Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ένα ευρύ πακέτο φοροελαφρύνσεων, που –σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο– θα ωφελήσει πάνω από 4 εκατομμύρια φορολογούμενους από το 2026 και μετά. Στην πράξη, η νέα φορολογική κλίμακα υπόσχεται μικρότερους φόρους και μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα για μισθωτούς, οικογένειες και νέους. Όμως υπάρχει ένα «ψιλά γράμματα» που λίγοι προσέχουν: οι ελαφρύνσεις αυτές δεν πρόκειται να έχουν μόνιμη αξία.
Ο λόγος είναι απλός αλλά καθοριστικός: η κλίμακα φόρου εισοδήματος δεν είναι τιμαριθμοποιημένη. Με άλλα λόγια, τα εισοδηματικά όρια (π.χ. 10.000, 20.000, 30.000 ευρώ) παραμένουν σταθερά σε ονομαστικούς όρους, ενώ οι τιμές στην αγορά συνεχίζουν να ανεβαίνουν. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο πληθωρισμός «ροκανίζει» χρόνο με τον χρόνο το πραγματικό όφελος των φοροελαφρύνσεων.
Αυτό το φαινόμενο, που διεθνώς είναι γνωστό ως fiscal drag, μοιάζει με μια αθόρυβη φορολογική παγίδα: ακόμη κι αν δεν αλλάξουν οι συντελεστές, οι φορολογούμενοι βρίσκονται να πληρώνουν μεγαλύτερο φόρο απ’ ό,τι περίμεναν, επειδή το ονομαστικό τους εισόδημα διογκώνεται από τον πληθωρισμό και «σπρώχνεται» σε υψηλότερες κλίμακες.
Πώς λειτουργεί το «αόρατο χαράτσι»
Ας πάρουμε μερικά παραδείγματα για να γίνει πιο ξεκάθαρο.
-
Ο μισθωτός με 30.000 ευρώ ετησίως
Με το νέο σύστημα του 2026 θα κερδίσει περίπου 400 ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, αν ο μισθός του αυξάνεται μόνο κατά 3% τον χρόνο (δηλαδή όσο ο πληθωρισμός), σε πέντε χρόνια θα αγγίξει τα 34.800 ευρώ. Το επιπλέον εισόδημα θα μπει σε ανώτερο φορολογικό συντελεστή, με αποτέλεσμα να πληρώνει περισσότερα. Στα χαρτιά, η ελάφρυνση υπάρχει ακόμη. Στην πραγματικότητα, όμως, η αξία της πέφτει: τα 400 ευρώ μετατρέπονται σε περίπου 345 ευρώ σε σημερινές τιμές και σε μόλις 300 ευρώ στη δεκαετία. -
Η οικογένεια με δύο παιδιά
Το άμεσο όφελος φτάνει τα 1.200 ευρώ ετησίως. Χωρίς τιμαριθμική προσαρμογή, όμως, τα 1.200 ευρώ σε πέντε χρόνια ισοδυναμούν με μόλις 1.035 ευρώ σε αγοραστική δύναμη και σε δέκα χρόνια με λιγότερα από 900 ευρώ. Δηλαδή, οι γονείς θα συνεχίσουν να πληρώνουν λιγότερο φόρο, αλλά αυτά τα χρήματα θα αρκούν για πολύ λιγότερα στο σούπερ μάρκετ ή στους λογαριασμούς τους. -
Ο νέος έως 25 ετών με εισόδημα 20.000 ευρώ
Η πλήρης απαλλαγή από τον φόρο φαντάζει ιδανική. Όμως μόλις περάσει το ηλικιακό όριο, ο νέος θα βρεθεί με υψηλότερους συντελεστές και χωρίς «ασπίδα» έναντι του πληθωρισμού. Το αποτέλεσμα; Σταδιακά θα φορολογείται περισσότερο, ακόμη κι αν ο μισθός του ανεβαίνει απλώς για να καλύψει την ακρίβεια. -
Οι πολύτεκνες οικογένειες
Το μεγαλύτερο όφελος φαίνεται εδώ: για τρία παιδιά, μια οικογένεια με 30.000 ευρώ εισόδημα κερδίζει έως 2.100 ευρώ. Στα πέντε χρόνια, όμως, η αξία πέφτει κοντά στα 1.800 ευρώ και στη δεκαετία στα 1.560 ευρώ. Ένα ποσό που μοιάζει σημαντικό στην αρχή, χάνει σιγά σιγά την αγοραστική του δύναμη.
Ο μεγάλος κίνδυνος για το μέλλον
Η μεταρρύθμιση του 2026 πράγματι μειώνει τον φόρο εισοδήματος και ανακουφίζει εκατομμύρια φορολογούμενους. Ωστόσο, χωρίς έναν μηχανισμό αυτόματης αναπροσαρμογής των κλιμακίων με βάση τον πληθωρισμό, η θετική επίδραση εξανεμίζεται σταδιακά.
Ουσιαστικά, το κράτος υπόσχεται ότι θα σας αφήσει περισσότερα χρήματα στην τσέπη, αλλά στην πράξη η αξία τους θα συρρικνώνεται χρόνο με τον χρόνο. Αυτός είναι και ο λόγος που σε πολλές χώρες οι φορολογικές κλίμακες αναπροσαρμόζονται τακτικά, ώστε να προστατεύεται η πραγματική αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Αν κάτι τέτοιο δεν γίνει και στην Ελλάδα, τότε οι σημερινές εξαγγελίες για φοροελαφρύνσεις θα αποδειχθούν βραχύβιες. Ναι, το όφελος θα υπάρχει σε λογιστικούς όρους, αλλά στην καθημερινότητα των νοικοκυριών θα είναι όλο και πιο μικρό.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Για τον μέσο πολίτη, το συμπέρασμα είναι απλό: οι φοροελαφρύνσεις δεν είναι πανάκεια. Αν ο πληθωρισμός συνεχίσει να κινείται σε επίπεδα 3% ή και παραπάνω, οι ελαφρύνσεις αυτές θα μοιάζουν με «άμμο που φεύγει από τα χέρια».
Το μεγάλο στοίχημα για το οικονομικό επιτελείο δεν είναι μόνο να μειώσει τους φόρους σήμερα, αλλά να εξασφαλίσει ότι η μείωση αυτή θα έχει διάρκεια και αξία και στο μέλλον. Διαφορετικά, η ελάφρυνση θα καταλήξει σε μια λογιστική υπόσχεση χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα για τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Συμπέρασμα
Οι αλλαγές που θα ισχύσουν από το 2026 δημιουργούν πράγματι ένα πιο ελαφρύ φορολογικό περιβάλλον. Όμως, η απουσία τιμαριθμοποίησης υπονομεύει την ουσία της μεταρρύθμισης. Ο πληθωρισμός δεν χρειάζεται νέες αποφάσεις για να αυξήσει το φορολογικό βάρος· το κάνει «σιωπηλά» και αποτελεσματικά.
Και έτσι, το ερώτημα για τους φορολογούμενους είναι το εξής: πόσο πραγματικό είναι τελικά το κέρδος από τις φοροελαφρύνσεις, όταν η αγοραστική σας δύναμη συρρικνώνεται χρόνο με τον χρόνο;
