Πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες, μέσα στην αγωνία τους να απαλλαγούν από τα άδικα τεκμήρια, αποφασίζουν να κάνουν το βήμα και να αμφισβητήσουν τον τρόπο με τον οποίο η Εφορία τους υπολογίζει το εισόδημα. Σκέφτονται ότι, αν αποδείξουν πως τα πραγματικά τους κέρδη είναι χαμηλότερα από αυτά που “φαντάζονται” τα αντικειμενικά κριτήρια, θα γλιτώσουν φόρους. Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή: η διαδικασία της αμφισβήτησης καταλήγει, συχνά, σε πραγματική παγίδα.
Η μεγάλη αυταπάτη των τεκμηρίων
Τα τεκμήρια εισοδήματος υποτίθεται ότι φτιάχτηκαν για να πιάσουν όσους αποκρύπτουν χρήματα. Αν, για παράδειγμα, δηλώνεις ελάχιστα αλλά ζεις σαν εφοπλιστής, τότε η Εφορία σε «χρεώνει» με ένα τεκμαρτό εισόδημα, θεωρώντας ότι κάτι κρύβεις. Μόνο που το σύστημα αυτό δεν διαχωρίζει τον πραγματικό φοροφυγά από τον μικροεπαγγελματία που παλεύει να τα βγάλει πέρα. Έτσι, ένας λογιστής, ένας μαστροχαλαστής, ένας κομμωτής ή ένας μεταφραστής μπορεί να βρεθεί να χρωστά φόρους για ποσά που δεν κέρδισε ποτέ.
Κάπου εκεί γεννιέται η ιδέα: «Θα αμφισβητήσω το τεκμήριο, θα ζητήσω έλεγχο και θα δικαιωθώ». Μια σκέψη που μοιάζει λογική, αλλά στην πράξη μετατρέπεται σε εφιάλτη.
Ο έλεγχος-βραχνάς
Όταν ο φορολογούμενος ζητά έλεγχο, ανοίγει στην ουσία την πόρτα σε μια εξονυχιστική εξέταση των οικονομικών του. Οι ελεγκτές δεν μένουν μόνο στα χαρτιά που προσκομίζει, αλλά περνούν από κόσκινο κάθε τραπεζικό του λογαριασμό. Ακόμα και μια μικρή κατάθεση 20 ή 30 ευρώ μπορεί να γίνει αντικείμενο έρευνας.
«Από πού προήλθε αυτό το ποσό; Γιατί μπήκε στον λογαριασμό σας; Ποιος σας το έδωσε; Έχετε παραστατικά;» Αυτές είναι οι ερωτήσεις που πρέπει να απαντήσει ο ελεύθερος επαγγελματίας. Και αν δεν μπορεί να τεκμηριώσει με χαρτιά και αποδείξεις την κάθε μικροπίστωση, η Εφορία τη θεωρεί αδήλωτο εισόδημα.
Το χαράτσι του 33%
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη παγίδα. Όσα ποσά δεν μπορούν να δικαιολογηθούν, ακόμα κι αν πρόκειται για μερικές εκατοντάδες ευρώ, χαρακτηρίζονται ως «προσαύξηση περιουσίας από αδήλωτες πηγές». Και πάνω σε αυτά μπαίνει κατευθείαν φόρος 33%, από το πρώτο ευρώ. Δεν υπάρχει αφορολόγητο, δεν υπάρχουν εκπτώσεις. Είναι σαν να λες στην Εφορία «δεν ξέρω τι είναι αυτό το ποσό», κι εκείνη να απαντά «τότε πλήρωσε».
Το παράδειγμα που σοκάρει
Χαρακτηριστική είναι η ιστορία μιας φορολογούμενης που αποφάσισε να αμφισβητήσει το τεκμαρτό εισόδημα που της καταλόγισε η ΑΑΔΕ. Σύμφωνα με τα αντικειμενικά κριτήρια, το κράτος την υποχρέωνε να φορολογηθεί για 4.731,83 ευρώ εισόδημα, με φόρο 660,09 ευρώ. Η γυναίκα αυτή θεώρησε άδικο να πληρώσει για λεφτά που δεν είχε και προχώρησε στη διαδικασία ελέγχου.
