Η πολύμηνη αγωνία των αγροτών και κτηνοτρόφων φαίνεται πως φτάνει σε κρίσιμο σημείο. Μετά από καθυστερήσεις που προκάλεσαν οργή και αβεβαιότητα στον πρωτογενή τομέα, η κυβέρνηση προαναγγέλλει δύο «κύματα» πληρωμών αποζημιώσεων και επιδοτήσεων. Ωστόσο, πίσω από τις εξαγγελίες κρύβεται ένας ασφυκτικός κλοιός ελέγχων και αυστηρών όρων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που απειλεί να τινάξει στον αέρα τα πολυπόθητα ποσά.
Πρώτη δόση – μέσα στον Οκτώβριο
Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, οι πρώτες εκταμιεύσεις –ύψους περίπου 450 εκατ. ευρώ– αναμένονται μέσα στις επόμενες 10-15 ημέρες. Αυτή η πρώτη «ανάσα» αφορά ενισχύσεις που λιμνάζουν εδώ και χρόνια: αποζημιώσεις για τις καταστροφές του «Daniel», πληρωμές για την ευλογιά, βοήθεια για ζωοτροφές αλλά και επιδοτήσεις που σχετίζονται με τη Βιολογική Γεωργία, Κτηνοτροφία και Μελισσοκομία.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται βέβαιη ότι τα χρήματα θα δοθούν ως το τέλος Οκτωβρίου, όμως το μήνυμα προς τους δικαιούχους είναι σαφές: «Δεν χωράνε λάθη». Η Κομισιόν παρακολουθεί στενά και οποιαδήποτε παρατυπία μπορεί να έχει συνέπειες όχι μόνο για το κράτος αλλά κυρίως για τους ίδιους τους παραγωγούς.
Δεύτερη φάση – υπό σκιές και προϋποθέσεις
Ακόμη πιο κρίσιμη είναι η δεύτερη πληρωμή, που υπολογίζεται στα 800 εκατ. ευρώ και αφορά το 2025. Προγραμματίζεται να γίνει μέχρι το τέλος του έτους, αλλά οι όροι που θέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι αμείλικτοι:
Χωρίς ολοκληρωμένους διασταυρωτικούς ελέγχους, δεν θα υπάρξει καμία εκταμίευση.
Οι αγρότες οφείλουν να δηλώσουν υποχρεωτικά Αριθμό Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ), ώστε να αποδειχθεί η κατοχή των εκτάσεων για τις οποίες ζητούν ενίσχυση.
Για τους κτηνοτρόφους, η στήριξη θα βασιστεί σε τιμολόγια, καθώς η φυσική καταμέτρηση των ζώων κρίνεται ανέφικτη.
Η παραμικρή αστοχία μπορεί να οδηγήσει σε νέα πρόστιμα, «κούρεμα» επιδοτήσεων ή ακόμα και πλήρη παύση πληρωμών.
Ο εφιάλτης του ΟΠΕΚΕΠΕ
Ολόκληρη η διαδικασία διεξάγεται υπό τη βαριά σκιά του σκανδάλου στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η κακοδιαχείριση και η κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων έφεραν τη χώρα στο μικροσκόπιο των Βρυξελλών. Το μήνυμα της Κομισιόν είναι ξεκάθαρο: «Καθαροί και διαφανείς έλεγχοι, αλλιώς κόβεται η χρηματοδότηση».
Μάλιστα, η ελληνική πλευρά έχει διορία μέχρι τις 2 Νοεμβρίου να στείλει νέο, ανανεωμένο σχέδιο ελέγχων, με επικαιροποιημένους χάρτες και τεκμηρίωση της γεωργικής δραστηριότητας. Αν δεν τηρηθεί αυτή η προθεσμία, ο κίνδυνος αναστολής πληρωμών δεν είναι θεωρητικός αλλά απολύτως πραγματικός.
Σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες οι δηλώσεις
Ήδη 600.000 παραγωγοί έχουν υποβάλει δηλώσεις, όμως περίπου 40.000 εκκρεμούν. Από όσες έχουν περάσει, το 7% παρουσιάζει πρόβλημα με τον ΑΤΑΚ. Σε αυτούς τους αγρότες η ΑΑΔΕ θα στείλει προσωπική ειδοποίηση για διορθώσεις – αλλιώς κινδυνεύουν να αποκλειστούν.
Η κυβέρνηση έδωσε μια τελευταία παράταση έως τις 20 Οκτωβρίου:
Για εκτάσεις κάτω από 20 στρέμματα χωρίς ΑΤΑΚ, μπορεί να δηλωθεί ο κωδικός ΚΑΕΚ του Κτηματολογίου.
Για εκτάσεις άνω των 20 στρεμμάτων, οι παραγωγοί πρέπει να βρουν και να δηλώσουν τον σωστό ΑΤΑΚ, διαφορετικά δεν θα πληρωθούν.
Η πίεση είναι τεράστια και η ανησυχία έκδηλη στον αγροτικό κόσμο.
Το μήνυμα Χατζηδάκη
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης δεν μάσησε τα λόγια του: «Η πίεση να δοθούν τα χρήματα είναι κατανοητή, αλλά αν δεν τηρηθούν οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τότε η χώρα κινδυνεύει με μερική ή και ολική αναστολή των ενισχύσεων». Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν καταστροφική για χιλιάδες οικογένειες που στηρίζονται αποκλειστικά σε αυτές τις πληρωμές για να επιβιώσουν.
Το μεγάλο ερώτημα
Καθώς οι μέρες μετρούν αντίστροφα, οι αγρότες παραμένουν σε αναμμένα κάρβουνα. Θα περάσουν τα φίλτρα της Κομισιόν ώστε να πάρουν τα χρήματα που δικαιούνται; Ή θα δουν τις επιδοτήσεις να «παγώνουν» ξανά μέσα σε έναν κυκεώνα γραφειοκρατίας και σκανδάλων;
Μέχρι να πέσει το πρώτο ευρώ στους λογαριασμούς τους, τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο. Και αυτό το γνωρίζουν όλοι – από τα κυβερνητικά γραφεία μέχρι το τελευταίο χωριό.
