη συναίνεση του υπόχρεου.
Ευελιξία για τοπικές συνθήκες και μέριμνα για όλους
Το πλαίσιο προβλέπει επίσης προσαρμογές ανάλογα με τις κλιματικές και οικολογικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, με δυνατότητα παράτασης προθεσμιών μέσω υπουργικών αποφάσεων. Παράλληλα, λαμβάνεται πρόνοια για πολίτες που δεν έχουν πρόσβαση ή εξοικείωση με ψηφιακά μέσα, δίνοντάς τους τη δυνατότητα φυσικής υποβολής δηλώσεων.
Τι αλλάζει συνολικά
Οι παρεμβάσεις που προτάθηκαν από θεσμικούς φορείς, όπως η ΚΕΔΕ και η ΠΟΜΙΔΑ, ενσωματώθηκαν με στόχο να αποφευχθούν αδικίες και δυσανάλογες επιβαρύνσεις, ιδίως για ιδιοκτήτες που έχουν ήδη συμμορφωθεί.
Συνολικά, το νέο καθεστώς επιχειρεί να βάλει τέλος σε ένα αποσπασματικό και άνισο σύστημα και να θεμελιώσει ένα ενιαίο, ψηφιακά ελεγχόμενο και λειτουργικά ενεργό πλαίσιο πρόληψης. Ο καθαρισμός οικοπέδων παύει να είναι μια τυπική υποχρέωση και μετατρέπεται σε κρίσιμο κρίκο της εθνικής στρατηγικής κατά των πυρκαγιών.
