Η κυβέρνηση προχωρά σε ένα φιλόδοξο και πολυσύνθετο σχέδιο με στόχο να ξεκαθαρίσει, επιτέλους, το τεράστιο νομικό βάρος των εκκρεμών αγωγών που έχουν κατατεθεί από συνταξιούχους κατά του ΕΦΚΑ, διεκδικώντας αναδρομικά ποσά από περικοπές επικουρικών συντάξεων, κατάργηση δώρων και την αμφιλεγόμενη εισφορά αλληλεγγύης. Το σχέδιο αυτό φιλοδοξεί να οργανώσει, να ταξινομήσει και να οδηγήσει σε ταχύτερη εκδίκαση τις περίπου 10.000 ομαδικές αγωγές – κάθε μία από τις οποίες περιλαμβάνει κατά μέσο όρο 50 άτομα, άρα σχετίζεται με τις διεκδικήσεις περίπου μισού εκατομμυρίου πολιτών.
Συνεργασία υπουργείων και ψηφιακή επεξεργασία των υποθέσεων
Την εφαρμογή του σχεδίου αναλαμβάνει το Υπουργείο Δικαιοσύνης, σε συνεργασία με τον ΕΦΚΑ και μία ιδιωτική εταιρεία που επιλέχθηκε μέσω διαγωνισμού. Η εν λόγω εταιρεία θα επεξεργαστεί όλες τις υποθέσεις, ταξινομώντας τες ανάλογα με το είδος της διεκδίκησης (επικουρικές, δώρα, ΕΑΣ), και θα συντάξει από κοινού με τον ΕΦΚΑ τις απαιτούμενες νομικές απόψεις που θα συνοδεύουν τις δικογραφίες.
Σημαντικό στοιχείο του εγχειρήματος είναι η πρόβλεψη για πλήρη και ολοκληρωμένη αποστολή φακέλων προς τα δικαστήρια, ώστε να αποφεύγονται περαιτέρω αναβολές λόγω ελλείψεων. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, ο κύριος λόγος των καθυστερήσεων ήταν ότι ο ΕΦΚΑ δεν προλάβαινε να συντάξει τις απόψεις του εγκαίρως, αφήνοντας τα δικαστήρια χωρίς τα αναγκαία στοιχεία για την εκδίκαση.
Η υπόσχεση για δίκες-εξπρές
Η συλλογή και η ψηφιακή κωδικοποίηση όλων των αγωγών αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Μάρτιο του 2026. Από εκείνο το σημείο και μετά, οι υποθέσεις θα δρομολογηθούν με τη μορφή fast track διαδικασιών – γνωστών ως «δίκες-εξπρές» – και όχι με την κλασική χρονοβόρα μέθοδο τακτικών δικασίμων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόταση προβλέπει ακόμη και τη δυνατότητα εκδίκασης από Δικαστικά Συμβούλια Πρωτοδικών, γεγονός που σύμφωνα με νομικούς κύκλους θα μπορούσε να μειώσει τον χρόνο απόφασης σε μόλις 3-6 μήνες, σε αντίθεση με την πενταετία που απαιτείται σήμερα για τις περισσότερες υποθέσεις.
Ποιοι θα αποζημιωθούν και με ποια ποσά
Οι υποθέσεις που έχουν πραγματική τύχη στα δικαστήρια αφορούν κυρίως όσους συνταξιούχους υπέβαλαν αγωγές μέχρι τις 31 Ιουλίου 2020. Αυτοί διεκδικούν επιστροφές για τις μειώσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις καθώς και στα Δώρα, για την περίοδο Ιούνιος 2015 – Μάιος 2016. Αντίστοιχα, για την εισφορά αλληλεγγύης (ΕΑΣ), δικαίωμα επιστροφής υπάρχει για το διάστημα Φεβρουάριος 2017 – Δεκέμβριος 2018, υπό την προϋπόθεση ότι οι αγωγές κατατέθηκαν έως το 2020. Σε αυτήν την περίπτωση, αφορά κυρίως συνταξιούχους του Δημοσίου, καθώς μόνο για αυτούς κρίθηκε αντισυνταγματική η εισφορά από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Τα ποσά των επιστροφών φτάνουν έως τα 4.527 ευρώ για τις επικουρικές και μέχρι 8.556 ευρώ για την εισφορά αλληλεγγύης, δημιουργώντας έτσι μια ισχυρή οικονομική προσδοκία για όσους δικαιωθούν.
Οσοι δεν έκαναν αγωγές – θα μείνουν απ’ έξω;
Η πραγματικότητα για όσους συνταξιούχους δεν προσέφυγαν στα δικαστήρια είναι προς το παρόν απογοητευτική. Οι διαδικασίες που εκκινεί τώρα η κυβέρνηση αφορούν αποκλειστικά αυτούς που έχουν ήδη καταθέσει αγωγές. Κι αυτό παρά τις διαβεβαιώσεις που δίνονταν από κυβερνητικά στελέχη το 2020, ότι δεν ήταν απαραίτητο να προσφύγουν για να πληρωθούν αναδρομικά. Όντως, τότε δόθηκαν αναδρομικά, αλλά μόνο για τις κύριες συντάξεις.
Ωστόσο, υπάρχει ακόμα ελπίδα: η κυβέρνηση φαίνεται να εξετάζει τη θέσπιση 13ης σύνταξης ως ένα είδος καθολικής αποζημίωσης, για λόγους ισονομίας. Το πιθανό ύψος της θα κυμαίνεται μεταξύ 500 και 800 ευρώ, ενώ εάν εγκριθεί, θα ανακοινωθεί τον Σεπτέμβριο και θα έχει μόνιμο χαρακτήρα.
Το έργο εντάσσεται στο ταμείο ανάκαμψης
Το φιλόδοξο αυτό έργο εκκαθάρισης, καταγραφής και κατηγοριοποίησης των αγωγών χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η κυβέρνηση επισημαίνει πως η ανάθεσή του κρίθηκε απολύτως αναγκαία, καθώς η δικαστική διαδικασία είχε ουσιαστικά παγώσει λόγω των συνεχών αναβολών και της αδυναμίας συλλογής των φακέλων.
Περιλαμβάνει την ενοποίηση όλων των στοιχείων από τα πρώην ασφαλιστικά ταμεία, την ψηφιακή καταγραφή των διαφορών και την αποστολή οργανωμένων φακέλων στις αρμόδιες δικαστικές αρχές. Μέσω αυτής της μαζικής και τεχνολογικά υποβοηθούμενης προσπάθειας, στόχος είναι να αποσυμφορηθούν τα διοικητικά δικαστήρια και να επισπευστεί η απονομή δικαιοσύνης.
Το σχέδιο αυτό, αν και δεν καλύπτει πλήρως όλους τους συνταξιούχους, αποτελεί ένα αποφασιστικό βήμα προς την κατεύθυνση της αποκατάστασης αδικιών και της επιτάχυνσης μιας δικαστικής εκκρεμότητας που ταλαιπωρεί δεκάδες χιλιάδες πολίτες εδώ και χρόνια. Το στοίχημα, πλέον, είναι η υλοποίηση.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
