Η ενεργειακή καθημερινότητα στην Ελλάδα πρόκειται να αλλάξει ριζικά με το τέλος του 2025, καθώς τότε παύει να ισχύει το πλαίσιο των λεγόμενων «πράσινων» τιμολογίων. Το γεγονός αυτό δεν αφορά απλώς τα εμπορικά προγράμματα των παρόχων, αλλά κυρίως χιλιάδες ευάλωτα νοικοκυριά που βασίζονται στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ) για να τα βγάλουν πέρα. Η ανησυχία μεγαλώνει, αφού ακόμα δεν υπάρχει καμία σαφής ενημέρωση για το αν και με ποιον τρόπο θα συνεχιστεί η στήριξη μετά τη λήξη του ισχύοντος καθεστώτος.
Τι είναι το ΚΟΤ και ποιοι το δικαιούνται
Το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο αποτελεί ένα από τα βασικότερα μέτρα κοινωνικής πολιτικής στην ενέργεια. Πρόκειται για ένα ειδικό πρόγραμμα εκπτώσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα, το οποίο στοχεύει σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού.
Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες δικαιούχων:
ΚΟΤ Α’: Όσοι λαμβάνουν το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης.
ΚΟΤ Β’: Νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα, με όρια που κλιμακώνονται από 9.000 έως 18.000 ευρώ, ανάλογα με τον αριθμό των μελών.
Οι εκπτώσεις που προσφέρει το ΚΟΤ φτάνουν έως και 7,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, γεγονός που μειώνει σημαντικά τον λογαριασμό του ηλεκτρικού ρεύματος για οικογένειες που διαφορετικά θα δυσκολεύονταν να ανταποκριθούν στις βασικές τους ανάγκες. Για χιλιάδες συμπολίτες μας, αυτή η οικονομική «ανάσα» είναι συχνά ο λόγος που μπορούν να κρατήσουν το σπίτι τους ζεστό τον χειμώνα ή δροσερό το καλοκαίρι.
Το τέλος των «πράσινων» τιμολογίων και το θολό τοπίο
Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) έχει ξεκαθαρίσει ότι τα πράσινα τιμολόγια θα συνεχίσουν να ισχύουν μέχρι και το τέλος του 2025. Όμως, δεν έχει δοθεί καμία επίσημη απάντηση για το τι θα ισχύσει μετά από αυτήν την ημερομηνία.
Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι του ΚΟΤ βρίσκονται μπροστά σε μια επικίνδυνη αβεβαιότητα. Αν δεν υπάρξει ειδική μέριμνα, η κατάργηση ή η αλλαγή του συστήματος μπορεί να οδηγήσει σε απότομη αύξηση του κόστους ενέργειας για τους πιο ευάλωτους πολίτες. Σε μια περίοδο που η ενεργειακή ακρίβεια παραμένει ψηλά στην ατζέντα, μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν καταστροφική.
Η ανησυχία των νοικοκυριών
Οι δικαιούχοι του ΚΟΤ δεν μένουν με σταυρωμένα τα χέρια. Ήδη, πολλές οργανώσεις και πολίτες έχουν απευθυνθεί στο υπουργείο Ενέργειας ζητώντας διευκρινίσεις και δεσμεύσεις για το μέλλον. Το άγχος τους δεν είναι αδικαιολόγητο: αν χαθεί η έκπτωση, οι λογαριασμοί μπορεί να εκτοξευθούν σε επίπεδα που ξεπερνούν τις οικονομικές τους δυνατότητες.
Για μια οικογένεια με χαμηλό εισόδημα, ακόμα και μια αύξηση λίγων λεπτών στην κιλοβατώρα μπορεί να σημαίνει δεκάδες ευρώ παραπάνω κάθε μήνα. Και αυτά τα χρήματα συχνά κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης και την ενεργειακή φτώχεια.
Πιθανά σενάρια για την επόμενη μέρα
Παρότι δεν υπάρχει ακόμη επίσημο σχέδιο, στην αγορά και στους αρμόδιους φορείς συζητούνται διάφορες πιθανές λύσεις:
Παράταση του υφιστάμενου συστήματος: Το πιο απλό σενάριο θα ήταν να δοθεί παράταση πέραν του 2025, ώστε να μην υπάρξει αιφνίδιο «σοκ».
Νέο μοντέλο κοινωνικού τιμολογίου: Θα μπορούσε να σχεδιαστεί μια διαφορετική μορφή στήριξης, προσαρμοσμένη στις συνθήκες της αγοράς.
Στοχευμένα μέτρα: Υπάρχει η σκέψη για πιο εξειδικευμένη ενίσχυση, που θα αφορά όσους βρίσκονται πραγματικά στα όρια της φτώχειας.
Σε κάθε περίπτωση, αν δεν υπάρξει έγκαιρη πρόβλεψη, το αποτέλεσμα θα είναι χιλιάδες πολίτες να βρεθούν εκτεθειμένοι.
Ο κίνδυνος της ενεργειακής φτώχειας
Η Ελλάδα έχει ήδη υψηλά ποσοστά ενεργειακής φτώχειας σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η άνοδος του κόστους ενέργειας τα τελευταία χρόνια έχει επιβαρύνει σημαντικά τα νοικοκυριά, με πολλούς να δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να θερμάνουν το σπίτι τους τον χειμώνα.
Αν το ΚΟΤ σταματήσει χωρίς να υπάρχει εναλλακτική, η κατάσταση θα γίνει ακόμη πιο δύσκολη. Η πολιτεία καλείται να λάβει αποφάσεις που θα διασφαλίσουν ότι κανείς δεν θα μείνει χωρίς ρεύμα λόγω οικονομικής αδυναμίας.
Συμπέρασμα
Η λήξη των πράσινων τιμολογίων στο τέλος του 2025 μπορεί να φαντάζει μακρινή, αλλά η συζήτηση για το τι θα συμβεί στη συνέχεια είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Χιλιάδες ευάλωτα νοικοκυριά έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν αν θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν τη στήριξη που σήμερα τους επιτρέπει να ζουν με αξιοπρέπεια.
Το ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση θα κινηθεί εγκαίρως για να εξασφαλίσει μια λύση ή αν θα αφήσει την κοινωνία να αιφνιδιαστεί από μια νέα ενεργειακή κρίση στο εσωτερικό της.
Ένα είναι σίγουρο: η απόφαση που θα ληφθεί δεν αφορά μόνο αριθμούς και στατιστικές, αλλά την ίδια την ποιότητα ζωής χιλιάδων οικογενειών.