Τι συνέβη; Οι ελεγκτές άνοιξαν τους λογαριασμούς της και βρήκαν μέσα στη χρονιά μικροπιστώσεις που έφταναν συνολικά τα 2.402,75 ευρώ. Δεν μιλάμε για τεράστια ποσά, αλλά για διάσπαρτες κινήσεις που δεν μπορούσε να δικαιολογήσει. Δεν υπήρχαν αποδείξεις, χαρτιά ή παραστατικά. Έτσι, όλο αυτό το ποσό θεωρήθηκε «μαύρο χρήμα» και φορολογήθηκε με 33%. Ο λογαριασμός; 792,91 ευρώ φόρος. Δηλαδή, τελικά πλήρωσε περισσότερα από όσα θα πλήρωνε αν είχε απλώς αποδεχτεί το τεκμήριο!
Η τραγική ειρωνεία
Αντί, λοιπόν, να γλιτώσει 660 ευρώ, η συγκεκριμένη φορολογούμενη βρέθηκε να πληρώνει σχεδόν 800. Και δεν είναι η μόνη. Πολλοί επαγγελματίες που ακολουθούν την ίδια οδό καταλήγουν με μεγαλύτερες επιβαρύνσεις, γιατί ο έλεγχος εντοπίζει πάντα κάτι που δεν είναι «αρκετά δικαιολογημένο».
Ακόμα και ένα δανεικά-κι-αγύριστα από φίλο, ένα δώρο από συγγενή, μια κατάθεση μετρητών που έγινε «για ευκολία», όλα αυτά μπορούν να γίνουν αιτία επιπλέον φορολόγησης. Και βέβαια, η Εφορία δεν ενδιαφέρεται για το αν τα ποσά είναι ασήμαντα. Για εκείνη, σημασία έχει η διαδικασία: δεν το αποδεικνύεις; Το πληρώνεις.
Η παγίδα για τον μικρομεσαίο
Το τραγικό είναι ότι όλο αυτό το πλαίσιο χτυπά κυρίως τους μικρούς επαγγελματίες. Τους ανθρώπους που δεν έχουν στρατό λογιστών, ούτε άπειρους φακέλους με δικαιολογητικά. Εκείνους που απλώς προσπαθούν να βγάλουν το μεροκάματο. Αντί να στηριχτούν, βλέπουν το κράτος να τους στήνει ενέδρα μέσα από μια διαδικασία που υποτίθεται ότι υπάρχει για λόγους «δικαιοσύνης».
Ένα μήνυμα προειδοποίησης
Το μάθημα είναι σκληρό αλλά ξεκάθαρο: πριν βιαστεί κάποιος να ζητήσει φορολογικό έλεγχο για να αμφισβητήσει τα τεκμήρια, πρέπει να σκεφτεί διπλά. Αν δεν έχει πλήρη και τεκμηριωμένα στοιχεία για κάθε ευρώ που πέρασε από τους λογαριασμούς του, τότε κινδυνεύει να βγει χαμένος. Πολύ χαμένος.
Στην πράξη, ο δρόμος της «σωτηρίας» γίνεται παγίδα. Και αντί να γλιτώσεις από έναν άδικο φόρο, φορτώνεσαι με ακόμη μεγαλύτερο. Αυτό είναι το πραγματικό σοκ που βιώνουν σήμερα δεκάδες αυτοαπασχολούμενοι. Ένα σοκ που αποδεικνύει, για άλλη μια φορά, ότι το φορολογικό σύστημα δεν είναι φτιαγμένο για να βοηθήσει τον μικρό επαγγελματία, αλλά για να τον εξοντώσει.
