Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει την προσπάθεια περιορισμού της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, στοχεύοντας τα παλιά και ρυπογόνα οχήματα που κυκλοφορούν κυρίως στις αστικές περιοχές. Αυτοκίνητα ηλικίας άνω των 15 ετών, τα οποία θεωρούνται υψηλά ρυπογόνα, βρίσκονται πλέον στο στόχαστρο των νέων μέτρων που προωθούνται. Στόχος είναι η σταδιακή απόσυρση αυτών των οχημάτων, καθώς συμβάλλουν καθοριστικά στις αυξημένες συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), οξειδίων του αζώτου (NOₓ) και αιωρούμενων σωματιδίων (PM10).
Η Ελλάδα στο «κόκκινο»: Στοιχεία που σοκάρουν
Με μέσο όρο ηλικίας στόλου τα 17 έτη, η Ελλάδα κατατάσσεται στην πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σχεδόν το 42% των οχημάτων στη χώρα πληρούν προδιαγραφές χαμηλότερες από το Euro 4, γεγονός που καθιστά τον στόλο της χώρας έναν από τους πιο ρυπογόνους στην Ευρώπη. Πόλεις όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και η Πάτρα καταγράφουν επαναλαμβανόμενες υπερβάσεις στα όρια των ρύπων NO₂ και PM10, φέρνοντας τη χώρα αντιμέτωπη με πρόστιμα και πιέσεις για άμεσες αλλαγές.
Νέες ευρωπαϊκές απαιτήσεις για τεχνικούς ελέγχους
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολογεί αυστηροποίηση των τεχνικών ελέγχων για οχήματα ηλικίας άνω των 10 ετών. Τα ΚΤΕΟ θα αποκτήσουν την υποχρέωση να πραγματοποιούν εξειδικευμένους ελέγχους σε πραγματικό χρόνο για τις εκπομπές NOₓ και μικροσωματιδίων. Εάν διαπιστωθεί υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων, το όχημα δεν θα λαμβάνει άδεια κυκλοφορίας. Επιπλέον, εξετάζεται και η υποχρεωτική τοποθέτηση συστημάτων καταγραφής εκπομπών στα παλιά οχήματα.
Ζώνες χαμηλών εκπομπών: Το μοντέλο των LEZ
Όλες οι ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις θα πρέπει να εφαρμόσουν LEZ (Low Emission Zones), στις οποίες η πρόσβαση θα επιτρέπεται μόνο σε αυτοκίνητα που πληρούν τις προδιαγραφές Euro 5 ή 6. Η παραβίαση των κανόνων θα επιφέρει πρόστιμα που ενδέχεται να φτάσουν έως και τα 300 ευρώ την ημέρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, εξετάζεται η εφαρμογή αυτοματοποιημένων καμερών που θα ανιχνεύουν τις πινακίδες κυκλοφορίας και θα καταγράφουν τις παραβάσεις σε πραγματικό χρόνο.
Οι κυρώσεις για ιδιοκτήτες παλιών ΙΧ
Οι οδηγοί που διατηρούν οχήματα προδιαγραφών Euro 1 έως Euro 4 κινδυνεύουν πλέον με σημαντικά πρόστιμα. Για παράδειγμα, η κυκλοφορία σε περιοχές χαμηλών εκπομπών μπορεί να τιμωρείται με 150 έως 300 ευρώ ημερησίως. Αν ένα όχημα αποτύχει στους ελέγχους εκπομπών, το πρόστιμο ενδέχεται να φτάσει τα 500 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται και η αναδρομική επιβολή τελών κυκλοφορίας για όσους διατηρούν ρυπογόνα αυτοκίνητα χωρίς έγκαιρη συμμόρφωση.
Η Ελλάδα απειλείται με κυρώσεις
Η χώρα μας κινδυνεύει με ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις καθώς διαθέτει παλαιό στόλο, περιορισμένες τεχνικές υποδομές ελέγχου και υψηλό ποσοστό εισαγόμενων μεταχειρισμένων. Οι καθυστερήσεις στην ευθυγράμμιση με τα νέα ευρωπαϊκά δεδομένα ενδέχεται να επιφέρουν και χρηματοδοτικές συνέπειες από την Ε.Ε.
Ο κίνδυνος για τις εισαγωγές μεταχειρισμένων
Ιδιαίτερα μεγάλοι αναμένεται να είναι οι κραδασμοί και στον τομέα των μεταχειρισμένων. Οι εισαγωγείς ενδέχεται να έρθουν αντιμέτωποι με νέους περιορισμούς, όπως απαγόρευση πώλησης Euro 4 και κάτω, αυστηρότεροι τεχνικοί έλεγχοι από τις χώρες προέλευσης, αλλά και δυσκολία στη μεταπώληση οχημάτων χωρίς ψηφιακό ιστορικό ελέγχων.
Προτάσεις για στήριξη των πολιτών
Η Ελλάδα καλείται να αναπτύξει νέα εργαλεία στήριξης για να ανταπεξέλθουν οι πολίτες στην πίεση. Προτάσεις όπως οικονομικά κίνητρα απόσυρσης με bonus 1.000 ευρώ, ενίσχυση για την αγορά EV ή Euro 6+ μοντέλων και προγράμματα leasing χαμηλού κόστους για ευάλωτες ομάδες, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της λύσης. Η κρατική παρέμβαση είναι κρίσιμη ώστε να μη βρεθούν οι ευάλωτοι οδηγοί αποκλεισμένοι από την αγορά αυτοκινήτου.
