Χιλιάδες αγρότες που επένδυσαν χρόνια στη βιολογική καλλιέργεια βλέπουν ξαφνικά τους κόπους τους να γκρεμίζονται μέσα σε μία μόνο απόφαση. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την οριζόντια ακύρωση όλων των αιτήσεων για το Μέτρο των Βιολογικών, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων σε ολόκληρη τη χώρα.
Η κίνηση αυτή, που έγινε χωρίς καμία διάκριση μεταξύ νόμιμων και παραβατικών αιτήσεων, έχει βυθίσει σε απόγνωση χιλιάδες παραγωγούς που είχαν ήδη υπολογίσει τις ενισχύσεις τους για το 2024. Πολλοί από αυτούς είχαν προχωρήσει σε επενδύσεις για πιστοποιήσεις, βιολογικά εφόδια και τεχνολογικό εξοπλισμό, με την προσδοκία ότι τα κονδύλια θα τους επιτρέψουν να συνεχίσουν τη βιώσιμη παραγωγή. Τώρα όμως βρίσκονται αντιμέτωποι με οικονομική ασφυξία.
«Ακύρωση χωρίς δίκη» λένε οι παραγωγοί
Οι αντιδράσεις δεν άργησαν να έρθουν. Αγροτικοί σύλλογοι, οργανώσεις και βουλευτές μιλούν για διοικητική αυθαιρεσία και «καταδίκη χωρίς δίκη». Η κυβέρνηση, επικαλούμενη «προβλήματα αξιοπιστίας» στους ελέγχους, αποφάσισε να παγώσει συνολικά το πρόγραμμα, χωρίς να δώσει στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων ή να ολοκληρώσει τις διαδικασίες επαλήθευσης.
Η έλλειψη διαφάνειας έχει εξοργίσει τον αγροτικό κόσμο. «Δεν είναι δυνατόν να τιμωρούνται οι πάντες επειδή υπάρχουν κάποιες μεμονωμένες παρατυπίες», τονίζουν παραγωγοί από διάφορες περιοχές. «Οι περισσότεροι από εμάς τηρούμε ευλαβικά τους κανόνες, πληρώνουμε για πιστοποιήσεις και τώρα μας λένε απλώς “όλα ακυρώνονται”».
Σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, όπου η βιολογική γεωργία αποτελεί αναγκαιότητα και όχι πολυτέλεια, η απόφαση του Υπουργείου αντιμετωπίζεται σαν πλήγμα στην ίδια την επιβίωση των τοπικών κοινωνιών. Εκεί, η μετάβαση σε συμβατικές καλλιέργειες δεν είναι εφικτή λόγω εδάφους, κόστους και περιορισμένης παραγωγικής δυνατότητας.
Πολιτική θύελλα στη Βουλή
Το ζήτημα πήρε γρήγορα πολιτικές διαστάσεις. Ο Τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ και βουλευτής Λάρισας, Βασίλης Κόκκαλης, κατέθεσε επίκαιρη ερώτηση προς τον αρμόδιο Υπουργό, μιλώντας για «πρωτοφανή ενέργεια» που υπονομεύει τη νομιμότητα και την εμπιστοσύνη στο σύστημα αγροτικών ενισχύσεων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η απόφαση αυτή «στερεί από χιλιάδες νόμιμους και συνεπείς παραγωγούς τα κονδύλια στα οποία βασίστηκαν για να προγραμματίσουν τη χρονιά τους». Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι αποκλεισμένοι αγρότες δεν μπορούν πλέον να ενταχθούν ούτε στα Οικολογικά Σχήματα, αφού η συμμετοχή τους στα Βιολογικά λειτουργεί αποκλειστικά — με αποτέλεσμα να μένουν μόνο με τη βασική ενίσχυση, η οποία καθυστερεί ήδη να καταβληθεί.
ΟΠΕΚΕΠΕ και κίνδυνος απώλειας κοινοτικών κονδυλίων
Την ίδια στιγμή, η αξιοπιστία του ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται στο επίκεντρο, καθώς το σκάνδαλο με τους ελέγχους και τα «παραθυράκια» στις πληρωμές συνεχίζει να ταλανίζει τον οργανισμό. Η κυβέρνηση, αντί να διασφαλίσει τη διαφάνεια, επιλέγει –όπως καταγγέλλεται– τη λύση του «παγώματος για όλους».
Η εξέλιξη αυτή δεν έχει μόνο κοινωνικές συνέπειες αλλά και σοβαρό ευρωπαϊκό αντίκτυπο. Αν δεν απορροφηθούν εγκαίρως οι πόροι του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ), υπάρχει ορατός κίνδυνος να χαθούν σημαντικά κονδύλια που προορίζονταν για την πράσινη μετάβαση της ελληνικής γεωργίας. Ο ίδιος ο κ. Κόκκαλης προειδοποιεί ότι η κυβέρνηση «παίζει με την αξιοπιστία της χώρας απέναντι στην Ε.Ε.» και ότι τέτοιες αποφάσεις υπονομεύουν χρόνια προσπαθειών για τη στήριξη των βιολογικών καλλιεργειών.
Πληρωμές που χάνονται στον ορίζοντα
Την ίδια ώρα, οι παραγωγοί περιμένουν με αγωνία τις πληρωμές της Βασικής Ενίσχυσης, με τον φόβο ότι ακόμα και ο Νοέμβριος μπορεί να περάσει χωρίς να δουν χρήματα στους λογαριασμούς τους. Το ενδεχόμενο να καταβληθεί η προκαταβολή στο τέλος του χρόνου παραμένει ανοιχτό, γεγονός που δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια.
Σύμφωνα με αγροτικούς κύκλους, οι υποχρεώσεις των αρχών προς τους δικαιούχους φτάνουν τα 590 εκατομμύρια ευρώ από τα προγράμματα της περιόδου 2014-2022, ενώ εκκρεμούν επιπλέον πάνω από 400 εκατ. ευρώ από την τρέχουσα ΚΑΠ. Αν αυτά δεν πληρωθούν μέχρι το τέλος του 2025, τα ποσά κινδυνεύουν να επιστραφούν.
Και όλα αυτά, τη στιγμή που το ποσό της προκαταβολής του «τσεκ» για το 2025, περίπου 450 εκατ. ευρώ, παραμένει στον αέρα. Για πολλούς παραγωγούς, αυτή η αβεβαιότητα μεταφράζεται σε αδυναμία να αγοράσουν εφόδια ή να προγραμματίσουν τη νέα καλλιεργητική περίοδο.
«Δεν ζητάμε χάρη – ζητάμε δικαιοσύνη»
«Μας έκοψαν τα πόδια μέσα στη σεζόν», λένε χαρακτηριστικά αγρότες από τη Θεσσαλία και τη Μακεδονία. «Δεν ζητάμε προνομιακή μεταχείριση, ζητάμε δικαιοσύνη. Αν υπάρχουν παραβάτες, να τιμωρηθούν. Αλλά όχι να πληρώσουμε όλοι το τίμημα».
Το κλίμα είναι εκρηκτικό. Πολλοί προειδοποιούν για κινητοποιήσεις μέσα στο φθινόπωρο, εάν δεν ανακληθεί η απόφαση ή δεν δοθεί άμεσα λύση για όσους αποδεδειγμένα πληρούν τα κριτήρια των Βιολογικών. «Η αγροτική παραγωγή δεν αντέχει άλλο αστάθεια και γραφειοκρατικά λάθη», υπογραμμίζουν.
Ένα “στοπ” που μπορεί να κοστίσει χρόνια ανάπτυξης
Το μέτρο των Βιολογικών είχε στόχο να ενισχύσει τη βιώσιμη γεωργία και να ευθυγραμμίσει την Ελλάδα με τους ευρωπαϊκούς στόχους για την Πράσινη Συμφωνία. Με τη γενικευμένη ακύρωση, η χώρα κινδυνεύει να κάνει πολλά βήματα πίσω, όχι μόνο σε οικονομικό αλλά και σε περιβαλλοντικό επίπεδο.
Αν δεν δοθεί σύντομα λύση, η “παγωμένη” ενίσχυση δεν θα είναι απλώς μια χαμένη επιδότηση — θα είναι ένα πλήγμα στην εμπιστοσύνη των παραγωγών προς το ίδιο το κράτος.
