Καθώς πλησιάζει η καρδιά της τουριστικής περιόδου, οι επιχειρήσεις εστίασης και φιλοξενίας προετοιμάζονται πυρετωδώς, αλλά την ίδια ώρα οι εργαζόμενοι ανησυχούν: τι δικαιώματα έχουν και τι πρέπει να ξέρουν για να προστατευτούν από τις αυθαιρεσίες των εργοδοτών;
Ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος εξηγεί ότι το τοπίο έχει αρχίσει να ξεκαθαρίζει. Ήδη έχει υπογραφεί νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ) για τον Τουρισμό, ενώ για τον Επισιτισμό αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στις επόμενες ημέρες. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα προβλήματα έχουν λυθεί – αντίθετα, αναδεικνύονται παλιά και νέα ζητήματα.
Τι σημαίνει «εποχική εργασία» και ποιες είναι οι παγίδες
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η εποχική εργασία ανήκει στις πιο «ευέλικτες» μορφές εργασίας. Ορίζεται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα – συνήθως έως έξι μήνες – ώστε να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες της τουριστικής περιόδου. Επομένως, είναι μια μορφή απασχόλησης που δίνει «ανάσα» στις επιχειρήσεις, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί κινδύνους για τους εργαζόμενους.
Ο Γιάννης Καρούζος διευκρινίζει πως οι μισθοί που δίνονται στους εργαζόμενους του κλάδου (είτε είναι οι ελάχιστοι προβλεπόμενοι, είτε οι κλαδικοί, είτε ανώτεροι) δεν σημαίνει ότι δικαιολογούν εξαντλητικά ωράρια. Ο εργοδότης μπορεί να προσφέρει μισθό υψηλότερο από τον νόμιμο, αλλά δεν έχει κανένα δικαίωμα να ζητήσει παραπάνω ώρες από το επιτρεπόμενο όριο, όπως 15ωρα ή 20ωρα(!).
Πόσες ώρες εργασίας είναι νόμιμες και πώς υπολογίζονται οι υπερωρίες
Η νομοθεσία προβλέπει ότι μπορούν να συμφωνηθούν ώρες υπερεργασίας, δηλαδή έως μία ώρα επιπλέον καθημερινά. Επίσης, αν η εργασία περιλαμβάνει νυχτερινό ωράριο ή γίνεται σε ημέρα αργίας, οι αμοιβές πρέπει να είναι αντίστοιχα προσαυξημένες. Ωστόσο, ακόμη και σε περιπτώσεις συμφωνίας υψηλού μισθού, ο εργοδότης δεν έχει «λευκή επιταγή» να καθορίζει υπερβολικό ωράριο.
«Μπορεί κάποιος να δουλεύει 7 ημέρες την εβδομάδα; Όχι!» τονίζει ο Καρούζος. Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ρητά 11 ώρες καθημερινής ανάπαυσης και 35 ώρες εβδομαδιαίας ξεκούρασης. Εάν αυτές οι ελάχιστες συνθήκες δεν τηρούνται, η εργασία θεωρείται παράνομη και επισύρει κυρώσεις.
Το «παράδοξο» της Επιθεώρησης Εργασίας
Παρόλο που οι παραβάσεις καταγράφονται και επιβάλλονται πρόστιμα, το πρόβλημα δεν λύνεται πάντα. «Η Επιθεώρηση Εργασίας κάνει τη δουλειά της και κόβει πρόστιμα, αλλά συχνά βλέπουμε τις ίδιες επιχειρήσεις την επόμενη μέρα να συνεχίζουν ακριβώς τα ίδια», υπογραμμίζει ο Καρούζος. Το φαινόμενο αυτό δείχνει πόσο δύσκολο είναι να αλλάξει πραγματικά η κατάσταση στον τομέα.
Όταν οι σερβιτόροι μετατρέπονται σε… “γοργόνες”!
Μια άλλη «πικρή» πραγματικότητα που είδαμε πρόσφατα ήταν οι εικόνες σερβιτόρων που βουτούσαν κυριολεκτικά στη θάλασσα για να σερβίρουν φαγητό και ποτό στους λουόμενους. Οι viral φωτογραφίες και βίντεο μπορεί να εντυπωσιάζουν, αλλά ο εργατολόγος ξεκαθαρίζει πως είναι εντελώς παράνομες πρακτικές.
«Ακόμη κι αν σου δίνουν χίλια ευρώ την ημέρα, είσαι παράνομος αν δεχτείς να δουλεύεις μέσα στη θάλασσα. Αυτό είναι άλλος χώρος εργασίας, δεν υπάρχει σύμβαση που να καλύπτει τέτοιες συνθήκες. Ο εργοδότης δεν μπορεί να σου το απαιτήσει και εσύ βάζεις σε κίνδυνο την υγεία σου», εξηγεί ο Καρούζος. Η έκθεση στο νερό μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, όπως θερμοπληξία, πτώση θερμοκρασίας σώματος και ακόμα και καρδιακά επεισόδια.
Τι να κάνουν οι εργαζόμενοι – και γιατί πρέπει να διεκδικήσουν
Το μήνυμα του εργατολόγου είναι ξεκάθαρο: οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και να μην ενδίδουν σε πιέσεις που ξεπερνούν τα νόμιμα όρια. Αν και η ανάγκη για δουλειά το καλοκαίρι είναι μεγάλη, δεν πρέπει να αγνοούνται οι βασικοί κανόνες προστασίας της υγείας και της ασφάλειας.
Η εποχική εργασία μπορεί να είναι προσωρινή, αλλά τα δικαιώματα των εργαζομένων είναι αδιαπραγμάτευτα. Η υπέρβαση των ωραρίων, η μη καταβολή προσαυξήσεων ή η απαίτηση για εργασία σε επισφαλείς συνθήκες αποτελούν παραβάσεις που πρέπει να καταγγέλλονται.
Η τουριστική περίοδος μπορεί να φέρνει έσοδα και τουρίστες, αλλά δεν πρέπει να γίνει αφορμή για εργασιακή «ζούγκλα». Οι εργαζόμενοι έχουν όπλα: τη νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις και – το σημαντικότερο – την ενημέρωση. Και αυτό ακριβώς είναι το κλειδί: να γνωρίζουν πού ξεκινά και πού σταματά το δικαίωμα του εργοδότη και πού αρχίζει η δική τους προστασία.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
