Ένα νέο σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος φέρνει τα πάνω-κάτω στον κόσμο των κατασκευών και υπόσχεται σωσίβιο σε όσους κινδυνεύουν να χάσουν τις οικοδομικές άδειες με μπόνους δόμησης! Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) κατέθεσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) ρύθμιση-έκπληξη που στοχεύει να «σώσει» άδειες που θεωρούνταν καταδικασμένες μετά τις πρόσφατες αποφάσεις που έκριναν αντισυνταγματικά τα μπόνους.
Το σχέδιο αυτό επαναπροσδιορίζει τι σημαίνει «έναρξη εργασιών», δίνοντας νέα ερμηνεία στο πότε θεωρείται ότι ένα έργο έχει ξεκινήσει. Κι αν νομίζατε ότι το μόνο που σώζει την άδειά σας είναι οι μπουλντόζες και τα μπετά, ξανασκεφτείτε το! Σύμφωνα με το νέο σχέδιο, ακόμη και ένα ιδιωτικό συμφωνητικό με τον εργολάβο ή μια αρχαιολογική ανασκαφή αρκούν για να θεωρηθεί η άδεια «ζωντανή».
Η ημερομηνία-κλειδί είναι η 11η Δεκεμβρίου 2024, όταν το ΣτΕ δημοσιοποίησε την απόφασή του. Όποιος είχε ξεκινήσει κάποια εργασία, ακόμα και απλώς την κατεδάφιση παλιού κτιρίου, μέχρι έξι μήνες πριν, μπαίνει σε «ζώνη προστασίας». Το σχέδιο αναγνωρίζει ως «αφετηρία» ακόμα και την ύπαρξη ιδιωτικών συμφωνητικών, αρκεί να έχουν βέβαιη ημερομηνία πριν τη συγκεκριμένη μέρα. Έτσι, αν είχατε απλώς υπογράψει ένα συμβόλαιο με τον εργολάβο πριν τον Δεκέμβριο, τώρα έχετε πιθανότητα να σώσετε το έργο σας!
Το βασικό σκεπτικό πίσω από τη ρύθμιση αυτή είναι να προστατευτούν οι πολίτες που επένδυσαν με καλή πίστη, βασιζόμενοι στους τότε ισχύοντες νόμους. Το ΥΠΕΝ επιμένει ότι πρέπει να διασφαλιστεί η εμπιστοσύνη προς το κράτος και η αρχή της ασφάλειας δικαίου, ώστε κανείς να μη βρεθεί αντιμέτωπος με οικονομική καταστροφή λόγω μεταγενέστερων αποφάσεων.
Κι αν παρ’ όλα αυτά η άδειά σας βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα και ακυρώθηκε ήδη, υπάρχει ακόμα ένα «παράθυρο». Το σχέδιο Π.Δ. εισάγει το λεγόμενο «περιβαλλοντικό ισοδύναμο». Πρόκειται για ένα χρηματικό ποσό που μπορεί να πληρώσει ο ιδιοκτήτης, εξασφαλίζοντας έτσι την ενεργοποίηση της άδειας, παρά το «στοπ» που έβαλε το ΣτΕ.
Το «πρόστιμο-ασπίδα» αυτό κυμαίνεται ανάλογα με την περίπτωση. Για άδειες που ακυρώθηκαν ήδη, το ποσό αντιστοιχεί στο 8% της αξίας της υπερβάλλουσας δόμησης. Αντίθετα, για έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης ή το ΕΣΠΑ, το ποσοστό ανεβαίνει στο 15%. Ο υπολογισμός γίνεται με βάση την τιμή ζώνης της περιοχής και τα επιπλέον τετραγωνικά που προβλέπει η άδεια. Τα χρήματα κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων.
Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτά τα ποσά δεν πάνε χαμένα: επιστρέφουν στους δήμους, αλλά με περιβαλλοντικό και πολεοδομικό πρόσημο. Το σχέδιο Π.Δ. προβλέπει ότι το περιβαλλοντικό ισοδύναμο αξιοποιείται αποκλειστικά για έργα που βελτιώνουν την καθημερινότητα στις πόλεις. Από απαλλοτριώσεις για κοινόχρηστους χώρους μέχρι διαμόρφωση πρασίνου, αποκατάσταση διατηρητέων κτιρίων και καθαρισμό ρεμάτων, οι δήμοι θα μπορούν να χρησιμοποιούν αυτά τα κονδύλια για σημαντικές παρεμβάσεις.
Το «κλειδί» για τη διαχείριση αυτών των πόρων είναι το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ). Το ΚΕΣΥΠΟΘΑ θα εξετάζει και θα εγκρίνει τα σχέδια δράσης που υποβάλλονται, είτε από το ΥΠΕΝ είτε από τους δήμους, εξασφαλίζοντας ότι το περιβαλλοντικό ισοδύναμο πιάνει τόπο και δεν σπαταλιέται.
Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να φέρει μεγάλες ανατροπές στον οικοδομικό κόσμο, αλλά και να πυροδοτήσει αντιδράσεις. Από τη μία πλευρά, ανοίγει τον δρόμο για να διασωθούν επενδύσεις που αλλιώς θα κατέρρεαν. Από την άλλη, υπάρχουν ήδη φωνές που ανησυχούν ότι το «παράθυρο» αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά, επιβραβεύοντας τελικά αυθαιρεσίες αντί να στηρίζει την τάξη και τη νομιμότητα.
Πέρα από κάθε κριτική, το μήνυμα είναι σαφές: Αν έχετε οικοδομική άδεια με μπόνους δόμησης που κινδυνεύει, τώρα είναι η ώρα να κινηθείτε! Μη μείνετε με σταυρωμένα χέρια – το νέο Π.Δ. σας δίνει ένα τελευταίο χαρτί να παίξετε. Είτε με ένα παλιό συμφωνητικό που φυλάξατε στο συρτάρι, είτε με την πληρωμή του περιβαλλοντικού ισοδύναμου, έχετε πλέον μια ευκαιρία να σώσετε το σχέδιό σας από τη λήθη.
Στον κυκεώνα των αποφάσεων, των διατάξεων και των δικαστικών ερμηνειών, αυτό το σχέδιο Π.Δ. μοιάζει να είναι η σανίδα σωτηρίας για χιλιάδες άδειες. Το μόνο που μένει είναι να δούμε πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη και αν όντως θα καταφέρει να ενώσει τα κομμάτια που έσπασε η απόφαση του ΣτΕ. Μείνετε συντονισμένοι – το θρίλερ μόλις άρχισε!
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ


