Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος παρουσιάζει την αύξηση των ελληνικών εξαγωγών ως απόδειξη του παραγωγικού μετασχηματισμού της οικονομίας. Οι αριθμοί της ανάρτησής του καταγράφουν πραγματική πρόοδο. Υπάρχουν όμως και άλλα στοιχεία, εξίσου επίσημα, που συμπληρώνουν την εικόνα: το μεγάλο εμπορικό έλλειμμα, η καθοριστική συμβολή των καυσίμων στην πρόσφατη αύξηση και το ερώτημα πόσο από αυτή την εξαγωγική ανάπτυξη μετατρέπεται σε καλύτερα εισοδήματα για τους εργαζομένους.
Η μισή εικόνα των εξαγωγών
Ο Άκης Σκέρτσος επέλεξε να παρουσιάσει με μια εκτενή ανάρτηση τη θετική πορεία των ελληνικών εξαγωγών.
Επικαλέστηκε τα 43,9 δισ. ευρώ του 2009, τα 73,3 δισ. του 2019 και τα 98,1 δισ. ευρώ του 2025 για το σύνολο αγαθών και υπηρεσιών.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στο ιστορικό υψηλό των εξαγωγών αγαθών κατά το εννεάμηνο του 2026, με 41,9 δισ. ευρώ και αύξηση 15,9%.
Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν μια σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα.
Υπάρχει όμως μια βασική παράμετρος που απουσιάζει από την κυβερνητική παρουσίαση.
Η Ελλάδα δεν πραγματοποιεί μόνο εξαγωγές. Πραγματοποιεί και εισαγωγές.
Και η σύγκριση των δύο αποκαλύπτει μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα.
Τα 24,5 δισεκατομμύρια ευρώ που δεν χωρούν στους πανηγυρισμούς
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, στο εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026:
- Οι εξαγωγές αγαθών ανήλθαν σε 41,86 δισ. ευρώ.
- Οι εισαγωγές αγαθών έφτασαν τα 66,36 δισ. ευρώ.
- Το εμπορικό έλλειμμα διαμορφώθηκε σε 24,49 δισ. ευρώ.
Το έλλειμμα μειώθηκε κατά 1,5% σε σχέση με το αντίστοιχο εννεάμηνο του 2025. Πρόκειται για βελτίωση, αλλά όχι για εξάλειψη του προβλήματος.
Με άλλα λόγια, για κάθε 100 ευρώ εξαγωγών αγαθών, η Ελλάδα πραγματοποίησε περίπου 159 ευρώ εισαγωγών.
Και εδώ βρίσκεται το ερώτημα που ο υπουργός δεν εξετάζει.
Πόσο ισχυρός είναι ο παραγωγικός μετασχηματισμός μιας οικονομίας που εξακολουθεί να χρειάζεται σημαντικά περισσότερες εισαγωγές αγαθών από όσες εξαγωγές πραγματοποιεί;
Το εμπορικό έλλειμμα δεν αποδεικνύει από μόνο του οικονομική αποτυχία. Ούτε περιγράφει ολόκληρο το εξωτερικό ισοζύγιο, καθώς δεν περιλαμβάνει τις υπηρεσίες.
Αποτελεί, όμως, βασικό στοιχείο για να αξιολογηθεί η παραγωγική διάρθρωση της χώρας.
Και δεν μπορεί να εξαφανίζεται από την παρουσίαση όταν το θέμα είναι η εξωστρέφεια.
Το ρεκόρ στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στα καύσιμα
Ο υπουργός αναγνωρίζει ότι τη μεγαλύτερη ώθηση στις εξαγωγές έδωσαν τα καύσιμα.
Αυτό επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία.
Στο εννεάμηνο του 2026, η αύξηση των εξαγωγών πετρελαιοειδών εξηγεί περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής αύξησης των εξαγωγών αγαθών.
Η δραστηριότητα των ελληνικών διυλιστηρίων έχει αναμφισβήτητη οικονομική σημασία.
Αλλά η αύξηση της αξίας των εξαγωγών καυσίμων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αντίστοιχη αύξηση της εγχώριας παραγωγής σε πραγματικούς όρους.
Η αξία επηρεάζεται από τις διεθνείς τιμές, τη σύνθεση των προϊόντων και τις ποσότητες.
Επιπλέον, η διύλιση στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό σε εισαγόμενες πρώτες ύλες.
Επομένως, για να εκτιμηθεί η πραγματική συνεισφορά της χρειάζεται να εξετάζεται και η εγχώρια προστιθέμενη αξία.
Ο κ. Σκέρτσος επισημαίνει ότι οι εξαγωγές αυξήθηκαν και χωρίς τα πετρελαιοειδή, κατά 7,8%.
Αυτό είναι σημαντικό και δεν πρέπει να παραγνωρίζεται.
Δεν αναιρεί, όμως, το γεγονός ότι ο εντυπωσιακός συνολικός ρυθμός του 15,9% στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό σε έναν συγκεκριμένο κλάδο.
Οι εξαγωγές αυξάνονταν και πριν από τον Μητσοτάκη
Υπάρχει και μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια στους αριθμούς που επέλεξε ο ίδιος ο υπουργός.
Το 2009 οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών ήταν 43,9 δισ. ευρώ.
Το 2019 είχαν φτάσει τα 73,3 δισ. ευρώ.
Δηλαδή, πριν αναλάβει την πρωθυπουργία ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η αξία τους είχε ήδη αυξηθεί περίπου κατά 67%.
Από το 2019 μέχρι το 2025 η αύξηση ήταν 33,9%.
Οι δύο περίοδοι έχουν διαφορετική διάρκεια και διαφορετικές οικονομικές συνθήκες. Συνεπώς, δεν επιτρέπουν μια απλοϊκή σύγκριση κυβερνητικών επιδόσεων.
Αποδεικνύουν, όμως, κάτι συγκεκριμένο.
Η εξαγωγική ανάπτυξη της Ελλάδας δεν άρχισε το 2019.
Αποτελεί διαδικασία πολλών ετών, στην οποία συνέβαλαν επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, επενδύσεις και διαφορετικές οικονομικές πολιτικές.
Η σημερινή κυβέρνηση μπορεί να παρουσιάζει τις δικές της παρεμβάσεις.
Δεν μπορεί όμως να θεωρείται ότι δημιούργησε από το μηδέν μια εξαγωγική δραστηριότητα που ήδη αναπτυσσόταν.
Τα 98,1 δισ. ευρώ δεν είναι όλα ελληνικά βιομηχανικά προϊόντα
Ένα ακόμη σημείο χρειάζεται προσοχή.
Ο υπουργός αναφέρεται σε εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών.
Στο σύνολο αυτό περιλαμβάνεται και ο τουρισμός.
Περιλαμβάνονται επίσης άλλες υπηρεσίες, όπως οι μεταφορές.
Αυτό είναι απολύτως σωστό από στατιστική άποψη.
Όμως άλλο πράγμα η συνολική εξωστρέφεια της οικονομίας και άλλο η ανάπτυξη μιας διαφοροποιημένης εγχώριας παραγωγικής βάσης.
Μια οικονομία μπορεί να αυξάνει σημαντικά τα έσοδά της από υπηρεσίες χωρίς να έχει επιτύχει αντίστοιχη ενίσχυση της μεταποίησης ή της παραγωγής τεχνολογικά προηγμένων προϊόντων.
Γι’ αυτό χρειάζονται επιπλέον δείκτες.
Πόσο αυξήθηκε η παραγωγικότητα;
Πόσο αυξήθηκε η εγχώρια προστιθέμενη αξία;
Πόσες νέες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης δημιουργήθηκαν;
Πόσο αυξήθηκε το μερίδιο των προϊόντων υψηλής τεχνολογίας;
Οι συνολικές εξαγωγές είναι σημαντικός δείκτης.
Δεν αρκούν, όμως, για να τεκμηριώσουν από μόνες τους έναν ολοκληρωμένο παραγωγικό μετασχηματισμό.
Τουρισμός: Τα δισεκατομμύρια των εισπράξεων και η πραγματική ωφέλεια των τοπικών κοινωνιών
Ο Άκης Σκέρτσος παρουσιάζει επίσης την αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων.
Από 18,2 δισ. ευρώ το 2019 σε 23,6 δισ. ευρώ το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει.
Πρόκειται για σημαντική άνοδο.
Αλλά και εδώ υπάρχει ένα ερώτημα.
Πόσο από το πρόσθετο τουριστικό έσοδο παραμένει στις τοπικές κοινωνίες;
Πόσο καταλήγει στους εργαζομένους;
Πόσο ενισχύει τις μικρές επιχειρήσεις;
Και πόσο απορροφάται από αυξημένα λειτουργικά κόστη, εισαγόμενα προϊόντα, προμήθειες και άλλες δαπάνες;
Η αύξηση των ταξιδιωτικών εισπράξεων δεν είναι ταυτόσημη με την αύξηση των καθαρών κερδών όλων των επιχειρήσεων ή των πραγματικών μισθών όλων των εργαζομένων.
Στην Κεφαλονιά, όπως και σε άλλους τουριστικούς προορισμούς, η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η αύξηση της τουριστικής κίνησης πρέπει να εξετάζεται μαζί με τις ανάγκες στέγασης των εργαζομένων, τις υποδομές, την εποχικότητα και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Η πραγματική επιτυχία δεν αποτυπώνεται μόνο στις αφίξεις.
Αποτυπώνεται και στο κατά πόσο ο τουρισμός βελτιώνει διαρκώς τις συνθήκες ζωής των κατοίκων.
Και οι εργαζόμενοι; Πόσο από το εξαγωγικό ρεκόρ φτάνει στους μισθούς;
Στο τέλος της ανάρτησής του ο Άκης Σκέρτσος περιγράφει τον στόχο μιας οικονομίας που θα παράγει προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής αξίας, αποδίδοντας καλά εισοδήματα σε όλους τους πολίτες.
Αυτός είναι ένας επιθυμητός στόχος.
Δεν αποτελεί, όμως, ήδη αποδεδειγμένο αποτέλεσμα μόνο και μόνο επειδή αυξήθηκαν οι εξαγωγές.
Για να αξιολογηθεί χρειάζονται στοιχεία για τους πραγματικούς μισθούς, το διαθέσιμο εισόδημα, την παραγωγικότητα και την κατανομή της οικονομικής ανάπτυξης.
Μια εξαγωγική επιχείρηση μπορεί να αυξάνει τον κύκλο εργασιών της χωρίς να αυξάνει στον ίδιο βαθμό τους μισθούς.
Μπορεί να αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος πρώτων υλών.
Μπορεί να επενδύει τα πρόσθετα έσοδα.
Μπορεί επίσης να αυξάνει την απασχόληση και τις αμοιβές.
Τίποτε από αυτά δεν προκύπτει αυτομάτως από τη συνολική αξία των εξαγωγών.
Τα δισεκατομμύρια που καταγράφονται στις εμπορικές συναλλαγές δεν είναι το ίδιο πράγμα με τα ευρώ που καταλήγουν στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Και αυτό είναι το σημείο στο οποίο η κυβερνητική επιχειρηματολογία χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση.
Κύριε Σκέρτσο, η οικονομία χρειάζεται ολόκληρη την εικόνα
Η αύξηση των εξαγωγών αποτελεί θετική οικονομική εξέλιξη.
Η άνοδος των εξαγωγών χωρίς πετρελαιοειδή δείχνει ότι η βελτίωση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα καύσιμα.
Και η μείωση του εμπορικού ελλείμματος στο εννεάμηνο είναι επίσης στοιχείο που πρέπει να αναγνωριστεί.
Όμως μια ολοκληρωμένη αποτίμηση χρειάζεται να συμπεριλάβει και όσα δεν αναδεικνύονται στην ανάρτηση.
Το εμπορικό έλλειμμα παραμένει υψηλό.
Τα πετρελαιοειδή είχαν καθοριστική συμμετοχή στην πρόσφατη αύξηση.
Η εξαγωγική ανάπτυξη είχε αρχίσει πολύ πριν από το 2019.
Και η αύξηση της αξίας των εξαγωγών δεν αρκεί για να αποδειχθεί ότι έχουν αυξηθεί αντίστοιχα τα πραγματικά εισοδήματα των πολιτών.
Κύριε Σκέρτσο, τα στοιχεία που παρουσιάζετε έχουν αξία.
Αλλά για να αξιολογηθεί ο παραγωγικός μετασχηματισμός της χώρας χρειάζεται να παρουσιαστεί ολόκληρος ο οικονομικός λογαριασμός.
Όχι μόνο τι εξάγουμε, αλλά και τι εισάγουμε. Όχι μόνο πόσο αυξάνεται ο τζίρος, αλλά και πόση αξία παράγεται πραγματικά στην Ελλάδα. Όχι μόνο πόσα δισεκατομμύρια εισπράττει η οικονομία, αλλά και πόσο βελτιώνεται η ζωή των εργαζομένων.
Γιατί η εξωστρέφεια είναι μέσο οικονομικής ανάπτυξης.
Δεν είναι από μόνη της απόδειξη ότι η ευημερία έχει φτάσει σε όλους.
