Σε πλήρη αναδιοργάνωση οδηγούνται οι πολεοδομικές υπηρεσίες, με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) να παίρνει τα ηνία από τους δήμους. Το μεγάλο ερώτημα, όμως, παραμένει: πώς θα γίνει η μετάβαση ώστε να μην βρεθούν οι δήμαρχοι στα «κάγκελα»;
Η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να πάρει στα χέρια της το δύσκολο έργο της διαχείρισης των πολεοδομιών, που εδώ και χρόνια αποτελούν πηγή ταλαιπωρίας για πολίτες και μηχανικούς. Το σχέδιο μεταφοράς τους στο ΥΠΕΝ έχει προκαλέσει αναταράξεις, καθώς η αλλαγή φέρνει αντιδράσεις από τους τοπικούς άρχοντες που χάνουν εξουσία και επιρροή.
Δύο μεγάλα έργα, όμως, προχωρούν παράλληλα και υπόσχονται να φέρουν επιτέλους διαφάνεια και εξυπηρέτηση. Το πρώτο αφορά τη συνολική ψηφιοποίηση των αρχείων πολεοδομίας: ένα κολοσσιαίο έργο ύψους 112 εκατομμυρίων ευρώ που υλοποιεί το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ). Το δεύτερο, η κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας, επιχειρεί να μαζέψει σε ένα ενιαίο κείμενο τις χαοτικές διατάξεις που ταλαιπωρούν πολίτες και υπαλλήλους εδώ και δεκαετίες.
Όπως ανακοίνωσε πρόσφατα ο υπουργός Περιβάλλοντος, Σταύρος Παπασταύρου, το 2025 θα έχουμε επιτέλους έναν ολοκληρωμένο «οδηγό» για όλες τις πολεοδομικές διαδικασίες. Ένα κείμενο που θα δίνει σαφείς κατευθύνσεις, βάζοντας τέλος στις ερμηνείες που ευνοούσαν μικροσυμφέροντα και αυθαιρεσίες.
Η σημερινή πραγματικότητα, άλλωστε, είναι αποκαρδιωτική. Η πολυνομία που κυριαρχεί στον χώρο της δόμησης αφήνει κενά και αμφισημίες, δίνοντας «πάτημα» σε κάθε είδους αυθαιρεσία. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της δόμησης σε εκτός σχεδίου περιοχές: κάθε πολεοδομία βγάζει διαφορετικά συμπεράσματα, με βάση την προσωπική κρίση του εκάστοτε υπαλλήλου.
Μάλιστα, οι πολεοδομίες εμφανίζουν σοβαρές οργανωτικές αδυναμίες. Η στελέχωση τους θυμίζει… φάντασμα: σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει ούτε ένας μηχανικός πανεπιστημιακής εκπαίδευσης! Σε 22 πολεοδομίες δεν απασχολείται ούτε ένας, σε άλλες 28 μόνο ένας μηχανικός, ενώ σε 16 πολεοδομίες εργάζονται μόλις τρεις. Κι αυτό όταν οι υποχρεώσεις τους δεν σταματούν στην έκδοση οικοδομικών αδειών – περιλαμβάνουν ελέγχους, συνδέσεις με δίκτυα κοινής ωφέλειας, εγκρίσεις μικρής κλίμακας έργων και πολλά άλλα.
Η υποστελέχωση δεν είναι το μόνο πρόβλημα. Οι πολεοδομίες λειτουργούν σε ένα καθεστώς διοικητικής ασάφειας, με την κεντρική διοίκηση να κρατά τον έλεγχο «αφ’ υψηλού», αλλά τους δήμους να έχουν την ευθύνη – χωρίς όμως πόρους και χωρίς το απαραίτητο προσωπικό. Το αποτέλεσμα; Ένα σύστημα που καταρρέει, όπως παραδέχθηκε πρόσφατα και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Μιλώντας σε εκδήλωση στο Μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός επεσήμανε ότι το σύστημα έχει φτάσει στα όριά του και απαιτεί ριζική αναμόρφωση. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι οι πολεοδομίες συγκέντρωσαν χαμηλή βαθμολογία – μόλις 3,4 στα 5 – στην αξιολόγηση πολιτών για 23 δημοτικές υπηρεσίες. Ακόμη χειρότερα, οι χαμηλότερες βαθμολογίες καταγράφηκαν σε δήμους όπου υπάρχουν υπόνοιες παράνομων αδειοδοτήσεων.
Το φιλόδοξο σχέδιο για τη μεταφορά των πολεοδομιών στο ΥΠΕΝ μοιάζει μονόδρομος για την κυβέρνηση, αλλά και μια μεγάλη «μάχη» με το «βαθύ κράτος» που επί χρόνια έχει ριζώσει στις τοπικές υπηρεσίες. Το πότε και το πώς θα γίνει η μετάβαση, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό. Θα προηγηθεί διαβούλευση με τους δήμους, ώστε να περιοριστούν οι αντιδράσεις και να αποφευχθούν… εξεγέρσεις δημάρχων.
Κρίσιμο ρόλο αναμένεται να παίξει το επιτελείο του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, που ήδη επεξεργάζεται νομοθετικές παρεμβάσεις για να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση θα είναι ομαλή και –κυρίως– αποτελεσματική. Οι πολίτες απαιτούν λύσεις: θέλουν γρήγορη εξυπηρέτηση, διαφάνεια και ένα τέλος στις καθυστερήσεις και τα μικροπαιχνίδια τοπικών παραγόντων.
Στο μεταξύ, το μεγάλο στοίχημα της ψηφιοποίησης των αρχείων ήδη τρέχει. Με 3,5 εκατομμύρια οικοδομικές άδειες και 44 εκατομμύρια σχέδια να μετατρέπονται σε ψηφιακή μορφή, οι πληροφορίες αυτές θα μπουν σε έναν ενιαίο ψηφιακό χάρτη. Πολίτες και μηχανικοί θα έχουν πρόσβαση, ενώ οι χαμένοι φάκελοι που «εξαφανίζονταν» μυστηριωδώς θα ανήκουν στο παρελθόν.
Η μεταφορά των πολεοδομιών από τους δήμους στο ΥΠΕΝ δεν είναι εύκολη υπόθεση – αλλά είναι απολύτως απαραίτητη. Αν όλα προχωρήσουν όπως σχεδιάζεται, οι πολίτες ίσως να δουν επιτέλους το κράτος να δουλεύει προς όφελός τους, βάζοντας φρένο στις καταχρήσεις και την ταλαιπωρία. Μέχρι τότε, το μόνο βέβαιο είναι πως η «μάχη» μόλις ξεκίνησε…
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
