Η συζήτηση γύρω από τη συνταξιοδότηση έχει γίνει πιο περίπλοκη από ποτέ. Με τα όρια ηλικίας να ανεβαίνουν συνεχώς και τις αλλαγές που επιβάλλονται με βάση το προσδόκιμο ζωής, πολλοί εργαζόμενοι ψάχνουν τρόπους για να αποχωρήσουν νωρίτερα από την εργασία τους. Εκεί μπαίνουν στο παιχνίδι τα περίφημα πλασματικά έτη, ένα «εργαλείο» που μπορεί να κόψει ακόμα και 7 χρόνια από το όριο συνταξιοδότησης, αλλά και να αυξήσει σημαντικά το τελικό ποσό της σύνταξης.
Τι είναι τα πλασματικά έτη και ποιοι τα δικαιούνται
Με απλά λόγια, πρόκειται για χρόνους ασφάλισης που δεν αντιστοιχούν σε πραγματικές εισφορές, αλλά αναγνωρίζονται μέσω εξαγοράς. Στρατιωτική θητεία, σπουδές, χρόνος τέκνων, περίοδοι ανεργίας ή ασθένειας και άδειες ανατροφής παιδιών είναι μερικές από τις πιο γνωστές κατηγορίες.
Η εξαγορά τους δεν είναι δωρεάν: το κόστος εξαρτάται από την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλέξει ο εργαζόμενος ή από τον μισθό του τελευταίου 12μήνου. Ωστόσο, το ποσό που απαιτείται επιστρέφεται σχετικά γρήγορα, αφού τα κέρδη στη σύνταξη είναι πολλαπλάσια.
Γιατί συμφέρουν
Τα πλασματικά χρησιμοποιούνται κυρίως για δύο λόγους:
-
Θεμελίωση δικαιώματος – Συμπληρώνουν τα απαιτούμενα χρόνια ώστε ο ασφαλισμένος να μπορεί να συνταξιοδοτηθεί νωρίτερα.
-
Αύξηση σύνταξης – Όσο περισσότερα έτη ασφάλισης, τόσο μεγαλύτερο το ποσοστό αναπλήρωσης και άρα το τελικό ποσό.
Χαρακτηριστικό είναι ότι εργαζόμενος με 35 χρόνια ασφάλισης που θα έπαιρνε μειωμένη σύνταξη, αν εξαγοράσει 5 πλασματικά χρόνια και «πιάσει» την 40ετία, μπορεί να δει τη σύνταξή του να ανεβαίνει κατά 300 έως 600 ευρώ το μήνα. Η απόσβεση του κόστους γίνεται σε λίγα χρόνια.
Πόσα χρόνια μπορεί να κερδίσει κανείς
Οι μεγαλύτεροι «κερδισμένοι» είναι όσοι είχαν ένσημα πριν το 1993. Σε Δημόσιο, ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ και ειδικά ταμεία, μπορούν να βγουν ακόμη και στα 60, αντί για τα 67. Στην περίπτωση μητέρων ανηλίκων, το όριο πέφτει ακόμη περισσότερο, ακόμη και στα 58,5.
Για τους νεότερους ασφαλισμένους (μετά το 1993), τα πλασματικά δεν ρίχνουν το όριο κάτω από τα 62. Ωστόσο, βοηθούν να συμπληρωθεί η 40ετία και να «ξεφύγουν» από τα 67. Αυτό σημαίνει πέντε ολόκληρα χρόνια νωρίτερης εξόδου.
Το κόστος εξαγοράς
-
Μισθωτοί: πληρώνουν 20% επί του μισθού. Με τον κατώτατο στα 880€, το ελάχιστο κόστος είναι 176€ τον μήνα.
-
Δημόσιοι υπάλληλοι: από το 2020 και μετά ισχύει και γι’ αυτούς εισφορά 20%. Για αιτήσεις πριν το 2019, υπήρχαν χαμηλότερα ποσοστά.
-
Ελεύθεροι επαγγελματίες & αγρότες: το κόστος αντιστοιχεί στη μηνιαία ασφαλιστική τους εισφορά.
Όσο πιο νωρίς γίνει η εξαγορά, τόσο το καλύτερο, αφού δίνονται εκπτώσεις για εφάπαξ πληρωμή (2% για κάθε έτος).
Παραδείγματα που δείχνουν το κέρδος
-
Υπάλληλος με μισθό 1.240€ και 35 χρόνια ασφάλισης θα έπαιρνε 768€ μειωμένη σύνταξη. Αν αναγνωρίσει 5 πλασματικά χρόνια, η σύνταξη ανεβαίνει στα 1.057€. Δηλαδή, κέρδος σχεδόν 290€ τον μήνα.
-
Αντίστοιχα, εργαζόμενος με υψηλότερο μισθό (3.900€) μπορεί να δει τη σύνταξή του να «πετάει» από τα 1.760€ στα 2.387€, δηλαδή πάνω από 600€ επιπλέον κάθε μήνα.
Σε όλες τις περιπτώσεις, η επένδυση «επιστρέφεται» μέσα σε 4-6 χρόνια από τη συνταξιοδότηση.
Οι «παγίδες» που πρέπει να προσέξετε
Δεν είναι όλα ρόδινα. Υπάρχουν σημεία που χρειάζονται προσοχή:
-
Οι γυναίκες στο ΙΚΑ που βγαίνουν με διατάξεις μητέρων δεν μπορούν να αναγνωρίσουν χρόνο λόγω τέκνων, παρά μόνο σπουδές, ανεργία ή ασθένεια.
-
Οι εξαγορές πριν το 2019 με χαμηλή εισφορά οδηγούν σε μικρότερη σύνταξη (έως και 70€ λιγότερα).
-
Δεν αρκεί απλά να γίνει αίτηση. Αν δεν πληρωθούν τα ποσά, τα χρόνια δεν προσμετρώνται.
Πλασματικά για ένστολους
Ιδιαίτερο καθεστώς ισχύει για στρατιωτικούς και στελέχη σωμάτων ασφαλείας. Εκεί αναγνωρίζεται και η λεγόμενη «μάχιμη πενταετία», η οποία μπορεί να μετρήσει στο διπλάσιο. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις οι ένστολοι βγαίνουν πολύ νωρίτερα, ειδικά όσοι είχαν κατάταξη πριν το 1992.
Συμπέρασμα
Τα πλασματικά έτη δεν είναι απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια του ασφαλιστικού συστήματος. Είναι ένας πραγματικός μοχλός πρόωρης συνταξιοδότησης και ταυτόχρονα ένας τρόπος για σημαντική αύξηση του τελικού ποσού.
Αν και απαιτούν οικονομική θυσία για την εξαγορά, στην πράξη αποδεικνύονται επένδυση που αποδίδει πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουν οι περισσότεροι. Ειδικά για όσους έχουν ένσημα πριν το 1993 ή είναι μητέρες, τα πλασματικά μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε σύνταξη στα 60 και σε σύνταξη στα 67.
