Μια από τις πιο εκτεταμένες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στη φορολογική πολιτική φέρνει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με στόχο να ανακουφίσει τη μεσαία τάξη, να στηρίξει τις οικογένειες με παιδιά και να δώσει ανάσα στους κατοίκους μικρών και νησιωτικών περιοχών. Το νέο νομοσχέδιο, που ήδη κατατέθηκε στη Βουλή με τίτλο «Φορολογική μεταρρύθμιση για το δημογραφικό και τη μεσαία τάξη – Μέτρα στήριξης για την κοινωνία και την οικονομία», φέρνει σημαντικές αλλαγές σε εισοδήματα, επιδόματα και μισθολόγια του Δημοσίου.
Παρότι το βασικό του μήνυμα είναι η «στήριξη της κοινωνίας», οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια διαφορετική διάσταση: η μεταρρύθμιση συνεπάγεται υψηλό δημοσιονομικό κόστος, με απώλειες εσόδων που υπολογίζονται σε πάνω από 1,6 δισ. ευρώ μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Νέα φορολογική κλίμακα – λιγότερος φόρος, λιγότερα έσοδα
Η καρδιά της μεταρρύθμισης χτυπά στη νέα φορολογική κλίμακα, η οποία υπόσχεται ελαφρύνσεις για φυσικά πρόσωπα και επαγγελματίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Υπουργείου, το 2026 τα κρατικά έσοδα θα μειωθούν κατά 1,2 δισ. ευρώ, ενώ το 2027 η απώλεια θα αγγίξει τα 1,6 δισ. ευρώ.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το όφελος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις θα είναι πολλαπλάσιο, καθώς θα ενισχυθεί η κατανάλωση και η οικονομική δραστηριότητα. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν πως η εξίσωση δεν είναι τόσο απλή: το δημοσιονομικό κενό πρέπει να καλυφθεί, αλλιώς θα απαιτηθούν αντισταθμιστικά μέτρα.
Ελαφρύνσεις και απαλλαγές για ευάλωτες ομάδες
Ανάμεσα στα μέτρα που ξεχωρίζουν είναι η μείωση ή και πλήρης απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για ορισμένες κοινωνικές κατηγορίες.
Ειδικότερα, δικαιούχοι είναι:
-
νέες μητέρες,
-
μικρές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς με λιγότερους από 1.500 κατοίκους,
-
εκμεταλλευτές σχολικών κυλικείων και
-
ευάλωτα νοικοκυριά.
Το κόστος αυτής της ρύθμισης υπολογίζεται στα 10 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ οι αναπροσαρμογές στα τεκμήρια διαβίωσης (κατοικίες, αυτοκίνητα, σκάφη) θα κοστίσουν άλλα 40 εκατ. ευρώ από το 2026.
Παράλληλα, μειώνεται η φορολόγηση των εισοδημάτων από ακίνητα – ένα μέτρο που θα έχει δημοσιονομικό αντίκτυπο 90 εκατ. ευρώ ετησίως μετά το 2027.
Αντίο ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς και μειωμένος ΦΠΑ στα νησιά
Ένα από τα πιο «ηχηρά» σημεία του νομοσχεδίου είναι η σταδιακή κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων.
Η απώλεια εσόδων υπολογίζεται σε 38 εκατ. ευρώ το 2026 και 75 εκατ. ευρώ κατ’ έτος στη συνέχεια.
Αντίστοιχα, οι κάτοικοι των νησιών του Βορείου Αιγαίου, της Σαμοθράκης και των Δωδεκανήσων με πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους θα δουν μείωση του ΦΠΑ κατά 30%. Η ελάφρυνση αυτή κοστολογείται στα 25 εκατ. ευρώ ετησίως, αλλά θεωρείται κρίσιμη για τη βιωσιμότητα των τοπικών οικονομιών.
Παρεμβάσεις σε μισθολόγια και επιδόματα του Δημοσίου
Η μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο στους φόρους. Επεκτείνεται και στα μισθολογικά δεδομένα του Δημοσίου, με ιδιαίτερη έμφαση στα Σώματα Ασφαλείας και τη Διπλωματική Υπηρεσία.
