Λίγοι ασφαλισμένοι γνωρίζουν ότι ένα από τα πιο καθοριστικά στοιχεία για το ύψος της επικουρικής σύνταξης δεν είναι μόνο τα χρόνια ασφάλισης ή το ποσοστό εισφορών, αλλά κάτι πολύ πιο «σιωπηλό»: τα Δώρα. Χριστούγεννα, Πάσχα και επίδομα άδειας δεν αποτελούν απλώς πρόσθετες αποδοχές κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου· επηρεάζουν άμεσα το ποσό που θα καταλήξει να λάβει ένας συνταξιούχος, δημιουργώντας ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα σε εργαζόμενους του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα.
Η διαφοροποίηση αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη για όσους ασφαλίστηκαν ή συνέχισαν να εργάζονται μετά το 2015, έτος-ορόσημο για τον τρόπο υπολογισμού των επικουρικών συντάξεων. Από εκείνη τη χρονιά και έπειτα, το σύστημα βασίζεται αυστηρά στις καταβληθείσες εισφορές, μετατρέποντας κάθε ευρώ που δηλώνεται σε μελλοντικό συνταξιοδοτικό όφελος.
Τι συμβαίνει στον ιδιωτικό τομέα
Στον ιδιωτικό τομέα, το καθεστώς των 14 μισθών εξακολουθεί να ισχύει. Αυτό σημαίνει ότι, πέρα από τους 12 μηνιαίους μισθούς, οι εργαζόμενοι λαμβάνουν επιπλέον αμοιβές με τη μορφή Δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και επιδόματος άδειας. Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, δεν είναι η καταβολή τους καθεαυτή, αλλά το γεγονός ότι επ’ αυτών υπολογίζονται και καταβάλλονται ασφαλιστικές εισφορές για την επικουρική σύνταξη.
Με απλά λόγια, οι εισφορές δεν περιορίζονται σε έναν θεωρητικό ετήσιο μισθό 12 μηνών, αλλά απλώνονται σε ολόκληρο το πραγματικό ετήσιο εισόδημα του εργαζόμενου. Αυτό οδηγεί σε μεγαλύτερο συνολικό ποσό εισφορών κάθε χρόνο. Και καθώς το σύστημα της επικουρικής λειτουργεί ανταποδοτικά, οι αυξημένες εισφορές «μεταφράζονται» μελλοντικά σε υψηλότερη σύνταξη.
Η σημασία του 2015 και μετά
Η περίοδος μετά το 2015 είναι καθοριστική. Για τα χρόνια αυτά, οι επικουρικές συντάξεις υπολογίζονται με βάση το σύνολο των εισφορών που έχουν καταβληθεί και την απόδοση που αυτές είχαν στον χρόνο. Δεν υπάρχουν γενναιόδωροι συντελεστές ή διορθωτικοί μηχανισμοί που να «εξομαλύνουν» τις διαφορές. Όποιος κατέβαλε περισσότερα, θα λάβει περισσότερα.
Έτσι, ένας εργαζόμενος στον ιδιωτικό τομέα που είχε σταθερή απασχόληση και λάμβανε κανονικά τα Δώρα του, έχει χτίσει ένα σημαντικά μεγαλύτερο «κουμπαρά» επικουρικής ασφάλισης σε σύγκριση με κάποιον που είχε αντίστοιχο μηνιαίο μισθό αλλά χωρίς τις επιπλέον αυτές αποδοχές.
Πού υστερεί ο δημόσιος τομέας
Στον δημόσιο τομέα, τα Δώρα έχουν καταργηθεί εδώ και χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι οι ασφαλιστικές εισφορές υπολογίζονται αποκλειστικά επί των 12 μηνιαίων αποδοχών. Ακόμη κι αν οι ονομαστικοί μισθοί είναι παρόμοιοι, το ετήσιο ασφαλιστέο εισόδημα είναι χαμηλότερο.
Η διαφορά αυτή δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου. Όμως, όταν έρθει η ώρα της συνταξιοδότησης και ειδικά της επικουρικής σύνταξης, το αποτέλεσμα αποτυπώνεται ξεκάθαρα στο τελικό ποσό. Οι δημόσιοι υπάλληλοι εμφανίζονται να έχουν καταβάλει λιγότερες συνολικές εισφορές, γεγονός που οδηγεί σε μικρότερη επικουρική παροχή.
Ένα «αθόρυβο» χάσμα που μεγαλώνει
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι αυτό το χάσμα δεν προέκυψε από κάποια ρητή πολιτική επιλογή υπέρ ή κατά μιας ομάδας εργαζομένων. Δημιουργήθηκε έμμεσα, ως αποτέλεσμα του διαφορετικού τρόπου αμοιβής και του τρόπου με τον οποίο το ασφαλιστικό σύστημα καταγράφει και ανταμείβει τις εισφορές.
Όσο περισσότερα χρόνια περνούν μετά το 2015, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η διαφορά. Οι νεότεροι ασφαλισμένοι στον ιδιωτικό τομέα, που θα έχουν ολόκληρο τον εργασιακό τους βίο σε αυτό το καθεστώς, αναμένεται να δουν ακόμη πιο αισθητό όφελος στην επικουρική τους σύνταξη σε σχέση με τους αντίστοιχους συναδέλφους τους στο Δημόσιο.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασφαλισμένοι
Για τους εργαζόμενους, η γνώση αυτών των δεδομένων είναι κρίσιμη. Η επικουρική σύνταξη δεν είναι ένα «τυχαίο» ποσό, αλλά το αποτέλεσμα συγκεκριμένων εισφορών. Τα Δώρα, όπου υπάρχουν, δεν αποτελούν μόνο πρόσκαιρη οικονομική ανάσα, αλλά και επένδυση για το μέλλον.
Από την άλλη πλευρά, για όσους δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα, η ανάγκη για συμπληρωματικές μορφές αποταμίευσης ή ιδιωτικής ασφάλισης γίνεται ακόμη πιο σημαντική. Το ασφαλιστικό τοπίο αλλάζει και οι λεπτομέρειες – όπως τα Δώρα – αποδεικνύονται τελικά καθοριστικές.
Το βέβαιο είναι ότι στις επικουρικές συντάξεις, τίποτα δεν είναι πραγματικά «μικρό». Ακόμη και οι επιπλέον μισθοί που κάποτε θεωρούνταν δεδομένοι, σήμερα καθορίζουν ποιος θα δει ουσιαστική διαφορά στο μηνιαίο του εισόδημα μετά τη συνταξιοδότηση.
