Μεγάλες ανατροπές στο ασφαλιστικό σύστημα ετοιμάζει η κυβέρνηση, μέσω ενός νέου νομοσχεδίου για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), το οποίο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή αμέσως μετά το Πάσχα.
Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται η ενίσχυση του λεγόμενου δεύτερου πυλώνα ασφάλισης, με στόχο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε οι εργαζόμενοι να λαμβάνουν στο μέλλον μια επιπλέον σύνταξη, που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάνει έως και τα 500 ευρώ μηνιαίως μετά από 35 χρόνια ασφάλισης.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο αναδιάρθρωσης του συνταξιοδοτικού μοντέλου, το οποίο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη συμπληρωματική αποταμίευση για τα χρόνια της συνταξιοδότησης.
Τι είναι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης
Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης αποτελούν έναν συμπληρωματικό μηχανισμό προστασίας για τους εργαζομένους. Πρόκειται για μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς ιδιωτικού δικαίου που λειτουργούν παράλληλα με το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα.
Συνήθως δημιουργούνται από επιχειρήσεις ή από επαγγελματικούς κλάδους, ενώ χρηματοδοτούνται μέσω εισφορών που καταβάλλουν τόσο οι εργαζόμενοι όσο και οι εργοδότες.
Τα κεφάλαια που συγκεντρώνονται δεν παραμένουν ανενεργά. Αντίθετα, επενδύονται σε χρηματοοικονομικά προϊόντα, με σκοπό να δημιουργηθεί ένα αποθεματικό. Όταν ο ασφαλισμένος ολοκληρώσει τον εργασιακό του βίο, τα χρήματα αυτά επιστρέφουν σε εκείνον με τη μορφή συμπληρωματικής σύνταξης.
Με αυτόν τον τρόπο, οι εργαζόμενοι αποκτούν ένα επιπλέον εισόδημα πέρα από την κύρια και την επικουρική σύνταξη.
Οι βασικές αλλαγές που φέρνει το νέο νομοσχέδιο
Το νέο θεσμικό πλαίσιο επιδιώκει να κάνει τα επαγγελματικά ταμεία πιο ελκυστικά και πιο εύκολα στη χρήση για εργαζόμενους και επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, προβλέπονται πέντε βασικές παρεμβάσεις.
1. Λιγότερη γραφειοκρατία για τη δημιουργία νέων ταμείων
Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά τη διαδικασία ίδρυσης νέων Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Το νομοσχέδιο αναμένεται να απλοποιήσει σημαντικά τις διαδικασίες, μειώνοντας τη γραφειοκρατία που μέχρι σήμερα λειτουργούσε αποτρεπτικά.
Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι επαγγελματικοί κλάδοι ή μεγάλες εταιρείες θα μπορούν να δημιουργούν εύκολα δικά τους επαγγελματικά ταμεία για τους εργαζόμενους.
2. Κοινά ταμεία για συναφείς επαγγελματικούς κλάδους
Ένα ακόμη στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι η δυνατότητα δημιουργίας κοινών επαγγελματικών ταμείων από διαφορετικούς αλλά συναφείς επαγγελματικούς κλάδους.
Με τον τρόπο αυτό, μικρότερες επιχειρήσεις ή επαγγελματικές ομάδες που δεν μπορούν να δημιουργήσουν δικό τους ταμείο θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε ένα κοινό σχήμα.
Παράλληλα, θα ανοίξει ο δρόμος ώστε σε αυτά τα ταμεία να μπορούν να ενταχθούν εργαζόμενοι από περισσότερους τομείς της οικονομίας.
3. Μεταφορά συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων
Σημαντική αλλαγή αφορά και την ευελιξία των ασφαλισμένων.
Το νέο πλαίσιο θα επιτρέπει τη μεταφορά συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων μεταξύ επαγγελματικών ταμείων και ιδιωτικών ασφαλιστικών προγραμμάτων.
Έτσι, οι εργαζόμενοι θα μπορούν να επιλέγουν το πρόγραμμα που τους συμφέρει περισσότερο, ανάλογα με τις αποδόσεις ή τις παροχές που προσφέρει.
Η ρύθμιση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αυξάνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των παρόχων και ενδέχεται να οδηγήσει σε καλύτερες αποδόσεις για τους ασφαλισμένους.
4. Νέοι φορείς στην επαγγελματική ασφάλιση
Το νομοσχέδιο ανοίγει επίσης τον δρόμο για τη δημιουργία επενδυτικών ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης.
Σε αυτά θα μπορούν να συμμετέχουν ασφαλισμένοι ανεξαρτήτως επαγγελματικού κλάδου, δημιουργώντας έτσι μεγαλύτερα επενδυτικά σχήματα με περισσότερες δυνατότητες.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την αγορά επαγγελματικής ασφάλισης στη χώρα.
5. Φορολογικά κίνητρα για τους ασφαλισμένους
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη φορολογία των παροχών.
Το σχέδιο προβλέπει ότι ο φόρος στις παροχές των επαγγελματικών ταμείων θα ξεκινά από 20%, αλλά θα μειώνεται σταδιακά έως και 5% για όσους παραμένουν στο σύστημα για περισσότερα από 20 χρόνια.
Η ρύθμιση αυτή στοχεύει να καταργήσει ένα από τα βασικά αντικίνητρα που απέτρεπαν μέχρι σήμερα πολλούς εργαζόμενους από το να συμμετάσχουν σε τέτοια ταμεία.
Πώς λειτουργούν οι τρεις πυλώνες του ασφαλιστικού
Το νέο μοντέλο συντάξεων στηρίζεται σε ένα σύστημα τριών πυλώνων.
Πρώτος πυλώνας:
Το δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, το οποίο περιλαμβάνει την κύρια και την επικουρική σύνταξη υπό την εγγύηση του κράτους.
Δεύτερος πυλώνας:
Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, που λειτουργούν συμπληρωματικά και εποπτεύονται από το κράτος.
Τρίτος πυλώνας:
Η ιδιωτική ασφάλιση μέσω συνταξιοδοτικών προγραμμάτων ασφαλιστικών εταιρειών.
Η ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα αποτελεί βασική στρατηγική επιλογή όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς συμβάλλει στη βιωσιμότητα των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων.
Πόσα επαγγελματικά ταμεία υπάρχουν σήμερα
Στην Ελλάδα λειτουργούν σήμερα 33 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Από αυτά:
-
29 λειτουργούν με προαιρετική συμμετοχή
-
4 έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα
Συνολικά καλύπτουν 222.671 εργαζόμενους, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 4,85% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού και σχεδόν στο 6% των απασχολούμενων.
Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η συνολική αξία των περιουσιακών στοιχείων των ταμείων φτάνει τα 2,74 δισεκατομμύρια ευρώ.
Γιατί η κυβέρνηση επενδύει στα επαγγελματικά ταμεία
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι τα επαγγελματικά ταμεία μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης του εισοδήματος των μελλοντικών συνταξιούχων.
Αν το νέο πλαίσιο εφαρμοστεί όπως σχεδιάζεται, περισσότεροι εργαζόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν ένα επιπλέον αποθεματικό για τη συνταξιοδότησή τους.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πέρα από την κύρια και την επικουρική σύνταξη, αρκετοί εργαζόμενοι θα μπορούν να εξασφαλίσουν και μια τρίτη σύνταξη, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάνει ακόμη και τα 500 ευρώ τον μήνα.
