Μεγάλη αλλαγή στον χωροταξικό χάρτη: Μένουν εκτός ορίων και χάνουν το δικαίωμα να χτίσουν – Δείτε ποιοι εξεγείρονται & ποιες λύσεις προωθεί η κυβέρνηση!

Από
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
-

Μια πρωτοφανής πολιτική αναταραχή έχει ξεσπάσει μετά την εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος 194/2025, το οποίο επανακαθορίζει τα όρια των οικισμών με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων. Στο επίκεντρο της έντονης κριτικής βρέθηκαν τόσο αυτοδιοικητικοί παράγοντες όσο και επιστημονικοί φορείς, που ζητούν να μην επιβληθεί «τρικλοποδιά» στην περιφερειακή ανάπτυξη με οριζόντια συρρίκνωση των ορίων. Αντίθετα, απαιτούν εξατομικευμένες προσεγγίσεις, όπου υπάρχουν μελέτες και κοινωνική τεκμηρίωση.

1. «Ξεσηκωμός» αυτοδιοίκησης και επιστημόνων

  • ΚΕΔΕ: Η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας ζητά άμεση διασφάλιση της συνέχειας δόμησης σε οικισμούς που διαθέτουν υποδομές και κοινωνική ζωή. Αντίθετα με το νέο Π.Δ., ετοιμάζει προσφυγές στο ΥΠΕΝ, το ΣτΕ και το ΤΕΕ, επιμένοντας να ανατεθεί στους δήμους ο καθορισμός των ορίων μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ).

  • ΠΕΔ Κρήτης: Σε συντονισμό με δήμους και επιστημονικούς φορείς της Κρήτης, ζητούν να προβλεφθεί ειδική αρτιότητα για τα ακίνητα που μένουν εκτός ορίων, εφόσον έχουν «πρόσωπο» σε κοινόχρηστο δρόμο. Παράλληλα, επιδιώκουν οι Ζώνες μετά το 1983 να ενταχθούν σε «Περιοχές Ελέγχου Χρήσεων» (ΠΕΧ) με ελάχιστη έκταση 2–4 στρεμμάτων και δικαίωμα δόμησης.

  • Δήμαρχοι & Περιφερειάρχες: Ο Δήμαρχος Ιωαννίνων Θ. Μπέγκας και ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλ. Καχριμάνης καταγγέλλουν «παραλογισμό» και «ανατροπή δεκαετιών νομιμότητας». Τονίζουν ότι χιλιάδες ιδιοκτήτες, που απέκτησαν οικόπεδα με άδειες από τη δεκαετία του ’80, κινδυνεύουν να δουν τα ακίνητά τους να χαρακτηρίζονται… χωράφια.

  • ΠΟΜΙΔΑ (Αιτωλοακαρνανία): Ο τοπικός εκπρόσωπος προειδοποιεί ότι πολλοί κάτοχοι οικοπέδων «θα βρεθούν με ακίνητη περιουσία μη οικοδομήσιμη», αν δεν υπάρξει ρύθμιση επανένταξης των εκτός ορίων εκτάσεων.

  • ΕΤΑΝΕΠ (Άνδρος): Στην Άνδρο, η Εταιρεία Ανδρίων Επιστημόνων επισημαίνει ότι οι οριζόντιοι περιορισμοί αντιβαίνουν στις αρχές του αναπτυξιακού σχεδιασμού. Ζητά ευέλικτο, επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο που θα επιτρέπει εξατομικευμένες επεκτάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις τοπικές ανάγκες και τη μορφολογία του νησιού.

2. Τι προβλέπει το Π.Δ. 194/2025

Το νέο διάταγμα χωρίζει τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων σε τρεις ζώνες, ανάλογα με το πότε αναπτύχθηκαν:

  1. Ζώνη Α (προ 1923) – ελάχιστη αρτιότητα 2 στρεμμάτων, ελάχιστο «πρόσωπο» 15 μ.

  2. Ζώνη Β (συνεκτικό τμήμα 1923–1983) – αρτιότητα 300–2.000 τ.μ., πρόσωπο 10 μ.

  3. Ζώνη Β1 (διάσπαρτο τμήμα 1923–1983) – ίδιες προδιαγραφές με τη Β.

Εξαφανίζεται η Ζώνη Γ (μετά το 1983), που υπήρχε σε προηγούμενες εκδοχές και κάλυπτε τη νεότερη δόμηση. Ως εκ τούτου, ακίνητα μετά το 1983 απειλούνται με απώλεια οικοδομικής άδειας και μετατροπή σε «αγροτεμάχια».

3. Οι «λύσεις» του ΥΠΕΝ – Τι σχεδιάζουν για τα «απ’ έξω»

Στην πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ συζητούνται:

  • Δημιουργία Περιοχών Ελέγχου Χρήσεων (ΠΕΧ): Οι εκτός ορίων περιοχές μετά το 1983 να οργανωθούν ως ΠΕΧ, με ειδικές χρήσεις (π.χ. κοινωνική κατοικία) και αρτιότητα 2–4 στρεμμάτων.

  • Οριοθετημένη «μεταβατική» δόμηση: Να καθοριστεί νόμιμο δικαίωμα οικοδόμησης για τα ακίνητα αυτών των περιοχών, υπό τον όρο «προσώπου» σε δρόμο, έως ότου ολοκληρωθούν τα ΤΠΣ και τα ΕΠΣ.

Ωστόσο, οι αντιδρώντες φορείς θεωρούν ότι και αυτές οι ρυθμίσεις είναι ανεπαρκείς αν δεν επιτρέπεται προσαρμοσμένη επέκταση όπου απαιτείται.

4. Οι φόβοι και οι επιπτώσεις

  • Οικονομικές ζημίες: Ιδιοκτήτες που αγόρασαν γη με σκοπό την οικοδόμηση κινδυνεύουν να υποστούν σοβαρές απώλειες.

  • Ερήμωση της υπαίθρου: Η αδυναμία νέας δόμησης αναμένεται να επιτείνει την αστυφιλία και να καταδικάσει τους μικρούς οικισμούς σε πληθυσμιακή κατάρρευση.

  • Πολιτικό κόστος: Ο κίνδυνος εκλογικού «κλυδωνισμού» για την κυβέρνηση είναι ορατός, καθώς δήμαρχοι προειδοποιούν για έκπτωση έως 5–7%.

5. Η μάχη για τον διάλογο

Η ΚΕΔΕ προχωρά σε επίσημο ψήφισμα απόρριψης του Π.Δ. και απαιτεί:

  • Αναστολή της διαδικασίας, μέχρι να τελειώσουν τα ΤΠΣ και τα ΕΠΣ.

  • Διάλογο με ΥΠΕΝ, ΣτΕ, ΤΕΕ και τοπικούς φορείς.

  • Αναθέση στους δήμους του καθορισμού των ορίων, βάσει επιστημονικών και κοινωνικών κριτηρίων.

Στην Κρήτη, η ΠΕΔΚ προσβλέπει σε συνεννόηση με την κεντρική διοίκηση για άμεσες συναντήσεις και νομικές ρυθμίσεις που θα προστατεύουν τα εκτός ορίων οικόπεδα.

Συμπέρασμα

Το Π.Δ. 194/2025 έχει πυροδοτήσει σφοδρές αντιδράσεις σε όλη την Ελλάδα. Από την Ήπειρο μέχρι την Κρήτη και την Άνδρο, αυτοδιοικητικοί και επιστημονικοί φορείς ζητούν ευέλικτες λύσεις και συμμετοχικό σχεδιασμό, ώστε να μην καταδικαστούν σε… αδράνεια οι μικροί οικισμοί και οι ιδιοκτήτες τους. Το ΥΠΕΝ καλείται τώρα να αποκλιμακώσει την κρίση, ανοίγοντας πραγματικό διάλογο και δίνοντας το πράσινο φως σε δικαιώματα δόμησης «κατά περίπτωση» – διαφορετικά η υπαίθρος κινδυνεύει να μείνει… χωρίς σπίτια.

Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