Η συνολική ετήσια δαπάνη για το νέο μισθολόγιο των Σωμάτων Ασφαλείας ανέρχεται σε 127 εκατ. ευρώ, με πρόβλεψη 32 εκατ. ευρώ μόνο για το 2025.
Επιπλέον, 10,4 εκατ. ευρώ ετησίως θα διατίθενται για αυξήσεις και επεκτάσεις επιδομάτων ειδικών καθηκόντων στο Υπουργείο Εξωτερικών, καθώς και για κάλυψη διδάκτρων των παιδιών των διπλωματών που φοιτούν σε σχολεία του εξωτερικού.
Το σωφρονιστικό προσωπικό αποκτά νέες παροχές ύψους 5,7 εκατ. ευρώ από το 2026, ενώ θεσπίζεται και μισθολογική προώθηση δύο βαθμίδων για κατόχους ενιαίου ή αδιάσπαστου μεταπτυχιακού τίτλου – μέτρο με ετήσιο κόστος 7 εκατ. ευρώ.
Κίνητρα για επενδύσεις και τεχνολογική ανάπτυξη
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και ένα πλέγμα ενισχύσεων για στρατηγικούς τομείς της οικονομίας, όπως η αμυντική βιομηχανία και η παραγωγή οχημάτων.
Προβλέπεται προσαυξημένη έκπτωση δαπανών για την περίοδο 2026–2028, με το Υπουργείο να αναγνωρίζει πιθανή απώλεια εσόδων έως 150 εκατ. ευρώ.
Παρά την επιβάρυνση, η κυβέρνηση θεωρεί ότι τέτοια κίνητρα είναι απαραίτητα για να προσελκύσουν επενδύσεις και να ενισχύσουν την παραγωγική βάση της χώρας.
Ψηφιακές συναλλαγές και μάχη κατά της φοροδιαφυγής
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην παράταση των κινήτρων για ηλεκτρονικές πληρωμές.
Αν και η παράταση αυτή συνεπάγεται μείωση εσόδων, το Υπουργείο υποστηρίζει πως το όφελος είναι μακροπρόθεσμο, καθώς συμβάλλει στη διαφάνεια και περιορίζει τη φοροδιαφυγή – μια πληγή που στερεί δισεκατομμύρια από τα δημόσια ταμεία κάθε χρόνο.
Πολιτικές αντιδράσεις και αβέβαιες ισορροπίες
Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση μέσα στον Νοέμβριο, αλλά ήδη προκαλεί έντονες πολιτικές συζητήσεις. Η αντιπολίτευση κάνει λόγο για «μεταρρύθμιση δύο ταχυτήτων», υποστηρίζοντας ότι τα οφέλη κατευθύνονται κυρίως προς συγκεκριμένες ομάδες, ενώ οι δημοσιονομικές επιπτώσεις θα επιβαρύνουν όλους.
Από την άλλη πλευρά, το οικονομικό επιτελείο υπεραμύνεται της πολιτικής του, τονίζοντας πως «πρόκειται για ένα πακέτο ελαφρύνσεων που αποκαθιστά αδικίες ετών και ταυτόχρονα ενισχύει τη δημογραφική δυναμική της χώρας».
Το στοίχημα της επόμενης μέρας
Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα εξαρτηθεί από δύο κρίσιμους παράγοντες:
-
αν η οικονομία θα ανταποκριθεί με αύξηση της κατανάλωσης και των επενδύσεων, και
-
αν το κράτος θα καταφέρει να περιορίσει τη φοροδιαφυγή ώστε να καλύψει το δημοσιονομικό κενό.
Σε κάθε περίπτωση, η νέα φορολογική πολιτική δεν είναι απλώς μια τεχνική αλλαγή στους συντελεστές. Είναι μια συνολική αναδιανομή βαρών και κινήτρων που μπορεί να επανακαθορίσει τη σχέση του κράτους με τους πολίτες του.
Το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν θα μειωθούν οι φόροι — αλλά αν αυτή η μείωση θα φέρει το προσδοκώμενο όφελος για όλους ή θα μετατραπεί σε ακόμη μια ακριβοπληρωμένη υπόσχεση.
