Αθόρυβα αλλά αποφασιστικά, το κράτος βάζει τέλος σε μια πρακτική δεκαετιών που κυριαρχούσε στην αγορά κατοικίας. Η πληρωμή ενοικίων με μετρητά, «στο χέρι», μπαίνει στο στόχαστρο και πολύ σύντομα παύει να αποτελεί επιλογή. Μαζί της αλλάζει και ολόκληρο το τοπίο στις μισθώσεις, από τη φορολογία έως τις εξώσεις, δημιουργώντας ένα νέο πλαίσιο που επηρεάζει άμεσα εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά.
Υποχρεωτική τραπεζική πληρωμή: τι αλλάζει στην πράξη
Από την 1η Απριλίου 2026, κάθε ενοίκιο κατοικίας θα πρέπει να καταβάλλεται αποκλειστικά μέσω τραπεζικού λογαριασμού που ανήκει στον ιδιοκτήτη και έχει δηλωθεί επίσημα στην ΑΑΔΕ. Η πληρωμή με μετρητά καταργείται πλήρως, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για παλιά ή νέα μίσθωση. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: διαφάνεια στις συναλλαγές και δραστικός περιορισμός της φοροδιαφυγής.
Η αρχική πρόβλεψη ήθελε το μέτρο να εφαρμόζεται νωρίτερα, ωστόσο το υπουργείο Οικονομικών έδωσε παράταση ώστε να υπάρξει επαρκής χρόνος προσαρμογής και να στηθεί ένα σύστημα ηλεκτρονικών διασταυρώσεων με τις τράπεζες. Το μήνυμα, πάντως, είναι σαφές: το «μαύρο» ενοίκιο περνά οριστικά στο παρελθόν.
Τα κίνητρα – και οι ποινές – για όσους δεν συμμορφωθούν
Η τραπεζική πληρωμή δεν είναι απλώς τυπική υποχρέωση, αλλά βασική προϋπόθεση για παροχές και φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι ενοικιαστές που συνεχίζουν να πληρώνουν μετρητά χάνουν το δικαίωμα στο στεγαστικό επίδομα, καθώς και στο νέο ετήσιο βοήθημα που αντιστοιχεί σε ένα ενοίκιο έως 800 ευρώ, με προσαύξηση για κάθε προστατευόμενο παιδί.
Αντίστοιχα, οι ιδιοκτήτες που επιλέγουν να εισπράττουν «στο χέρι» βλέπουν άμεσα τη φορολογική τους επιβάρυνση να αυξάνεται. Η αυτόματη έκπτωση 5% στο εισόδημα από μισθώματα χάνεται, με αποτέλεσμα να φορολογούνται για το σύνολο των εισπράξεων. Σε ετήσια βάση, αυτό μεταφράζεται σε σημαντική διαφορά φόρου, ειδικά για όσους έχουν περισσότερα του ενός ακίνητα.
Για τις επιχειρήσεις, το πλαίσιο γίνεται ακόμη πιο αυστηρό. Από το 2026, επαγγελματικό ενοίκιο που δεν καταβάλλεται μέσω τράπεζας δεν αναγνωρίζεται ως δαπάνη. Έτσι, ένα μηνιαίο μίσθωμα μπορεί να μετατραπεί σε καθαρή φορολογική ζημία, αυξάνοντας άμεσα τον φόρο εισοδήματος.
Πού πρέπει να καταλήγουν τα χρήματα
Η πληρωμή πρέπει να γίνεται αποκλειστικά σε λογαριασμό του εκμισθωτή. Καταθέσεις σε τρίτους – πληρεξούσιους, δικηγόρους ή εταιρείες διαχείρισης – δεν αναγνωρίζονται. Ακόμη και στους κοινούς λογαριασμούς, το όνομα του ιδιοκτήτη πρέπει να εμφανίζεται πρώτο, ώστε να είναι εφικτή η ηλεκτρονική διασταύρωση.
Η παγίδα του ακατάσχετου
Ένα σημείο που προκαλεί ήδη έντονο προβληματισμό αφορά τις κατασχέσεις. Τα ενοίκια δεν προστατεύονται από το ακατάσχετο όριο που ισχύει για μισθούς και συντάξεις. Αυτό σημαίνει ότι, αν ο ιδιοκτήτης έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο, τα ποσά που κατατίθενται στον λογαριασμό του μπορούν να δεσμευθούν άμεσα, πριν καν τα χρησιμοποιήσει.
Παράλληλα, η άρνηση του ενοικιαστή να πληρώσει μέσω τράπεζας θεωρείται πλέον μη καταβολή ενοικίου και δίνει στον ιδιοκτήτη δικαίωμα να κινηθεί νομικά για την απόδοση του ακινήτου.
Εξώσεις χωρίς δικαστική ταλαιπωρία
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή έρχεται από την 1η Ιανουαρίου 2026 και αφορά τη λήξη των μισθώσεων. Οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να ανακτούν το ακίνητό τους μέσω διαταγής απόδοσης μισθίου, χωρίς πολυετείς δικαστικές διαδικασίες. Η διαταγή εκδίδεται από ειδικά ορισμένο δικηγόρο, βασίζεται αποκλειστικά σε έγγραφα και αποκτά ισχύ αν δεν προσβληθεί επιτυχώς.
Παρά την ταχύτερη διαδικασία, το πλαίσιο δεν αφήνει απροστάτευτους τους ενοικιαστές. Ο νόμος εξασφαλίζει τουλάχιστον έξι μήνες προθεσμία πριν από την έξωση, χωρίς κόστος ή ενέργειες από την πλευρά τους. Πρόκειται για έναν συνδυασμό ταχύτητας και ελάχιστης κοινωνικής προστασίας, που επιχειρεί να εξισορροπήσει αντικρουόμενα συμφέροντα.
Ένα νέο τοπίο στην αγορά κατοικίας
Οι αλλαγές αυτές δεν είναι απλώς τεχνικές. Αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα τη διαθεσιμότητα κατοικιών, καθώς πολλοί ιδιοκτήτες που μέχρι σήμερα κρατούσαν κλειστά ακίνητα, φοβούμενοι τη δυσκολία ανάκτησής τους, ενδέχεται να τα ρίξουν ξανά στην αγορά. Το αν αυτό θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των ενοικίων μένει να φανεί, ωστόσο το βέβαιο είναι ότι η εποχή της «άτυπης» μίσθωσης τελειώνει.
Το νέο καθεστώς φέρνει περισσότερη διαφάνεια, αλλά και νέες υποχρεώσεις. Όσοι δεν προσαρμοστούν εγκαίρως, θα το διαπιστώσουν πρώτα στο πορτοφόλι τους.
