Το “μυστικό” της κυβέρνησης που χρηματοδοτεί την ανακαίνιση του σπιτιού σου χωρίς δάνειο ή αρχικό κεφάλαιο
Ένα πρωτοποριακό μοντέλο αλλάζει τον τρόπο που ανακαινίζουμε τα σπίτια μας και μειώνουμε την κατανάλωση ρεύματος, χωρίς να χρειάζεται να βάλουμε βαθιά το χέρι στην τσέπη. Ο λόγος για τη μέθοδο “Pay-As-You-Save”, που επιτρέπει σε χιλιάδες πολίτες να αποπληρώνουν τις ενεργειακές αναβαθμίσεις του σπιτιού τους μέσα από τον λογαριασμό του ρεύματος – σταδιακά και χωρίς προκαταβολή.
Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία και τώρα εισέρχεται δυναμικά και στην ελληνική πραγματικότητα, μέσω του νέου Εθνικού Οδικού Χάρτη για την Εξοικονόμηση Ενέργειας. Το σχέδιο περιλαμβάνει δράσεις και στόχους έως το 2030 και εντάσσεται στη μακροπρόθεσμη στρατηγική της χώρας για επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας μέχρι το 2050.
Στόχος: λιγότερη σπατάλη – περισσότερη απόδοση
Τα στοιχεία είναι αμείλικτα: ο κτιριακός τομέας ευθύνεται για μεγάλο ποσοστό της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας στη χώρα. Από παλιά σπίτια χωρίς μόνωση μέχρι δημοτικά κτίρια με ξεπερασμένα συστήματα θέρμανσης, η σπατάλη ενέργειας έχει μετατραπεί σε οικονομικό και περιβαλλοντικό βαρίδι.
Η ελληνική πολιτεία, βλέποντας τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις αλλά και τις τεράστιες ευκαιρίες που ανοίγονται, υιοθετεί ένα πλέγμα προγραμμάτων και χρηματοδοτικών εργαλείων, με κεντρικό άξονα την ανακαίνιση κατοικιών, δημοσίων κτιρίων και επιχειρήσεων. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση ρύπων και ενίσχυση της οικονομίας.
«Εξοικονομώ»: Το βασικό σου όπλο για φθηνότερο σπίτι
Το πιο δημοφιλές και άμεσα εφαρμόσιμο πρόγραμμα είναι φυσικά το «Εξοικονομώ». Χιλιάδες σπίτια σε όλη την Ελλάδα – πάνω από 70.000 μέσω του «Εξοικονομώ 2021» – έχουν ήδη ενταχθεί σε αυτό, με επιδοτήσεις που αγγίζουν τα 800 εκατ. ευρώ. Αντικατάσταση κουφωμάτων, θερμομόνωση, αναβάθμιση θέρμανσης και εγκατάσταση φωτοβολταϊκών είναι μερικές από τις παρεμβάσεις που καλύπτονται.
Για όσους βρίσκονται στην αρχή της κατοικιακής τους διαδρομής, υπάρχει και η ειδική έκδοση «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω», με 74 εκατ. ευρώ διαθέσιμα για νέους έως 39 ετών. Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ 2023» προσθέτει ακόμη 32.000 κατοικίες στην εξίσωση.
Δεν μπήκες στο πρόγραμμα; Υπάρχει άλλη λύση!
Ακόμα κι αν κάποιος δεν μπορέσει να ενταχθεί σε κάποιο από τα παραπάνω προγράμματα, η νομοθεσία του παρέχει σημαντικά φορολογικά κίνητρα. Οι δαπάνες που σχετίζονται με την ενεργειακή ή αισθητική αναβάθμιση ενός σπιτιού – από τοποθέτηση νέου συστήματος θέρμανσης μέχρι ανακαίνιση κουζίνας – μπορούν να αφαιρεθούν από το φορολογητέο εισόδημα. Συγκεκριμένα, μέχρι 16.000 ευρώ σε πενταετή ορίζοντα.
Αυτό σημαίνει ότι μια οικογένεια που δαπανά 10.000-12.000 ευρώ για ενεργειακές εργασίες, μπορεί να «πάρει πίσω» χιλιάδες ευρώ μέσω φορολογικών εκπτώσεων, αρκεί οι πληρωμές να γίνουν ηλεκτρονικά και να δηλωθούν στην εφορία.
Δημόσια κτίρια: από “μαύρες τρύπες” σε πρότυπα εξοικονόμησης
Ο νέος οδικός χάρτης δεν περιορίζεται στα ιδιωτικά νοικοκυριά. Ο δημόσιος τομέας μπαίνει κι αυτός στο μικροσκόπιο. Τα κτίρια του Δημοσίου θα πρέπει πλέον να ανακαινίζονται υποχρεωτικά κατά 3% κάθε χρόνο, ενώ η συνολική κατανάλωση ενέργειας τους θα πρέπει να μειωθεί κατά σχεδόν 2% σε σχέση με τα επίπεδα του 2021.
Αυτό μεταφράζεται σε ενεργειακές παρεμβάσεις σε σχολεία, νοσοκομεία, δημαρχεία και άλλες κρατικές εγκαταστάσεις, ώστε να περιοριστεί η σπατάλη δημόσιου χρήματος και να βελτιωθούν οι υπηρεσίες προς τους πολίτες.
Χρηματοδότηση χωρίς επιδοτήσεις; Γίνεται!
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του σχεδίου είναι ότι η χρηματοδότηση δεν βασίζεται αποκλειστικά σε κρατικά κονδύλια. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις μπορούν να επωφεληθούν από νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως:
Πράσινα ομόλογα
Συμβάσεις ενεργειακής απόδοσης
Ενεργειακές κοινότητες
Λευκά πιστοποιητικά
Και, φυσικά, το μοντέλο “Pay-As-You-Save”
Το τελευταίο αυτό εργαλείο είναι το “game changer”, αφού δίνει τη δυνατότητα σε νοικοκυριά να κάνουν επενδύσεις στο σπίτι τους – όπως εγκατάσταση αντλίας θερμότητας ή φωτοβολταϊκών – και να πληρώνουν μόνο μέσα από τον λογαριασμό της ΔΕΗ, χωρίς τραπεζικά δάνεια ή άμεσα έξοδα.
Οι επιχειρήσεις μπαίνουν δυναμικά στο παιχνίδι
Η εξοικονόμηση ενέργειας αφορά και την οικονομία. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν σε αναβάθμιση εξοπλισμού, φωτισμού ή εγκαταστάσεων, κερδίζουν και σε απόδοση αλλά και σε φόρους. Ισχύει πρόσθετη φορολογική απόσβεση έως και 10% για ενεργειακές παρεμβάσεις, κάτι που ενισχύει την ανταγωνιστικότητά τους και μειώνει τα λειτουργικά κόστη.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: μια μικρή βιοτεχνία που αντικαθιστά τους παλιούς καυστήρες με αντλίες θερμότητας, απολαμβάνει όχι μόνο χαμηλότερα τιμολόγια, αλλά και φορολογικά οφέλη μέσω ταχύτερης απόσβεσης.
Συμπέρασμα
Η Ελλάδα κάνει στροφή στην πράσινη μετάβαση, και το κάνει με εργαλεία που μπορούν να αλλάξουν τη ζωή μας άμεσα. Είτε πρόκειται για το σπίτι σου, είτε για την επιχείρησή σου, είτε για το σχολείο της γειτονιάς σου, η ενεργειακή αναβάθμιση πλέον δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαία, προσιτή και – το κυριότερο – χρηματοδοτούμενη.
