Χιλιάδες πολίτες έρχονται αντιμέτωποι με έναν απρόσμενο εφιάλτη: κατασχέσεις τραπεζικών ποσών από τους δήμους, για πρόστιμα που είχαν… ξεχάσει ότι υπήρχαν. Πρόκειται για πρόστιμα παραβάσεων – κυρίως παράνομης στάθμευσης – τα οποία είχαν επιβληθεί πριν από χρόνια, ακόμη και προ του 2015, αλλά επειδή έμειναν ανεξόφλητα, επιστρέφουν τώρα με τη μορφή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης.
Και όλα αυτά, παρά το ότι ο ισχύων γενικός κανόνας παραγραφής για τα χρέη προς ΟΤΑ είναι πλέον τα πέντε έτη από το οικονομικό έτος βεβαίωσης του χρέους. Δηλαδή, ό,τι χρωστά κάποιος προς δήμο, θεωρητικά παραγράφεται μετά από πέντε χρόνια – θεωρητικά, όμως.
20 χρόνια μετά, τα πρόστιμα ζουν και… εκδικούνται
Για πολλές από τις παλιές αυτές οφειλές – ειδικά όσες δημιουργήθηκαν πριν το 2018 – ισχύουν ακόμη παλιότερες και δυσμενέστερες ρυθμίσεις. Το «παραθυράκι» που κρατά ζωντανές τέτοιες απαιτήσεις δεν είναι άλλο από τον αναγκαστικό νόμο 344/1968, ο οποίος προβλέπει 20ετή παραγραφή!
Κι αν νομίζατε ότι θα σας έσωζε η διάταξη του Υπουργείου Εσωτερικών του 2023 που χάριζε οφειλές προ του 2018 για τις οποίες είχε περάσει δεκαετία, μάθετε πως αυτή δεν καλύπτει τα πρόστιμα στάθμευσης. Η ευνοϊκή αυτή διάταξη (ν. 5043/2023) εξαιρεί όσους δεν είχαν κάνει δηλώσεις ή υπέβαλαν ανακριβείς δηλώσεις. Δεν καλύπτει όμως περιπτώσεις όπου οι δήμοι επέβαλαν άμεσα πρόστιμα, χωρίς να απαιτείται δήλωση από τον πολίτη – όπως είναι οι παραβάσεις ΚΟΚ.
Πώς και γιατί ενεργοποιούνται τώρα τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης
Ο λόγος που τα πρόστιμα αυτά «αναστήθηκαν» πρόσφατα είναι άλλη μία διάταξη, λιγότερο γνωστή, αλλά με τεράστιο αντίκτυπο. Συγκεκριμένα, το άρθρο 72 του νόμου 5027/2023, δίνει στους δήμους το δικαίωμα να συνεχίσουν να διεκδικούν οφειλές μέχρι τις 3 Μαρτίου 2025 – αρκεί αυτές να μπορούσαν να αναζητηθούν βάσει της 20ετούς παραγραφής του νόμου του 1968.
Με απλά λόγια, η κυβέρνηση παρέτεινε για δύο ακόμη χρόνια (από Μάρτιο 2023 έως Μάρτιο 2025) το «παράθυρο» μέσα από το οποίο οι δήμοι μπορούν να βεβαιώνουν και να κυνηγούν με μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης – όπως κατασχέσεις – πρόστιμα ακόμα και 15 ή 20 ετών. Ακόμη χειρότερα, το χρονικό περιθώριο για τη λήψη τέτοιων μέτρων επεκτάθηκε κατά πέντε επιπλέον έτη!
Ποιους αφορά – και γιατί δεν το περίμεναν
Οι περισσότεροι οφειλέτες που βλέπουν σήμερα δεσμευμένα τα χρήματά τους δεν είχαν ιδέα πως χρωστούν ακόμη. Κι αυτό γιατί τα πρόστιμα προέρχονται κυρίως από απευθείας επιβολές των δήμων, όχι από ελλείψεις ή λάθη στις δηλώσεις. Δεν είχαν καμία ειδοποίηση – ή την αγνόησαν – και τώρα ξαφνικά βλέπουν τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς να “αδειάζουν”.
Το πιο ανησυχητικό όμως είναι πως οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις αφορούν πρόστιμα για απλές παραβάσεις, όπως μία παράνομη στάθμευση πριν 10-15 χρόνια. Πολλοί οδηγοί πλήρωσαν τα παλιά τους χρέη ή τα ξέχασαν, όμως φαίνεται πως ένα μικρό λάθος ή καθυστέρηση αποδείχτηκε αρκετό για να ενεργοποιήσει τώρα τα αναγκαστικά μέτρα.
Τι μπορεί να κάνει ο πολίτης;
Δυστυχώς, οι δυνατότητες άμυνας σε αυτές τις περιπτώσεις είναι περιορισμένες. Αν η βεβαίωση έχει γίνει εντός των νόμιμων προθεσμιών και δεν έχει υπάρξει παραγραφή με βάση την ισχύουσα – ή έστω τη μεταβατική – νομοθεσία, οι δήμοι έχουν κάθε δικαίωμα να εισπράξουν τα ποσά μέσω κατασχέσεων.
Ωστόσο, οι πολίτες μπορούν:
Να ζητήσουν αντίγραφα των πράξεων βεβαίωσης για να ελέγξουν αν έγιναν όλα νομίμως.
Να κάνουν ένσταση αν διαπιστώσουν ότι η προθεσμία έχει λήξει.
Να προσφύγουν στα διοικητικά δικαστήρια για την άρση κατάσχεσης, αν υπάρχουν νομικά ερείσματα.
Το ηθικό δίδαγμα
Αν και είναι ξεκάθαρο ότι το κράτος και οι δήμοι έχουν ανάγκη από έσοδα, η πρακτική να επανέρχονται πρόστιμα δεκαετιών με αιφνιδιαστικά μέτρα είσπραξης, δημιουργεί κλίμα ανασφάλειας και αδικίας. Πολλοί πολίτες δεν είχαν καμία ενημέρωση και έρχονται αντιμέτωποι με παγωμένους λογαριασμούς, χωρίς προειδοποίηση.
Είναι ένα ακόμη παράδειγμα του πώς μια περίπλοκη και παρωχημένη νομοθεσία μπορεί να καταλήξει να χρησιμοποιείται για να αιφνιδιάσει και όχι να εξυπηρετήσει τη δικαιοσύνη. Και σε τελική ανάλυση, η ερώτηση που τίθεται είναι μία: όταν ένα πρόστιμο παραμένει απλήρωτο για 15 χρόνια, μήπως φταίει και ο δήμος;
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
