Η πρόταση για την επαναφορά του 13ου μισθού στο Δημόσιο και η αναπροσαρμογή της φορολογικής κλίμακας μπορεί να μοιάζουν με ανάσα ανακούφισης για πολλούς, όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Για να γίνουν πράξη αυτά τα μέτρα, η κυβέρνηση είτε θα πρέπει να ανακατανείμει δραστικά τις υπάρχουσες δαπάνες είτε να βρει τρόπους αύξησης των κρατικών εσόδων.
Δεν είναι τυχαίο ότι το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί πεδίο έντονων διαπραγματεύσεων με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Παρά το γεγονός ότι η ελληνική οικονομία παρουσιάζει θετικά στοιχεία, κάθε νέο μέτρο περνά από το μικροσκόπιο των Βρυξελλών.
Το κλειδί των αμυντικών δαπανών και το δημοσιονομικό περιθώριο
Ένας κρίσιμος παράγοντας στις εξελίξεις είναι το πόσο από τις αμυντικές δαπάνες θα εξαιρεθεί από τον υπολογισμό του ελλείμματος. Αυτή η παράμετρος, σε συνδυασμό με την υπεραπόδοση της οικονομίας, θα διαμορφώσει το πεδίο για τις επερχόμενες μειώσεις φόρων, τις οποίες ο πρωθυπουργός αναμένεται να ανακοινώσει στη ΔΕΘ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η τελική πρόταση της Κομισιόν για το θέμα των αμυντικών δαπανών αναμένεται μέχρι τις 19 Μαρτίου. Το ζήτημα επικεντρώνεται στο ποσοστό του ΑΕΠ που θα χρησιμοποιηθεί ως βάση για την εξαίρεση των αυξήσεων στις στρατιωτικές δαπάνες. Αν, για παράδειγμα, το όριο τεθεί στο 2% του ΑΕΠ, τότε η Ελλάδα, με αμυντικές δαπάνες της τάξης του 3% του ΑΕΠ, θα αποκτήσει δημοσιονομικό χώρο περίπου 2,45 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, αν η εξαίρεση αφορά μόνο την ετήσια αύξηση των δαπανών, τότε το ποσό που θα εξασφαλιστεί θα είναι αρκετά χαμηλότερο – περίπου 860 εκατ. ευρώ. Αυτό δημιουργεί νέα ερωτήματα για το πώς θα καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό που απαιτούν οι κυβερνητικές παροχές.
Οι αναγκαστικές προσαρμογές στο Μεσοπρόθεσμο
Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα θα χρειαστεί να προχωρήσει σε αναθεώρηση του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού-Διαρθρωτικού Σχεδίου 2025-2028, το οποίο έχει ήδη κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Κάτι τέτοιο σημαίνει ότι οι Βρυξέλλες πιθανότατα θα απαιτήσουν ισοδύναμα δημοσιονομικά μέτρα για να εξισορροπήσουν τις νέες δαπάνες.
Το υπάρχον σχέδιο προβλέπει ότι το 2026 η αύξηση των κρατικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών θα φτάσει το 3,6%, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα θα υπολογίζεται στο 2,4% του ΑΕΠ. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα μειωθεί στο 143,1% του ΑΕΠ.
Όμως, το πρόβλημα είναι ότι οι βασικές κρατικές δαπάνες αυξάνονται ήδη με ρυθμό 2 δισ. ευρώ ετησίως. Περίπου 1 δισ. ευρώ κατευθύνεται στις λειτουργικές ανάγκες και άλλο 1 δισ. ευρώ στις συντάξεις. Αν σε αυτά προστεθεί το επιπλέον κόστος της επαναφοράς του 13ου και 14ου μισθού, το οποίο υπολογίζεται στα 3 δισ. ευρώ, τότε η κυβέρνηση καλείται να βρει χρηματοδοτικές λύσεις που δεν θα εκτροχιάσουν τον προϋπολογισμό.
Εάν η εξαίρεση των αμυντικών δαπανών εφαρμοστεί πλήρως, τότε ένα σημαντικό μέρος του κόστους θα καλυφθεί. Αν όχι, τότε θα πρέπει να ληφθούν πρόσθετα μέτρα που ενδέχεται να περιλαμβάνουν αυξήσεις φόρων ή περικοπές σε άλλες δαπάνες.
Φορολογικές ανατροπές και αβέβαιο μέλλον
Στο φορολογικό μέτωπο, το Μεσοπρόθεσμο περιλαμβάνει ήδη δεσμεύσεις, όπως η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μία ποσοστιαία μονάδα το 2025 και επιπλέον 0,5 μονάδες το 2027. Ωστόσο, δεν γίνεται καμία αναφορά σε ελαφρύνσεις για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, όπως η μείωση του συντελεστή φορολόγησης για ποσά από 10.001 έως 20.000 ευρώ ή η αύξηση του αφορολόγητου ορίου.
Με όλα αυτά τα δεδομένα, το ερώτημα που προκύπτει είναι σαφές: θα καταφέρει η κυβέρνηση να υλοποιήσει τις εξαγγελίες της χωρίς να επιβαρύνει τους φορολογούμενους, ή τελικά οι πολίτες θα κληθούν να πληρώσουν το τίμημα; Οι απαντήσεις θα δοθούν στους επόμενους μήνες, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να έχει τον τελευταίο λόγο.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
