Μια μεγάλη εκκρεμότητα φτάνει στο τέλος της
Χιλιάδες συνταξιούχοι στην Ελλάδα βρίσκονται ένα βήμα πριν από σημαντικές αυξήσεις στις αποδοχές τους, καθώς μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης μια διαδικασία που είχε “παγώσει” για χρόνια. Ο λόγος αφορά τις διορθώσεις στις συντάξεις όσων είχαν παράλληλη ασφάλιση, δηλαδή πλήρωναν εισφορές σε περισσότερα από ένα ασφαλιστικά ταμεία ταυτόχρονα.
Για πολλούς, αυτό μεταφράζεται σε χρήματα που ουσιαστικά δεν είχαν υπολογιστεί ποτέ σωστά. Σήμερα, όμως, φαίνεται πως η εικόνα αλλάζει, με το ασφαλιστικό σύστημα να επιχειρεί να διορθώσει παλαιές αδικίες.
Ποιοι είναι οι μεγάλοι «κερδισμένοι»
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκονται κυρίως παλαιοί ασφαλισμένοι, ιδιαίτερα όσοι αποχώρησαν από την εργασία τους την περίοδο 2001 έως 2015. Πρόκειται για μια κατηγορία εργαζομένων που συχνά είχε διπλή επαγγελματική δραστηριότητα.
Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται επαγγελματίες όπως γιατροί, μηχανικοί και δικηγόροι, αλλά και δημόσιοι υπάλληλοι ή εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα που διατηρούσαν παράλληλα δεύτερη εργασία. Σε πολλές περιπτώσεις, οι άνθρωποι αυτοί κατέβαλαν διπλές εισφορές χωρίς να δουν ποτέ το πλήρες όφελος στη σύνταξή τους.
Ένα κλασικό παράδειγμα είναι εργαζόμενος που είχε μισθωτή απασχόληση και ταυτόχρονα ελεύθερο επάγγελμα. Παρότι πλήρωνε εισφορές και για τις δύο δραστηριότητες, το τελικό ποσό που έλαβε ως σύνταξη δεν αντανακλούσε αυτή τη διπλή επιβάρυνση.
Τι αλλάζει τώρα στις συντάξεις
Η βασική αλλαγή αφορά την ενσωμάτωση της λεγόμενης ανταποδοτικής προσαύξησης. Με απλά λόγια, πρόκειται για το επιπλέον ποσό που δικαιούται κάποιος επειδή κατέβαλε περισσότερες εισφορές κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου.
Ο επανυπολογισμός λαμβάνει υπόψη:
- τη διάρκεια της παράλληλης ασφάλισης
- το ύψος των εισφορών
- τις αποδοχές του ασφαλισμένου
Όσο μεγαλύτερο ήταν το χρονικό διάστημα και όσο υψηλότερες οι εισφορές, τόσο πιο αισθητή μπορεί να είναι η αύξηση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι συνταξιούχοι ενδέχεται να δουν διαφορά δεκάδων ευρώ κάθε μήνα. Σε πιο «βαριές» περιπτώσεις, όμως, η αύξηση μπορεί να φτάσει ακόμη και σε τριψήφια ποσά, κάτι που αλλάζει ουσιαστικά το τελικό εισόδημα.
Αναδρομικά: Το μεγάλο ερώτημα
Μαζί με τις αυξήσεις, ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα είναι τα αναδρομικά. Αν διαπιστωθεί ότι κάποιος έπρεπε να λαμβάνει μεγαλύτερη σύνταξη εδώ και χρόνια, τότε προκύπτει δικαίωμα επιστροφής των διαφορών.
Ωστόσο, το πότε θα καταβληθούν αυτά τα ποσά δεν είναι ακόμα απολύτως ξεκάθαρο. Οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι οι πληρωμές θα γίνουν σταδιακά, ώστε να μην υπάρξει απότομη πίεση στα δημόσια οικονομικά.
Για τους δικαιούχους, πάντως, τα αναδρομικά δεν είναι απλώς ένα «μπόνους». Πρόκειται για χρήματα που καθυστέρησαν να αποδοθούν, χωρίς δική τους ευθύνη.
Γιατί χάθηκαν τόσα χρόνια
Η παράλληλη ασφάλιση αποτελούσε ανέκαθεν μια από τις πιο περίπλοκες πτυχές του ασφαλιστικού συστήματος. Πολλαπλά ταμεία, διαφορετικοί κανόνες και συνεχείς αλλαγές στη νομοθεσία δημιούργησαν ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον για σωστούς υπολογισμούς.
Αν και η δημιουργία του e-ΕΦΚΑ είχε ως στόχο να απλοποιήσει τις διαδικασίες, οι εκκρεμότητες του παρελθόντος δεν εξαφανίστηκαν. Αντίθετα, απαιτούν λεπτομερείς ελέγχους και διασταυρώσεις, που σε πολλές περιπτώσεις καθυστέρησαν σημαντικά.
Έτσι, χιλιάδες συνταξιούχοι έλαβαν την κύρια σύνταξή τους χωρίς να έχει υπολογιστεί πλήρως το ποσό που αντιστοιχούσε στις επιπλέον εισφορές τους.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι συνταξιούχοι
Όσοι είχαν παράλληλη ασφάλιση καλό είναι να εξετάσουν προσεκτικά τα ενημερωτικά σημειώματα της σύνταξής τους. Το βασικό ερώτημα είναι αν έχει ενσωματωθεί η προσαύξηση που αντιστοιχεί στις επιπλέον εισφορές.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν:
- υπήρχε δεύτερη εργασία για μεγάλο χρονικό διάστημα
- οι συνολικές εισφορές ήταν υψηλές
- το ποσό της σύνταξης φαίνεται «χαμηλό» σε σχέση με τα χρόνια εργασίας
Σε περίπτωση αμφιβολίας, οι συνταξιούχοι μπορούν να απευθυνθούν στις αρμόδιες υπηρεσίες, να ελέγξουν τα στοιχεία τους και –αν χρειαστεί– να προχωρήσουν σε αίτηση επανεξέτασης.
Μια καθυστερημένη αλλά ουσιαστική αποκατάσταση
Για πολλούς, οι διορθώσεις αυτές αποτελούν μια μορφή δικαίωσης που άργησε, αλλά τελικά έρχεται. Οι εισφορές που καταβλήθηκαν για χρόνια δεν χάνονται, αλλά επιστρέφουν με τη μορφή αυξημένης σύνταξης.
Το κρίσιμο στοίχημα πλέον είναι η διαδικασία να ολοκληρωθεί χωρίς νέες καθυστερήσεις και χωρίς να ταλαιπωρηθούν ξανά οι δικαιούχοι. Αν αυτό επιτευχθεί, τότε μιλάμε για μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό τοπίο των τελευταίων ετών — με πραγματικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα χιλιάδων πολιτών.
