Οδήγηση – Νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας | 28 Οκτωβρίου 2026
Μια συνηθισμένη εικόνα στους ελληνικούς δρόμους, ιδιαίτερα τις βροχερές ημέρες, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές κυρώσεις για τους οδηγούς. Ένα αυτοκίνητο περνά με ταχύτητα μέσα από λιμνάζοντα νερά και καταβρέχει πεζούς που περπατούν στο πεζοδρόμιο ή περιμένουν σε στάση λεωφορείου. Αυτό που πολλοί θεωρούν απλώς μια δυσάρεστη στιγμή μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να αντιμετωπιστεί ως παράβαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, με πρόστιμο 150 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 40 ημέρες.
Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, που θεσπίστηκε με τον νόμο 5209/2025, περιλαμβάνει διατάξεις για την προστασία των πεζών, την υποχρέωση προσεκτικής οδήγησης και την προσαρμογή της ταχύτητας στις καιρικές συνθήκες.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: δεν προβλέπεται αυτοτελές πρόστιμο για κάθε περίπτωση κατά την οποία ένα διερχόμενο αυτοκίνητο πιτσιλίζει έναν πεζό.
Η επιβολή κυρώσεων εξαρτάται από τις συνθήκες του περιστατικού και από το αν η συμπεριφορά του οδηγού παραβιάζει συγκεκριμένες διατάξεις του ΚΟΚ.
Πότε το κατάβρεγμα πεζού μπορεί να κοστίσει 150 ευρώ και το δίπλωμα
Το βασικό σημείο βρίσκεται στο άρθρο 43 του νόμου 5209/2025, που αφορά τη συμπεριφορά των οδηγών απέναντι στους πεζούς.
Η πρώτη παράγραφος ορίζει:
«Οι οδηγοί πρέπει να αποφεύγουν να συμπεριφέρονται με τρόπο που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τους πεζούς».
Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ο νόμος δεν απαιτεί να έχει τραυματιστεί κάποιος πεζός για να εξεταστεί αν υπήρξε επικίνδυνη συμπεριφορά.
Αρκεί να διαπιστωθεί ότι ο τρόπος οδήγησης μπορούσε να τον θέσει σε κίνδυνο.
Για παράδειγμα, όταν ένα αυτοκίνητο περνά με ακατάλληλη ταχύτητα μέσα από μεγάλη ποσότητα νερού δίπλα σε πεζοδρόμιο, ο πεζός μπορεί να αιφνιδιαστεί, να κάνει απότομη κίνηση ή να χάσει την ισορροπία του.
Εφόσον οι αρμόδιες αρχές κρίνουν ότι η συμπεριφορά εμπίπτει στο άρθρο 43, εφαρμόζονται οι κυρώσεις που προβλέπονται για τη συγκεκριμένη παράβαση.
Πρόστιμο 150 ευρώ και αφαίρεση άδειας για 40 ημέρες
Σύμφωνα με τις διατάξεις που παρατίθενται στον νόμο, οι παραβάσεις του άρθρου 43 κατατάσσονται στην κατηγορία Ε2-Α και στην κατηγορία Σ, που αφορά την αντικοινωνική οδική συμπεριφορά.
Ο συνδυασμός με το άρθρο 108 οδηγεί στις εξής κυρώσεις:
- Πρόστιμο 150 ευρώ, για την κατηγορία Ε2-Α.
- Αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 40 ημέρες, λόγω της κατάταξης στην κατηγορία Σ.
Επομένως, όταν ένα περιστατικό καταβρέγματος πεζών αξιολογηθεί ως συμπεριφορά που μπορεί να τους θέσει σε κίνδυνο και βεβαιωθεί παράβαση του άρθρου 43, ο οδηγός μπορεί να αντιμετωπίσει και τις δύο αυτές κυρώσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πιτσίλισμα από διερχόμενο όχημα οδηγεί αυτόματα σε πρόστιμο και αφαίρεση διπλώματος.
Η πραγματική συμπεριφορά του οδηγού και οι περιστάσεις του συμβάντος είναι καθοριστικές.
Δεν αρκεί να οδηγείτε κάτω από το όριο ταχύτητας
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του νέου ΚΟΚ αφορά την υποχρέωση προσαρμογής της ταχύτητας.
Πολλοί οδηγοί θεωρούν ότι, εφόσον κινούνται κάτω από το αναγραφόμενο όριο, δεν παραβιάζουν τον νόμο.
Αυτό όμως δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις.
Το άρθρο 23 επιβάλλει στον οδηγό να προσαρμόζει την ταχύτητά του ανάλογα με την κατάσταση του δρόμου, τις καιρικές συνθήκες, την ορατότητα και την κυκλοφορία.
Η βροχή αναφέρεται ρητά μεταξύ των περιστάσεων στις οποίες απαιτείται μείωση της ταχύτητας.
Για παράδειγμα, ακόμη και αν το όριο σε έναν δρόμο είναι 50 χλμ./ώρα, η κίνηση με 40 χλμ./ώρα μπορεί να μην είναι κατάλληλη όταν υπάρχουν μεγάλες συγκεντρώσεις νερού και πεζοί πολύ κοντά στο οδόστρωμα.
Ο οδηγός πρέπει να επιλέγει ταχύτητα που του επιτρέπει να ελέγχει με ασφάλεια το όχημά του.
Πότε προβλέπεται πρόστιμο 30 ευρώ
Για τις συγκεκριμένες παραβάσεις που αφορούν την υποχρέωση προσαρμογής και μείωσης της ταχύτητας, το άρθρο 23 προβλέπει κατάταξη στην κατηγορία Ε1-Α.
Η αντίστοιχη κύρωση είναι πρόστιμο 30 ευρώ.
Πρόκειται για διαφορετική νομική βάση από το άρθρο 43.
Αυτό σημαίνει ότι ένας οδηγός μπορεί να ελεγχθεί για ακατάλληλη ταχύτητα λόγω βροχής, χωρίς να έχει διαπιστωθεί επικίνδυνη συμπεριφορά απέναντι σε συγκεκριμένο πεζό.
Αντίστοιχα, όταν η συμπεριφορά του θέτει σε κίνδυνο πεζούς, μπορεί να εξεταστεί η εφαρμογή του άρθρου 43.
Δεν επιβάλλονται αυτομάτως όλες οι κυρώσεις μαζί. Κάθε περίπτωση εξετάζεται με βάση την παράβαση που διαπιστώνεται.
Ο ΚΟΚ προβλέπει ακόμη και υποχρέωση ευγενικής συμπεριφοράς
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το άρθρο 16 του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Η παράγραφος 1 προβλέπει ότι οι οδηγοί οφείλουν να κινούνται με σύνεση και συνεχή προσοχή, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη την ασφάλεια των πιο ευάλωτων χρηστών του δρόμου.
Στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται παιδιά, ηλικιωμένοι και άτομα με αναπηρία.
Παράλληλα, προβλέπεται η αποφυγή συμπεριφορών που προκαλούν φόβο, ανησυχία ή παρενόχληση στους υπόλοιπους χρήστες του οδικού δικτύου.
Η παράβαση της συγκεκριμένης παραγράφου κατατάσσεται στην κατηγορία Ε2-Α, με πρόστιμο 150 ευρώ.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η παράγραφος 7 του ίδιου άρθρου, η οποία προβλέπει υποχρέωση ευγενικής συμπεριφοράς προς τους πεζούς και τους άλλους οδηγούς.
Η παράβασή της εντάσσεται στις κατηγορίες Ε2-Α και Σ.
Επομένως, η συμπεριφορά πίσω από το τιμόνι δεν αξιολογείται μόνο με βάση την ταχύτητα ή την τήρηση της σήμανσης, αλλά και με βάση τον σεβασμό προς τους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου.
Τι πρέπει να κάνει ο οδηγός όταν βλέπει νερά δίπλα στο πεζοδρόμιο
Η ασφαλής αντιμετώπιση είναι απλή, αρκεί να γίνει εγκαίρως.
Όταν ο οδηγός βλέπει λιμνάζοντα νερά κοντά σε πεζοδρόμιο, στάση λεωφορείου ή διάβαση, οφείλει να μειώσει ομαλά την ταχύτητά του.
Η επιβράδυνση πρέπει να γίνεται πριν το όχημα φτάσει στο σημείο όπου έχουν συγκεντρωθεί τα νερά.
Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγονται οι απότομοι ελιγμοί.
Η προσπάθεια να αποφύγει κάποιος μια λακκούβα δεν πρέπει να δημιουργεί μεγαλύτερο κίνδυνο για άλλα οχήματα, μοτοσικλετιστές ή πεζούς.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις στάσεις των λεωφορείων, όπου οι πολίτες μπορεί να βρίσκονται πολύ κοντά στην άκρη του πεζοδρομίου.
Τι μπορεί να κάνει ο πεζός που καταβράχηκε
Εάν ένας πεζός θεωρεί ότι η συμπεριφορά διερχόμενου οδηγού τον έθεσε σε κίνδυνο, μπορεί να απευθυνθεί στην αρμόδια αστυνομική υπηρεσία.
Χρήσιμο είναι να έχει καταγράψει την πινακίδα κυκλοφορίας, τον τόπο και την ώρα του συμβάντος, καθώς και στοιχεία πιθανών μαρτύρων.
Η καταγγελία εξετάζεται από τις αρμόδιες αρχές, οι οποίες αξιολογούν εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις βεβαίωσης παράβασης.
Από την άλλη πλευρά, ο οδηγός στον οποίο βεβαιώνεται παράβαση έχει δικαίωμα υποβολής αντιρρήσεων, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 107 του ΚΟΚ.
Η ουσία δεν είναι μόνο το πρόστιμο
Το κατάβρεγμα ενός πεζού μπορεί να μοιάζει με ένα ασήμαντο περιστατικό, όμως οι συνέπειές του δεν περιορίζονται πάντα στα βρεγμένα ρούχα.
Ένας ηλικιωμένος μπορεί να χάσει την ισορροπία του, ένα παιδί να κινηθεί απότομα προς τον δρόμο ή ένας πεζός να αιφνιδιαστεί σε σημείο με αυξημένη κυκλοφορία.
Γι’ αυτό και ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη των κινδύνων.
Το βασικό μήνυμα προς τους οδηγούς είναι σαφές: μειώνουμε ταχύτητα όταν υπάρχουν νερά, προσέχουμε τους πεζούς και δεν θεωρούμε ότι η τήρηση του ορίου ταχύτητας μάς απαλλάσσει από κάθε ευθύνη.
Γιατί μια στιγμή απροσεξίας μπορεί να στοιχίσει πολύ περισσότερο από ένα πρόστιμο.
