Μια ακόμα χρονιά φαίνεται πως θα περάσει χωρίς να εφαρμοστεί ο περίφημος δείκτης μεταβολής μισθών στις ασφαλιστικές εισφορές και στις συντάξεις, καθώς όλα δείχνουν πως η κυβέρνηση θα ακολουθήσει την περσινή… δοκιμασμένη συνταγή: νέα αναβολή. Παρότι το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2026 οι εισφορές των ελευθέρων επαγγελματιών, αυτοαπασχολούμενων και αγροτών θα έπρεπε να αυξηθούν με βάση τον δείκτη μισθών, οι πληροφορίες συγκλίνουν πως κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί – τουλάχιστον όχι ακόμη.
Οι πρώτες εκτιμήσεις έκαναν λόγο για αύξηση γύρω στο 5% ή και 5,5% εφόσον ίσχυε ο νέος μηχανισμός. Ωστόσο, αυτή η προοπτική φέρεται να θεωρείται «βαριά» τόσο για την τσέπη των μη μισθωτών όσο και για την κυβέρνηση, που δεν επιθυμεί να φορτωθεί το πολιτικό κόστος μιας τέτοιας απότομης επιβάρυνσης. Έτσι, η εφαρμογή του νέου τρόπου υπολογισμού οδηγείται, για μία ακόμη φορά, σε αναβολή.
Πώς φτάσαμε ως εδώ
Η αλλαγή στον τρόπο αναπροσαρμογής των εισφορών δεν είναι καινούργια ιδέα. Έχει θεσπιστεί ήδη από το 2020 με τον νόμο 4670, γνωστό και ως «νόμο Βρούτση», ο οποίος αντικατέστησε το προηγούμενο σύστημα των εισφορών βάσει εισοδήματος που είχε εισαγάγει ο «νόμος Κατρούγκαλου». Σύμφωνα με αυτή τη μεταρρύθμιση, από το 2025 οι εισφορές των μη μισθωτών θα έπρεπε να αυξάνονται ανάλογα με το πόσο αυξάνεται ο δείκτης μισθών.
Όμως ο συγκεκριμένος δείκτης –που θεωρείται πιο υψηλός από την εξέλιξη του πληθωρισμού– θα οδηγούσε σε πολύ μεγαλύτερες ανατιμήσεις από τις αναμενόμενες. Έτσι, η εφαρμογή του μετατέθηκε για το 2026. Κι ενώ μέχρι πρότινος θεωρούνταν δεδομένο ότι του χρόνου ο μηχανισμός θα τεθεί σε λειτουργία, όλα δείχνουν ότι η κυβέρνηση θα δώσει ακόμη μία παράταση, πιθανότατα έως το 2027.
Ένας πρόσθετος λόγος για τη νέα καθυστέρηση είναι ότι η αρμόδια επιτροπή που έχει αναλάβει τον υπολογισμό του δείκτη μισθών από τον Απρίλιο του 2024 δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει το έργο της. Το πόρισμά της οφείλει να παραδοθεί μέχρι τον Δεκέμβριο, όμως θεωρείται πλέον απίθανο να ληφθούν αποφάσεις εγκαίρως ώστε να εφαρμοστούν από τις αρχές του 2026.
Τι σημαίνει η παράταση για τις εισφορές του 2026
Η αναβολή αυτή λειτουργεί ως… σωσίβιο για περίπου 1,2 εκατομμύρια μη μισθωτούς, αφού οι αυξήσεις στις εισφορές τους θα υπολογιστούν με βάση τον πληθωρισμό του 2025, ο οποίος αναμένεται στο 2,6%. Με άλλα λόγια, αντί για αύξηση 5% ή και παραπάνω, θα δουν μια επιβάρυνση περίπου στο μισό.
Σε πρακτικό επίπεδο, οι επαγγελματίες που ανήκουν στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία –όπου βρίσκεται η συντριπτική πλειοψηφία– θα πληρώσουν από 5 έως 16 επιπλέον ευρώ τον μήνα, αντί για σχεδόν τα διπλάσια. Το ίδιο μοτίβο ισχύει και για τους αγρότες, που θα δουν τις εισφορές τους να αυξάνονται από 3,5 έως 10 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκουν. Αντίστοιχα, η επιβάρυνση για όσους διαθέτουν επικουρική ασφάλιση κυμαίνεται από 1 έως 2 ευρώ, ενώ οι εισφορές εφάπαξ παροχής αυξάνονται κατά περίπου 0,70 έως 1,10 ευρώ.
Αναλυτικά οι νέες εισφορές ανά κατηγορία
Παρακάτω παρατίθενται οι νέες προβλεπόμενες μηνιαίες εισφορές (με βάση τον πληθωρισμό 2,6%):
Ελεύθεροι επαγγελματίες – αυτοαπασχολούμενοι
-
1η κατηγορία: 244,65 → 250,53 €
-
2η κατηγορία: 293,59 → 300,64 €
-
3η κατηγορία: 351,84 → 360,28 €
-
4η κατηγορία: 422,90 → 433,05 €
-
5η κατηγορία: 506,78 → 518,95 €
-
6η κατηγορία: 659,39 → 675,21 €
Επικουρική ασφάλιση
-
1η κατηγορία: 45,43 → 46,52 €
-
2η κατηγορία: 54,76 → 56,07 €
-
3η κατηγορία: 65,25 → 66,81 €
Εφάπαξ παροχές
-
1η κατηγορία: 30,29 → 31,02 €
-
2η κατηγορία: 36,12 → 36,99 €
-
3η κατηγορία: 43,10 → 44,13 €
Αγρότες (ΟΓΑ)
-
1η κατηγορία: 145,63 → 149,13 €
-
2η κατηγορία: 174,74 → 178,93 €
-
3η κατηγορία: 209,69 → 214,72 €
-
4η κατηγορία: 251,63 → 257,67 €
-
5η κατηγορία: 302,90 → 310,17 €
-
6η κατηγορία: 394,94 → 404,43 €
Γιατί μένουν όλοι στην πρώτη κατηγορία
Τα στοιχεία της επίσημης απογραφής του ΕΦΚΑ αποκαλύπτουν μια σκληρή πραγματικότητα: 8 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες ασφαλίζονται στην πρώτη –δηλαδή στη χαμηλότερη– κατηγορία. Από τους συνολικά 1.258.211 μη μισθωτούς με δραστηριότητα άνω των πέντε ετών, οι 972.261 (77,2%) βρίσκονται στην ελάχιστη ασφαλιστική βαθμίδα. Αυτό σημαίνει ότι πληρώνουν χαμηλότερες εισφορές αλλά θα λάβουν αντίστοιχα χαμηλότερες συντάξεις στο μέλλον.
Πιο συγκεκριμένα, η μηνιαία εισφορά που αφορά μόνο τη σύνταξη για έναν ελεύθερο επαγγελματία της πρώτης κατηγορίας είναι 180,58 ευρώ, ενώ για τους αγρότες η αντίστοιχη εισφορά είναι 106,02 ευρώ. Ελάχιστοι επιλέγουν τις ανώτερες κατηγορίες – μόνο 1 στους 10 ασφαλίζεται στην έκτη βαθμίδα, η οποία εξασφαλίζει σχεδόν διπλάσιες συνταξιοδοτικές παροχές.
Τι μέλλει γενέσθαι
Αν η παράταση επιβεβαιωθεί και επισήμως, η εφαρμογή του δείκτη μισθών μετατίθεται για το 2027, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα: θα μπορέσει τελικά το σύστημα να αντέξει μια τόσο μεγάλη και απότομη μετάβαση; Και, κυρίως, θα είναι έτοιμοι οι επαγγελματίες να σηκώσουν μια αύξηση που αναπόφευκτα θα έρθει αργά ή γρήγορα;
Προς το παρόν, οι εισφορές του 2026 θα κινηθούν σε πιο «ήπιους» ρυθμούς. Όμως η συζήτηση για το ποιος θα πληρώσει τελικά τον λογαριασμό φαίνεται πως μόλις ξεκινά.
