Μια σοβαρή προειδοποίηση κρύβεται πίσω από τους αριθμούς: η αδυναμία ή απροθυμία χιλιάδων ελεύθερων επαγγελματιών να καταβάλλουν τις ασφαλιστικές τους εισφορές στον ΕΦΚΑ διαμορφώνει ένα ανησυχητικό τοπίο, με πιθανές συνέπειες ακόμη και στη μελλοντική συνταξιοδότησή τους.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του πρώτου τριμήνου του 2025, μόλις το 66,4% των οφειλόμενων εισφορών καταβλήθηκε από τους μη μισθωτούς ασφαλισμένους – δηλαδή περίπου 6 στους 10 επιδεικνύουν συνέπεια στις πληρωμές τους, ενώ οι υπόλοιποι 4 συσσωρεύουν χρέη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφαλιστική τους πορεία.
Από 72% στο 66% – Η πτώση που ανησυχεί τον ΕΦΚΑ
Την ίδια περίοδο πέρυσι, η εισπραξιμότητα των εισφορών βρισκόταν στο 72,4%. Το 2025, ωστόσο, η εικόνα είναι εμφανώς χειρότερη: από τις συνολικές απαιτητές εισφορές ύψους περίπου 749 εκατ. ευρώ, εισπράχθηκαν μόλις 497 εκατ., αφήνοντας τρύπα άνω των 251 εκατ. ευρώ. Στην πράξη, το σύστημα χάνει σχεδόν 1 στα 3 ευρώ που του οφείλονται!
Η 1η κατηγορία «βουλιάζει» την εισπραξιμότητα
Ο μεγάλος πονοκέφαλος για τον ΕΦΚΑ είναι η 1η ασφαλιστική κατηγορία, την οποία επιλέγει η συντριπτική πλειονότητα των επαγγελματιών (περίπου 9 στους 10). Οι χαμηλές εισφορές των 255 ευρώ το μήνα την καθιστούν πιο «προσιτή», αλλά ταυτόχρονα και πιο ευάλωτη σε ασυνέπεια. Από τα 625 εκατ. ευρώ που αναλογούσαν στην κατηγορία αυτή, μόλις 382 εκατ. εισπράχθηκαν – ποσοστό μόλις 61,2%.
Αντιθέτως, στις ανώτερες κατηγορίες (2η έως 6η), η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Εκεί, το ποσοστό πληρωμών κυμαίνεται άνω του 90%, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και το 95%. Είναι σαφές πως όσοι έχουν επιλέξει υψηλότερες κατηγορίες είναι πιο συνειδητοποιημένοι και πιο πρόθυμοι να επενδύσουν στη μελλοντική τους σύνταξη.
Πιο λίγα χρήματα, λιγότερη συνέπεια
Γιατί όμως αυτή η πτώση στην εισπραξιμότητα φέτος; Η βασική αιτία φαίνεται να είναι η αύξηση των εισφορών κατά 2,7%, καθώς αυτές προσαρμόζονται ετησίως με βάση τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους. Έστω και μικρή, η αναπροσαρμογή φαίνεται πως ήταν αρκετή για να κάνει πολλούς να καθυστερήσουν ή να αποφύγουν την πληρωμή.
Επιπλέον, υπάρχει και μια στρατηγική αποφυγής από αρκετούς ασφαλισμένους στην πρώτη κατηγορία: επιλέγουν να μην πληρώνουν σήμερα και να ρυθμίσουν τα χρέη τους μόνο όταν πλησιάσει η ώρα της συνταξιοδότησης.
Κάτω από 900 ευρώ σύνταξη – Ο δρόμος προς τη φτώχεια
Το μεγάλο πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο οι απλήρωτες εισφορές. Είναι το τι είδους σύνταξη χτίζουν αυτοί που παραμένουν στην 1η ασφαλιστική κατηγορία.
Ακόμη και με 40 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη δεν ξεπερνά τα 888 ευρώ μικτά. Με 33 χρόνια, ο ασφαλισμένος θα λάβει μόλις 728 ευρώ, τιμή που μεταφράζεται σε σύνταξη φτώχειας μετά από δεκαετίες δουλειάς.
Αντίθετα, όσοι καταβάλλουν υψηλότερες εισφορές – π.χ. στην 4η, 5η ή 6η κατηγορία – μπορούν να εξασφαλίσουν συντάξεις που ξεπερνούν τα 1.300 έως και 1.800 ευρώ, με τα ίδια έτη ασφάλισης.
Ποιοι πληρώνουν και ποιοι όχι – Τα νούμερα μιλούν
Ας δούμε μερικούς αριθμούς:
-
1η κατηγορία: 924.273 ασφαλισμένοι, με εισπραξιμότητα 61,18%.
-
2η κατηγορία: 89,54% συνέπεια πληρωμών.
-
3η έως 6η κατηγορία: Εισπραξιμότητα από 93,5% έως 95,1%.
Το 2024, η εικόνα ήταν σαφώς καλύτερη, καθώς οι αντίστοιχες κατηγορίες παρουσίαζαν ποσοστά κοντά ή και άνω του 97%.
Έρχεται «διπλή» αύξηση εισφορών το 2026
Η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί, καθώς από το 2026 ενεργοποιείται μια διάταξη που είχε παγώσει προσωρινά: οι εισφορές θα αυξάνονται με ρυθμό διπλάσιο του πληθωρισμού, καθώς θα συνδέονται πλέον με τον δείκτη αύξησης μισθών. Αυτό σημαίνει ακόμη μεγαλύτερη πίεση για τους επαγγελματίες – και πιθανώς ακόμα χαμηλότερη εισπραξιμότητα.
Τι μπορούν να κάνουν οι επαγγελματίες;
Το μήνυμα των αριθμών είναι σαφές: η επιλογή χαμηλής εισφοράς μπορεί να φαίνεται ελκυστική στο παρόν, αλλά στο μέλλον μεταφράζεται σε σύνταξη επιβίωσης. Η στροφή προς μεσαίες ασφαλιστικές κατηγορίες – όπως η 2η, 3η ή 4η – φαίνεται να είναι η πιο συμφέρουσα, εξασφαλίζοντας αξιοπρεπείς απολαβές μετά τη συνταξιοδότηση, χωρίς εξοντωτικά ασφάλιστρα.
Αν συνεχιστεί η παρούσα κατάσταση, δεν αποκλείεται να υπάρξουν αλλαγές στον τρόπο που «τιμολογούνται» οι εισφορές, με στόχο να αποτραπεί η κατάρρευση του συστήματος.
