Νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας δημιουργείται στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή τις θαλάσσιες έρευνες για τη μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector (GSI).
Στο επίκεντρο βρίσκεται το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» και η προετοιμασία εργασιών στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου.
Η Τουρκία απάντησε στην ελληνική NAVTEX με δικό της μήνυμα, προβάλλοντας διεκδικήσεις επί της υφαλοκρηπίδας και υποστηρίζοντας ότι οι σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες απαιτούν τη συγκατάθεση των τουρκικών αρχών.
Η εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο τις ελληνοτουρκικές διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες, σε μια περιοχή όπου είχαν καταγραφεί εντάσεις και κατά τη διάρκεια ερευνών το καλοκαίρι του 2024.
Η τουρκική αντι-NAVTEX και οι διεκδικήσεις της Άγκυρας
Η τουρκική πλευρά εξέδωσε την αντι-NAVTEX με αριθμό 1105/26, απαντώντας στην ελληνική NAVTEX HA15-1411/26.
Στο μήνυμά της υποστηρίζει ότι μέρος της περιοχής που περιγράφεται στην ελληνική ανακοίνωση βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή έχει δηλωθεί μονομερώς στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Παράλληλα, αναφέρει ότι οι τουρκικές αρχές δεν έχουν δώσει συγκατάθεση για τις συγκεκριμένες ερευνητικές δραστηριότητες και αξιώνει συντονισμό μαζί τους για έρευνες στις θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία της.
Οι θέσεις αυτές αποτελούν τουρκικές διεκδικήσεις και αμφισβητούνται από την ελληνική πλευρά.
Η τουρκική ανακοίνωση προβλέπει ακύρωση του μηνύματος στις 6 Μαρτίου 2027, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι ίδιες οι έρευνες θα διαρκέσουν έως τότε.
Στο επίκεντρο το γαλλικό «Abeille Marengo»
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» βρίσκεται στο επίκεντρο του νέου κύκλου αντιπαράθεσης, καθώς συνδέεται με τις προγραμματιζόμενες θαλάσσιες εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία έχει εκδώσει σχετική NAVTEX, ενώ το πλοίο, όπως αναφέρεται στις διαθέσιμες πληροφορίες, βρισκόταν στο λιμάνι του Ηρακλείου αναμένοντας τα τελικά σήματα για τις περιοχές και τα χρονοδιαγράμματα των ερευνών.
Η περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς εκεί είχαν προκύψει διαφωνίες και κατά την προηγούμενη φάση εργασιών το 2024.
Το Great Sea Interconnector αποτελεί έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κύπρου με την Ελλάδα και, μέσω αυτής, με το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.
«Η Αθήνα παίζει με τη φωτιά» – Οι αντιδράσεις στα τουρκικά μέσα
Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στις NAVTEX.
Τουρκικά μέσα ενημέρωσης έχουν υιοθετήσει ιδιαίτερα υψηλούς τόνους, σχολιάζοντας αναφορές που αποδίδονται στον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη.
Το CNN Türk παρουσίασε τις ελληνικές τοποθετήσεις ως απειλή απέναντι στην Τουρκία, χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική φράση «Η Αθήνα παίζει με τη φωτιά».
Στο επίκεντρο βρέθηκαν πληροφορίες για όσα φέρεται να ειπώθηκαν από τον Γιώργο Γεραπετρίτη κατά τη διάρκεια κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίασης κοινοβουλευτικής επιτροπής.
Κατά την τουρκική παρουσίαση, ο Έλληνας υπουργός φέρεται να ανέφερε ότι, εφόσον υπάρξουν εμπόδια στην υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, η ελληνική πλευρά θα προχωρήσει στις απαραίτητες επιχειρησιακές ενέργειες.
Η συγκεκριμένη απόδοση δεν αποτελεί επιβεβαιωμένη αυτολεξεί δημόσια δήλωση του υπουργού.
Η θέση της Αθήνας για την ηλεκτρική διασύνδεση
Η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει το Great Sea Interconnector ως στρατηγικό έργο, με ευρωπαϊκή διάσταση και σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου.
Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα απορρίπτει τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις που στηρίζονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το έργο έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς συνδέεται με τη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αποκτήσει ηλεκτρική σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Η νέα αντιπαράθεση αναδεικνύει τις δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν κατά την εκτέλεση ερευνητικών εργασιών σε θαλάσσιες περιοχές όπου Ελλάδα και Τουρκία προβάλλουν αντικρουόμενες θέσεις.
Η τουρκική πρόταση για εναλλακτική ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου
Την ίδια στιγμή, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, παρουσίασε τουρκικούς σχεδιασμούς για υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την Τουρκία.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Άγκυρα έχει εξετάσει τη δυνατότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας προς το νησί μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε πρόταση αξιοποίησης χωρητικότητας της σχεδιαζόμενης σύνδεσης από εταιρείες που θα επιθυμούσαν να προμηθεύουν ηλεκτρική ενέργεια στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Κατά τον Τούρκο υπουργό, μια τέτοια λύση θα μπορούσε να προσφέρει φθηνότερη και καθαρότερη ηλεκτρική ενέργεια, ισχυρισμός που αποτελεί μέρος της τουρκικής παρουσίασης του σχεδίου.
Ο Μπαϊρακτάρ αναφέρθηκε επίσης σε ενδεχόμενο αγωγού φυσικού αερίου από την Τουρκία προς την Κύπρο, περιγράφοντας τη δυνατότητα μελλοντικής μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη μέσω τουρκικού εδάφους.
Ένα ενεργειακό έργο με ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας αντιπαράθεσης που υπερβαίνει τα τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου.
Οι διαφορετικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες, οι αντιδράσεις στα ερευνητικά προγράμματα και οι ανταγωνιστικοί ενεργειακοί σχεδιασμοί δημιουργούν ένα σύνθετο διπλωματικό περιβάλλον.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αφορά την πραγματοποίηση των προγραμματισμένων ερευνών και τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουν οι εμπλεκόμενες πλευρές.
Προς το παρόν, η έκδοση της τουρκικής αντι-NAVTEX καταγράφει νέα αμφισβήτηση των ελληνικών σχεδιασμών, χωρίς από μόνη της να αποδεικνύει ότι έχει σημειωθεί επιχειρησιακό επεισόδιο στη θάλασσα.
