Η ασφαλιστική μεταρρύθμιση που ετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα χορηγούνται τα επιδόματα μητρότητας και λοχείας. Η βασική καινοτομία αφορά την ενοποίηση των ασφαλιστικών ημερών, ώστε να προσμετρώνται συνολικά, ανεξάρτητα από το αν η εργαζόμενη είχε διαφορετική ασφαλιστική πορεία σε περισσότερους από έναν φορείς. Πρόκειται για μια παρέμβαση που στοχεύει στη δικαιότερη μεταχείριση των μητέρων, δίνοντας λύση σε ένα χρόνιο πρόβλημα του συστήματος.
Το σημερινό καθεστώς
Μέχρι σήμερα, η απονομή του επιδόματος μητρότητας βασιζόταν αποκλειστικά στις ημέρες ασφάλισης που είχε συγκεντρώσει η γυναίκα στον e-ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ). Αυτό σήμαινε ότι πολλές εργαζόμενες που είχαν περάσει από διαφορετικούς φορείς, συχνά έβλεπαν τον συνολικό τους χρόνο να μην υπολογίζεται ενιαία. Το αποτέλεσμα ήταν να χάνουν το δικαίωμα σε παροχές ή να λαμβάνουν μειωμένα επιδόματα, παρότι στο σύνολο των ενσήμων τους πληρούσαν τις απαραίτητες προϋποθέσεις.
Το κριτήριο, λοιπόν, δεν ήταν η συνολική εργασιακή διαδρομή αλλά η συγκέντρωση των ημερών σε έναν μόνο ασφαλιστικό φορέα. Έτσι, μητέρες με ασταθή ή διακεκομμένη ασφαλιστική πορεία βρέθηκαν να αποκλείονται από την πλήρη στήριξη που δικαιούνταν.
Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο
Η νέα ρύθμιση έρχεται να διορθώσει αυτή την αδικία. Προβλέπεται ρητά η συνένωση των ασφαλιστικών ημερών μητρότητας και λοχείας, ανεξαρτήτως του ταμείου όπου έχουν καταβληθεί. Οι ημέρες θα υπολογίζονται πλέον στο σύνολο τους, επιτρέποντας τον δίκαιο και αναλογικό καθορισμό των επιδομάτων.
Με αυτό τον τρόπο, κάθε ασφαλισμένη θα μπορεί να αξιοποιεί το πλήρες εύρος της εργασιακής και ασφαλιστικής της εμπειρίας. Οι μητέρες που έχουν αλλάξει εργοδότες ή ασφαλιστικούς φορείς δεν θα τιμωρούνται από την πολυδιάσπαση των ενσήμων τους. Αντίθετα, θα υπολογίζεται ο συνολικός χρόνος που εργάστηκαν και κατέβαλαν εισφορές, κάτι που αναμένεται να οδηγήσει σε αυξημένες παροχές.
Επιπτώσεις για τις εργαζόμενες μητέρες
Η αλλαγή αυτή έχει διπλό όφελος:
Διευρύνει την πρόσβαση σε επιδόματα για γυναίκες που μέχρι σήμερα αποκλείονταν, καθώς δεν συγκέντρωναν επαρκείς ημέρες στον τελευταίο τους φορέα.
Ενισχύει το ύψος των παροχών, αφού τα επιδόματα θα υπολογίζονται πάνω σε έναν μεγαλύτερο αριθμό ημερών ασφάλισης.
Με απλά λόγια, το νέο πλαίσιο αναμένεται να αυξήσει τη σιγουριά και την οικονομική υποστήριξη για τις εργαζόμενες που βρίσκονται σε περίοδο εγκυμοσύνης ή λοχείας.
Νομικό πλαίσιο και δικαιώματα
Σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα (άρθρα 657 και 658), η αποχή της εργαζόμενης λόγω κυοφορίας και τοκετού θεωρείται νόμιμο κώλυμα και όχι υπαιτιότητα της ίδιας. Για τον λόγο αυτό, διατηρεί δικαίωμα στις αποδοχές της από τον εργοδότη για συγκεκριμένο διάστημα. Όσες έχουν εργαστεί στον ίδιο εργοδότη για πάνω από έναν χρόνο λαμβάνουν τις αποδοχές ενός μήνα, ενώ για όσες έχουν μικρότερη προϋπηρεσία προβλέπεται μισός μήνας.
Πέραν αυτών, το υπόλοιπο διάστημα καλύπτεται από τα επιδόματα που χορηγούν ο ΕΦΚΑ και ο ΟΑΕΔ.
Παροχές από τον ΕΦΚΑ
Η ασφαλισμένη δικαιούται επίδομα για 56 ημέρες πριν τον τοκετό και 63 ημέρες μετά, δηλαδή συνολικά 119 ημέρες. Το ύψος του επιδόματος αντιστοιχεί στο βασικό επίδομα ασθενείας, με τις ανάλογες οικογενειακές προσαυξήσεις. Προϋπόθεση για τη χορήγησή του είναι να έχουν συμπληρωθεί τουλάχιστον 200 ημέρες ασφάλισης τα δύο τελευταία χρόνια πριν τον τοκετό.
Συμπληρωματικές παροχές από τον ΟΑΕΔ
Παράλληλα, ο ΟΑΕΔ καταβάλλει συμπληρωματική παροχή ώστε το συνολικό εισόδημα της μητέρας να προσεγγίζει τις πραγματικές της αποδοχές. Ουσιαστικά, καλύπτει τη διαφορά μεταξύ του ημερήσιου επιδόματος που δίνει ο ΕΦΚΑ και του κανονικού ημερομισθίου που λάμβανε από τον εργοδότη.
Η ενίσχυση αυτή παρέχεται για όσο διαρκεί η υποχρεωτική άδεια μητρότητας (119 ημέρες συνολικά). Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει ενεργή εργασιακή σχέση κατά την έναρξη της άδειας.
Διαδικασία και δικαιολογητικά
Για να λάβει τις παραπάνω παροχές, η εργαζόμενη πρέπει να προσκομίσει συγκεκριμένα έγγραφα, όπως:
ασφαλιστικό βιβλιάριο ΕΦΚΑ,
βεβαίωση εργοδότη για τη σχέση εργασίας, τις αποδοχές και τη διακοπή λόγω κυοφορίας,
πιστοποίηση από τον ΕΦΚΑ σχετικά με τη διάρκεια και το ύψος της επιδότησης,
λογαριασμό ΙΒΑΝ όπου η ίδια εμφανίζεται ως πρώτη δικαιούχος.
Σημαντικό είναι επίσης ότι η αίτηση προς τον ΟΑΕΔ πρέπει να υποβληθεί εντός οκτώ μηνών από τη γέννηση του παιδιού· διαφορετικά το δικαίωμα χάνεται.
Συμπέρασμα
Η επικείμενη αλλαγή δεν είναι μια απλή τεχνική λεπτομέρεια, αλλά μια ουσιαστική αναβάθμιση του τρόπου με τον οποίο το κράτος στηρίζει τη μητρότητα. Με την ενοποίηση των ασφαλιστικών ημερών, αναγνωρίζεται στην πράξη ο συνολικός κόπος και η συμβολή κάθε εργαζόμενης, ανεξάρτητα από το πού ασφαλιζόταν σε κάθε φάση της καριέρας της.
Το νέο πλαίσιο υπόσχεται δικαιότερη κατανομή παροχών και ισχυρότερη προστασία για τις μητέρες, σε μια περίοδο που η στήριξη αυτή είναι πιο κρίσιμη από ποτέ.
