Το μαζικό και απρόσμενο μπλακ άουτ που έπληξε τόσο την Ισπανία όσο και την Πορτογαλία αποτέλεσε ισχυρό καμπανάκι κινδύνου για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα. Αντιδρώντας άμεσα, η ελληνική κυβέρνηση κινητοποιήθηκε με ταχύτατους ρυθμούς. Ύστερα από εντολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, συγκλήθηκε εκτάκτως σύσκεψη υπό την προεδρία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου. Σκοπός της συνάντησης ήταν να αναλυθούν οι πιθανές επιπτώσεις του φαινομένου στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, αλλά και να επανεξεταστούν τα προληπτικά μέτρα που έχουν ληφθεί για την ασφάλεια και σταθερότητα του ελληνικού ενεργειακού συστήματος.
Στη σύσκεψη παρευρέθηκαν εξέχοντα στελέχη από καίριες δομές και αρχές της χώρας. Ανάμεσα στους συμμετέχοντες ήταν ο Δημήτριος Φούρλαρης, επικεφαλής ενεργειακών θεμάτων της ΡΑΑΕΥ, ο Μιχάλης Μπλέτσας, Διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, καθώς και εκπρόσωποι υψηλόβαθμου επιπέδου από τους διαχειριστές ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ.
Προσωρινή μείωση «πράσινης» παραγωγής για να διασφαλιστεί η σταθερότητα
Ο ΑΔΜΗΕ, ως φορέας που διαχειρίζεται την εύρυθμη λειτουργία και ασφάλεια του ηλεκτρικού δικτύου της χώρας, έχει εκπονήσει εναλλακτικά σχέδια για τον περιορισμό της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) σε περιπτώσεις ανάγκης. Το μέτρο αφορά κυρίως φωτοβολταϊκούς σταθμούς που δεν ελέγχονται κεντρικά και είναι συνδεδεμένοι στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, με εκτιμώμενη ισχύ που φτάνει τα 3,5 GW. Ο Διαχειριστής είχε ήδη θέσει σε επιφυλακή τους αρμόδιους φορείς από το Σαββατοκύριακο 27-28 Απριλίου και επανέλαβε την ανάγκη εγρήγορσης και για τις 29 Απριλίου.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, οι αναγκαστικές περικοπές ενέργειας από ΑΠΕ έφτασαν τις 30 GWh τη Δευτέρα 28 Απριλίου, ενώ για την Τρίτη εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τις 40 GWh. Ιδιαίτερα ευαίσθητο είναι το διάστημα μεταξύ 12:00 και 16:00, κατά το οποίο ενδέχεται να προκύψει σημαντική ανισορροπία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης.
Κίνδυνοι εποχικής υπερφόρτωσης από ΑΠΕ
Κατά τις ενδιάμεσες εποχές του έτους, όπως η άνοιξη και το φθινόπωρο, η ενεργειακή ζήτηση βρίσκεται συνήθως σε χαμηλά επίπεδα. Παράλληλα όμως, η ηλιοφάνεια είναι έντονη, γεγονός που οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή ηλεκτρισμού από φωτοβολταϊκά. Το φαινόμενο αυτό προκαλεί σημαντική ανισορροπία, καθώς η υπερπαραγωγή δεν μπορεί να απορροφηθεί από την περιορισμένη ζήτηση. Οι τεχνικές απαιτήσεις επιβάλλουν την ταυτόχρονη λειτουργία θερμικών μονάδων, ιδίως φυσικού αερίου, γεγονός που περιορίζει περαιτέρω τη δυνατότητα αξιοποίησης της «πράσινης» ενέργειας. Το πρόβλημα εντείνεται τις ημέρες αργιών και μειωμένης κατανάλωσης.
Μπλακ άουτ στην Ιβηρική και υποψίες για κυβερνοσαμποτάζ
Η ακριβής αιτία της γενικευμένης διακοπής ρεύματος στην Ιβηρική παραμένει υπό διερεύνηση. Τη στιγμή του συμβάντος, το ισπανικό ενεργειακό σύστημα λειτουργούσε σχεδόν αποκλειστικά με ενέργεια από ΑΠΕ, με το 82% να προέρχεται από φωτοβολταϊκές μονάδες. Σύμφωνα με την πορτογαλική εταιρεία διαχείρισης δικτύου REN, το πρόβλημα ξεκίνησε από το ισπανικό δίκτυο, το οποίο επηρεάστηκε από σπάνιο καιρικό φαινόμενο — μια απότομη μεταβολή θερμοκρασίας που προκάλεσε επικίνδυνες ταλαντώσεις στις γραμμές υπερυψηλής τάσης των 400 KV.
Παρότι οι κυβερνήσεις της Πορτογαλίας και της Ισπανίας απέκλεισαν προσωρινά το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης, το θέμα τέθηκε σοβαρά επί τάπητος και στην ελληνική σύσκεψη. Στελέχη της κυβέρνησης υπογράμμισαν πως τα πληροφοριακά και επιχειρησιακά συστήματα τόσο του ΑΔΜΗΕ όσο και του ΔΕΔΔΗΕ είναι ενισχυμένα απέναντι σε τέτοιες απειλές. Ωστόσο, όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», υπονοώντας την ανάγκη διαρκούς εγρήγορσης και αναβάθμισης των αμυντικών μηχανισμών.
Συνεχής αύξηση των ψηφιακών απειλών στον ενεργειακό τομέα
Η αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια και κυρίως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχουν αναδείξει την κυβερνοασφάλεια ως ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που απασχολούν τον ευρωπαϊκό ενεργειακό τοπίο. Δεκάδες περιστατικά δολιοφθοράς έχουν καταγραφεί τα τελευταία δύο χρόνια σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Η WindEurope αναφέρει έξι επιθέσεις σε χερσαία ηλεκτρικά καλώδια από το 2022, ενώ έντεκα υποθαλάσσια καλώδια έχουν υποστεί καταστροφή από το 2023.
Σε απάντηση στις προκλήσεις αυτές, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί λαμβάνουν πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ασφάλειας. Ο ευρωπαϊκός ρυθμιστικός οργανισμός ACER εξέδωσε την Παρασκευή νέες κατευθυντήριες γραμμές για την κυβερνοασφάλεια στις διασυνοριακές ηλεκτρικές ροές. Παράλληλα, η επικαιροποιημένη οδηγία NIS2 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή τον Οκτώβριο του 2024, προβλέπει αυστηρότερα πρωτόκολλα και ενισχυμένες απαιτήσεις για την προστασία κρίσιμων υποδομών.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
