Η μάχη κατά της ανεργίας μπαίνει σε νέα φάση, καθώς το υπουργείο Εργασίας ενεργοποιεί δύο γιγαντιαία προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης, τα οποία στοχεύουν να δώσουν ουσιαστική ανάσα σε δεκάδες χιλιάδες ανέργους. Τα σχέδια αυτά δεν περιορίζονται μόνο στην πρόσκαιρη απασχόληση αλλά φιλοδοξούν να λειτουργήσουν ως «γέφυρα» επιστροφής στην αγορά εργασίας, προσφέροντας παράλληλα πολύτιμη επαγγελματική εμπειρία και δυνατότητες επανακατάρτισης. Ο συνολικός αριθμός των ωφελούμενων φτάνει τις 90.000 θέσεις, καλύπτοντας κυρίως ηλικιακές ομάδες με υψηλή ανεργία, γυναίκες, μακροχρόνια άνεργους, καθώς και δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
Το πρώτο πρόγραμμα, το οποίο έχει ήδη ξεκινήσει, αφορά 50.000 ανέργους άνω των 30 ετών. Προβλέπει απασχόληση έξι μηνών στον ιδιωτικό τομέα με επιδότηση από τη ΔΥΠΑ, που μπορεί να φτάσει τα 704 ευρώ μηνιαίως. Παρότι προβάλλεται ως πρόγραμμα «απόκτησης εργασιακής εμπειρίας», συζητήσεις έχουν ανάψει σχετικά με το αν καλύπτει πλήρη ασφαλιστικά δικαιώματα, καθώς το σχετικό ΦΕΚ δεν το διευκρινίζει. Το υπουργείο αναμένεται να δώσει διορθωτικές εξηγήσεις, χωρίς ωστόσο να θεωρείται βέβαιο ότι θα υπάρξει αλλαγή στο πλαίσιο.
Το δεύτερο πρόγραμμα, με ορίζοντα έναρξης τις πρώτες εβδομάδες του Ιανουαρίου, θα καλύψει 40.000 επιπλέον ανέργους. Απευθύνεται κατά κύριο λόγο σε άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών και γυναίκες — δύο ομάδες που παραδοσιακά βρίσκονται στο «κόκκινο» όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Προβλέπει επίσης εξάμηνη απασχόληση με ημερήσια 6ωρη εργασία και αποδοχές 704 ευρώ.
Το πρώτο από τα δύο προγράμματα, αυτό των 50.000 θέσεων, χαρακτηρίζεται από το υπουργείο ως «η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα δράση επιδότησης εργασιακής εμπειρίας». Με προϋπολογισμό που αγγίζει τα 220 εκατομμύρια ευρώ και χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021-2027, επιδιώκει να δώσει προτεραιότητα σε ειδικές ομάδες όπως μακροχρόνια άνεργους με πάνω από δύο χρόνια χωρίς εργασία, γυναίκες που δυσκολεύονται να ξαναμπούν στην αγορά, καθώς και όσους ζουν σε συνθήκες οικονομικής πίεσης ή είναι δικαιούχοι κοινωνικών επιδομάτων.
Οι επιχειρήσεις που θέλουν να συμμετάσχουν κάνουν αίτηση μέσω Gov.gr, δηλώνοντας τις ειδικότητες που χρειάζονται. Η επιλογή των ανέργων δεν γίνεται απευθείας από τις εταιρείες, αλλά από τους εργασιακούς συμβούλους της ΔΥΠΑ, οι οποίοι προτείνουν κατάλληλους υποψηφίους με βάση το Ατομικό Σχέδιο Δράσης (ΑΣΔ) κάθε ανέργου – ένα ψηφιακό προφίλ στο οποίο καταγράφονται οι δεξιότητες, η εμπειρία και οι επαγγελματικές προτιμήσεις του.
Για να θεωρηθεί κάποιος υποψήφιος, πρέπει να είναι καταχωρημένος στο ψηφιακό μητρώο της ΔΥΠΑ και να έχει τουλάχιστον απολυτήριο λυκείου. Ιδιαίτερη προτεραιότητα δίνεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες: μακροχρόνια άνεργοι, γυναίκες, άτομα που απειλούνται από φτώχεια και εργαζόμενοι ηλικίας 45 έως 64 ετών. Η εργασία είναι πενθήμερη, έξι ώρες την ημέρα, με ημερήσια αποζημίωση 32 ευρώ, μέχρι 22 εργάσιμες τον μήνα.
Από την πλευρά των επιχειρήσεων, τίθενται περιορισμοί ώστε να αποφευχθούν καταχρήσεις. Για παράδειγμα, μια μικρή εταιρεία με έως τρεις εργαζομένους μπορεί να προσλάβει μόνο έναν άνεργο μέσω του προγράμματος, ενώ μεγαλύτερες επιχειρήσεις μπορούν να ενταχθούν με αναλογία που αυξάνεται ανάλογα με τον αριθμό των υπαλλήλων τους. Παράλληλα, για να συμμετέχουν θα πρέπει να μην έχουν προχωρήσει σε απολύσεις το προηγούμενο διάστημα.
Όσον αφορά το δεύτερο πρόγραμμα, αυτό θα αποτελέσει μια ακόμη πιο στοχευμένη παρέμβαση, με συνολικό προϋπολογισμό 300 εκατομμυρίων ευρώ και διάρκεια ενός έτους. Εδώ, η επιδότηση προς τις επιχειρήσεις θα φτάνει έως και το 75% της μισθολογικής δαπάνης — με ανώτατο ποσό τα 1.088 ευρώ τον μήνα για κάθε εργαζόμενο. Το πρόγραμμα καλύπτει πλήρως τόσο τις αποδοχές όσο και τις εργοδοτικές εισφορές, ενώ μέσα στο επιδοτούμενο κόστος εντάσσονται και τα εποχικά επιδόματα, όπως το δώρο Χριστουγέννων και το επίδομα άδειας.
Οι δικαιούχοι θα πρέπει να είναι άνεργοι άνω των 30 ετών, εγγεγραμμένοι στη ΔΥΠΑ τουλάχιστον για έναν μήνα πριν από την υπόδειξή τους, και φυσικά να έχουν ενεργό Ατομικό Σχέδιο Δράσης. Οι επιχειρήσεις που θα συμμετέχουν οφείλουν να μην έχουν προβεί σε απολύσεις το τελευταίο τρίμηνο· αν έχουν, πρέπει να έχουν ήδη αναπληρώσει τις θέσεις αυτές κατά την ημέρα της αίτησης.
Με αυτά τα δύο μεγάλα προγράμματα, η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει το τοπίο της απασχόλησης στη χώρα. Η επιτυχία τους θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα καταφέρουν όχι απλώς να απασχολήσουν προσωρινά τους ωφελούμενους, αλλά να τους δώσουν πραγματικές πιθανότητες να σταθεροποιηθούν επαγγελματικά σε ένα πιο ανταγωνιστικό και απαιτητικό εργασιακό περιβάλλον.
