Μια δικαστική απόφαση με ιδιαίτερο βάρος για χιλιάδες δανειολήπτες και οφειλέτες έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα γύρω από τους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας και τη δράση των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Το Εφετείο Πειραιώς, με απόφαση που ήδη συζητείται έντονα στον νομικό κόσμο, έκρινε καταχρηστική τη διαδικασία εκτέλεσης που οδήγησε σε πλειστηριασμό κατοικίας 80χρονης συνταξιούχου, ακυρώνοντας τελικά τη διαδικασία ακόμη και μετά την κατακύρωση του ακινήτου.
Η υπόθεση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το δικαστήριο έστειλε σαφές μήνυμα ότι οι servicers και τα funds δεν μπορούν να κινούνται ανεξέλεγκτα, αγνοώντας κοινωνικά και νομικά δεδομένα, ειδικά όταν πρόκειται για κύρια κατοικία και ευάλωτους πολίτες.
Η υπόθεση που οδήγησε στην ιστορική απόφαση
Στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης βρέθηκε μια ηλικιωμένη γυναίκα, περίπου 80 ετών σήμερα, η οποία είχε εμπλακεί ως συνεγγυήτρια σε δανειακή σύμβαση που είχε συναφθεί το 2011. Η συνολική οφειλή ξεπερνούσε τις 74.000 ευρώ και το δάνειο είχε μεταβιβαστεί σε fund του εξωτερικού, με τη διαχείριση να έχει αναλάβει εταιρεία servicer.
Η εταιρεία προχώρησε σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης και στη συνέχεια σε κατάσχεση ενός μικρού διαμερίσματος 24 τετραγωνικών μέτρων στον Πειραιά, το οποίο αποτελούσε την κύρια και μοναδική κατοικία της συνταξιούχου.
Ο πλειστηριασμός πραγματοποιήθηκε κανονικά το καλοκαίρι του 2022 και το ακίνητο κατακυρώθηκε σε υπερθεματιστή έναντι μόλις 20.000 ευρώ.
Ωστόσο, η υπόθεση δεν σταμάτησε εκεί.
Το κρίσιμο στοιχείο που «γύρισε» την υπόθεση
Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της δικαστικής μάχης έπαιξε το γεγονός ότι η ηλικιωμένη είχε ήδη προσφύγει στον νόμο Κατσέλη από το 2015, ζητώντας προστασία και ρύθμιση των οφειλών της.
Η αίτηση είχε προσδιοριστεί να συζητηθεί λίγους μήνες μετά τον πλειστηριασμό, κάτι που, σύμφωνα με το δικαστήριο, ήταν γνωστό στην εταιρεία διαχείρισης.
Παράλληλα, η οφειλέτρια είχε επιχειρήσει επανειλημμένα να έρθει σε συνεννόηση με τον servicer για κάποια εξωδικαστική λύση, αποστέλλοντας μηνύματα και αιτήματα ρύθμισης, χωρίς όμως να λάβει ουσιαστική ανταπόκριση.
Τελικά, μετά τον πλειστηριασμό, το Ειρηνοδικείο έκανε δεκτή την αίτησή της βάσει του νόμου Κατσέλη και έκρινε ότι το συγκεκριμένο ακίνητο έπρεπε να εξαιρεθεί από κάθε διαδικασία εκποίησης.
Αυτό το δεδομένο αποτέλεσε «κλειδί» για τη συνέχεια της υπόθεσης στο Εφετείο.
Το Εφετείο μίλησε για καταχρηστική συμπεριφορά
Η απόφαση του Εφετείου Πειραιώς θεωρείται ιδιαίτερα αυστηρή απέναντι στη στάση της εταιρείας διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι δικαστές έκριναν ότι υπήρξε υπέρβαση των ορίων καλής πίστης και συναλλακτικών ηθών, εφαρμόζοντας το άρθρο 281 του Αστικού Κώδικα περί καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η εταιρεία όφειλε να περιμένει την εκδίκαση της αίτησης της δανειολήπτριας, αφού η καθυστέρηση λίγων μηνών δεν θα προκαλούσε ουσιαστική ζημία στον πιστωτή.
Αντίθετα, η απώλεια της κατοικίας για μια ηλικιωμένη συνταξιούχο κρίθηκε ότι δημιουργούσε τεράστια και μη αναστρέψιμη βλάβη.
Το δικαστήριο στάθηκε επίσης στην αδιαφορία που επέδειξε ο servicer απέναντι στις προσπάθειες επικοινωνίας της οφειλέτριας, κάτι που αξιολογήθηκε ως ένδειξη έλλειψης συναλλακτικής καλής πίστης.
Η μεγάλη σημασία για τους πλειστηριασμούς
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι το Εφετείο προχώρησε στην ακύρωση της διαδικασίας ακόμη και αφού το ακίνητο είχε ήδη μεταβιβαστεί σε υπερθεματιστή.
Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η απόφαση αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρό νομολογιακό εργαλείο σε αντίστοιχες υποθέσεις, ειδικά σε περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται υπερβολική πίεση ή καταχρηστική συμπεριφορά από εταιρείες διαχείρισης.
Παράλληλα, η απόφαση ενδέχεται να επηρεάσει συνολικά τη στρατηγική των servicers, καθώς πλέον γίνεται σαφές ότι τα δικαστήρια εξετάζουν όχι μόνο τη νομιμότητα της διαδικασίας, αλλά και τον τρόπο άσκησης του δικαιώματος εκτέλεσης.
Τι υποστήριξε ο δικηγόρος της δανειολήπτριας
Τη νομική υπεράσπιση της ηλικιωμένης ανέλαβε ο δικηγόρος Χρήστος Οικονομάκης, ο οποίος πέτυχε την οριστική ακύρωση των πράξεων εκτέλεσης.
Σε δημόσια τοποθέτησή του, υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη απόφαση ενισχύει την άποψη πως η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης δεν μπορεί να λειτουργεί αποκομμένα από την αρχή της αναλογικότητας και της κοινωνικής προστασίας.
Όπως σημείωσε, η προστασία του οφειλέτη δεν περιορίζεται μόνο σε τυπικές δικονομικές διαδικασίες, αλλά επεκτείνεται και στον ουσιαστικό έλεγχο της συμπεριφοράς των πιστωτών.
Το μήνυμα προς funds και εταιρείες διαχείρισης
Η συγκεκριμένη ετυμηγορία εκλαμβάνεται ήδη ως ένα ηχηρό προειδοποιητικό μήνυμα προς funds και servicers που επιλέγουν επιθετικές πρακτικές για την είσπραξη απαιτήσεων.
Το δικαστήριο ουσιαστικά υπενθύμισε ότι η οικονομική αξίωση δεν μπορεί να υπερισχύει απόλυτα απέναντι στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ανάγκη προστασίας της κύριας κατοικίας, ειδικά όταν υπάρχουν ανοιχτές δικαστικές διαδικασίες ή δυνατότητες συνεννόησης.
Η απόφαση του Εφετείου Πειραιώς αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για πολλές υποθέσεις πλειστηριασμών το επόμενο διάστημα, ανοίγοντας νέα δεδομένα στη σύγκρουση μεταξύ δανειοληπτών και εταιρειών διαχείρισης κόκκινων δανείων.
