Ένα τεράστιο κύμα πληρωμών βρίσκεται προ των πυλών για περισσότερους από μισό εκατομμύριο συνταξιούχους, καθώς ανοίγει ο δρόμος για την καταβολή αναδρομικών που εκκρεμούν εδώ και χρόνια. Πρόκειται για δύο μεγάλες κατηγορίες δικαιούχων: όσους περιμένουν την προσαύξηση λόγω αυξημένων εισφορών μετά το 2016 και όσους υπέστησαν τις μνημονιακές περικοπές στις επικουρικές συντάξεις το επίμαχο 11μηνο του 2015-2016.
Τα ποσά που αντιστοιχούν σε κάθε περίπτωση ποικίλουν, με ορισμένες επιστροφές να ξεπερνούν ακόμη και τα 15.000 ευρώ, ενώ σε πολλές περιπτώσεις οι συντάξεις αναμένεται να αυξηθούν κατά 200 έως 300 ευρώ τον μήνα.
Η εκκρεμότητα των συντάξεων μετά το 2016
Περίπου 100.000 συνταξιούχοι βρίσκονται σε αναμονή για την αποκατάσταση ενός σφάλματος που κρατά από το 2016. Μετά την εφαρμογή του νόμου 4387/2016 («Κατρούγκαλος») προβλεπόταν ειδική προσαύξηση στις επικουρικές συντάξεις για όσους κατέβαλαν αυξημένες εισφορές πάνω από το 6%. Για κάθε επιπλέον 1% εισφοράς, ο ασφαλισμένος δικαιούταν προσαύξηση 0,075% για κάθε έτος ασφάλισης – διάταξη που επιβεβαιώθηκε και από τον επόμενο νόμο 4670/2020 («Βρούτσης»).
Στην πράξη όμως, η ρύθμιση αυτή ποτέ δεν εφαρμόστηκε πλήρως. Το ΕΤΕΑΕΠ δεν υπολόγισε την προσαύξηση σε χιλιάδες περιπτώσεις, με αποτέλεσμα να εκδοθούν συντάξεις χαμηλότερες από τις προβλεπόμενες. Η διαδικασία διόρθωσης ξεκίνησε μόλις το 2022, αφήνοντας εκτός όσους αποχώρησαν την περίοδο 2017–2022.
Ποιοι είναι οι περισσότεροι δικαιούχοι
Οι περισσότεροι συνταξιούχοι που επηρεάζονται προέρχονται από ταμεία τραπεζών, ΔΕΚΟ, εμπορίου, βιομηχανίας και άλλους κλάδους όπου ίσχυαν υψηλές εισφορές.
Σύμφωνα με παραδείγματα εργατολόγων, οι διαφορές είναι εντυπωσιακές:
Τραπεζοϋπάλληλος με εισφορές 12% και 25 χρόνια ασφάλισης, που συνταξιοδοτήθηκε το 2018, θα έπρεπε να λαμβάνει 323 ευρώ επικουρική αντί για 148. Τα αναδρομικά του φτάνουν τα 16.800 ευρώ.
Ασφαλισμένος με εισφορές 10% και 35 χρόνια προϋπηρεσίας θα έπρεπε να δει αύξηση 200 ευρώ τον μήνα και αναδρομικά περίπου 9.600 ευρώ.
Οι περιπτώσεις αυτές δείχνουν πως για χιλιάδες ασφαλισμένους, η μη εφαρμογή της προσαύξησης οδήγησε σε σημαντική απώλεια εισοδήματος για χρόνια.
Τα βήματα για επανυπολογισμό
Οι συνταξιούχοι που υποψιάζονται ότι η επικουρική τους έχει υπολογιστεί λανθασμένα μπορούν να προβούν σε συγκεκριμένες ενέργειες:
Να ελέγξουν εάν το ταμείο τους προέβλεπε εισφορές άνω του 6%.
Να επιβεβαιώσουν ότι οι εισφορές αυτές είχαν καταβληθεί έως το 2014.
Να εξετάσουν την απόφαση απονομής της σύνταξής τους για να διαπιστώσουν αν έχει υπολογιστεί η προσαύξηση.
Σε περίπτωση που δεν έχει εφαρμοστεί, μπορούν να καταθέσουν αίτηση επανυπολογισμού στον e-ΕΦΚΑ. Αν το αίτημα εγκριθεί, η αύξηση προστίθεται άμεσα στη σύνταξη και τα αναδρομικά καταβάλλονται είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις.
Στα δικαστήρια οι πρώτες υποθέσεις
Πολλοί συνταξιούχοι, κυρίως από τον τραπεζικό κλάδο, έχουν ήδη προσφύγει στη δικαιοσύνη. Υποστηρίζουν ότι, παρά τις αυξημένες εισφορές τους, το ΕΤΕΑΕΠ απορρίπτει τα αιτήματα προσαύξησης. Το άρθρο 96 του νόμου 4387/2016 προβλέπει ρητά πως η ίδια αναλογία πρέπει να ισχύει και στις επικουρικές, γεγονός που καθιστά τις δικαστικές αποφάσεις που αναμένονται το επόμενο διάστημα ιδιαίτερα κρίσιμες.
Αν το δικαστικό κύμα στραφεί υπέρ των συνταξιούχων, η αποκατάσταση των ποσών θα αφορά δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους και εκατομμύρια ευρώ.
Οι «παλαιοί» συνταξιούχοι και το 11μηνο των περικοπών
Η δεύτερη μεγάλη ομάδα περιλαμβάνει περίπου 400.000 συνταξιούχους που είχαν αποχωρήσει πριν από το 2015. Αυτοί διεκδικούν την επιστροφή των παράνομων περικοπών στις επικουρικές συντάξεις για την περίοδο Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016.
Οι μειώσεις κρίθηκαν αντισυνταγματικές από τη δικαιοσύνη και το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (ΑΕΔ) έχει ήδη αποφανθεί ότι οι συνταξιούχοι δικαιούνται να λάβουν τα αναδρομικά για αυτό το διάστημα. Τα ποσά φτάνουν έως 4.000 ευρώ ανά περίπτωση, ανάλογα με το ταμείο και το ύψος της σύνταξης.
Ποιοι θα πάρουν χρήματα και ποιοι μένουν εκτός
Αναδρομικά λαμβάνουν μόνο όσοι είχαν προσφύγει δικαστικά έως τον Ιούλιο του 2020 και έχουν ήδη δικαιωθεί στα Πρωτοδικεία. Ο ΕΦΚΑ δεν ασκεί εφέσεις, οπότε τα ποσά καταβάλλονται μόλις η απόφαση τελεσιδικήσει.
Όσοι όμως δεν κινήθηκαν νομικά μέχρι τότε, δεν έχουν πλέον δικαίωμα διεκδίκησης, καθώς οι αξιώσεις θεωρούνται παραγεγραμμένες σύμφωνα με τον νόμο 4734/2020.
Ήδη περίπου 10.000–20.000 συνταξιούχοι έχουν λάβει τα ποσά που κυμαίνονται από 2.500 έως 3.000 ευρώ, συν τους τόκους 6%. Κάποιοι είδαν τα χρήματα στους λογαριασμούς τους έπειτα από δύο χρόνια καθυστέρηση.
Αναδρομικά ανά ταμείο
Οι επιστροφές διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με το πρώην επικουρικό ταμείο.
Συνταξιούχος ΔΕΚΟ μπορεί να λάβει έως 4.024 ευρώ,
ΙΚΑ έως 1.966 ευρώ,
Δημόσιο έως 2.000 ευρώ,
ΝΑΤ περίπου 1.700 ευρώ.
Συνολικά, 33 επικουρικά ταμεία που έχουν ενταχθεί στον ΕΦΚΑ – ΕΤΕΑΕΠ εμπλέκονται στις πληρωμές, με τα ποσά να κυμαίνονται από 410 έως 4.000 ευρώ.
Το επόμενο βήμα
Το επόμενο διάστημα θεωρείται καθοριστικό. Εφόσον ολοκληρωθούν οι δικαστικές διαδικασίες και εκδοθούν οι σχετικές αποφάσεις, αναμένεται κύμα πληρωμών που θα κλείσει οριστικά δύο χρονίζουσες εκκρεμότητες: την προσαύξηση μετά το 2016 και το 11μηνο των μνημονιακών περικοπών.
Για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, αυτό μπορεί να σημαίνει σημαντικές αυξήσεις στις επικουρικές και επιστροφές που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τα 15.000 ευρώ.
