Ο Μάρτιος του 2026 αναμένεται να αποτελέσει σημείο καμπής για χιλιάδες ανέργους, καθώς τότε ολοκληρώνεται η πιλοτική εφαρμογή του νέου μοντέλου επιδόματος ανεργίας – ενός συστήματος που, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει αποδώσει ενισχύσεις που «αγγίζουν» ακόμη και τα 1.295 ευρώ. Με το πέρας της δοκιμαστικής φάσης θα ανοίξει ένας κύκλος διερεύνησης, προκειμένου να φανεί αν το νέο καθεστώς μπορεί να εφαρμοστεί καθολικά ή αν θα χρειαστεί ανασχεδιασμός.
Η πιλοτική μορφή του επιδόματος ξεκίνησε την άνοιξη του 2025, ενσωματώνοντας τόσο το κλασικό επίδομα ανεργίας όσο και το επίδομα μακροχρόνιας ανεργίας, με δυνατότητα παροχής για χρονικό διάστημα που μπορεί να φτάσει τα δύο έτη. Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται πλέον είναι: απέδωσε το πείραμα;
Η κρίσιμη φάση της αξιολόγησης
Μετά τον Μάρτιο του 2026, ειδικοί οικονομολόγοι αλλά και πανεπιστημιακοί θα αναλάβουν να αναλύσουν τα δεδομένα. Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα Εργασιακών Σχέσεων, Νίκο Μηλαπίδη, η αξιολόγηση αυτή θα εξετάσει σε βάθος τη συνολική αποτελεσματικότητα του μέτρου.
Όπως εξηγεί, στόχος είναι να απαντηθούν με ακρίβεια τρία κομβικά ερωτήματα:
-
Τι λειτούργησε θετικά;
-
Ποια σημεία απέτυχαν ή παρουσίασαν δυσλειτουργίες;
-
Κατάφερε το επίδομα να φέρει τους δικαιούχους πιο κοντά στην αγορά εργασίας;
Ανάλογα με τα ευρήματα, θα συνταχθεί εισήγηση προς την Υπουργό Εργασίας, η οποία θα κληθεί να αποφασίσει αν το σύστημα πρέπει να διατηρηθεί ως έχει ή να τροποποιηθεί. Οι αλλαγές μπορεί να είναι μικρές ή και ριζικές, ανάλογα με τα συμπεράσματα της μελέτης.
Το επόμενο βήμα: νομοθέτηση
Εφόσον κριθεί ότι το μοντέλο μπορεί να υιοθετηθεί πλήρως, τότε θα κατατεθεί νομοθετική ρύθμιση που θα το εντάσσει στο ευρύτερο πλαίσιο των επιδομάτων. Η συζήτηση στη Βουλή αναμένεται να είναι έντονη, καθώς αποτελεί μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στο χώρο της απασχόλησης των τελευταίων ετών.
Ο κ. Μηλαπίδης σημειώνει ότι το νέο σύστημα θα ενσωματωθεί σε εργασιακό νομοσχέδιο που πιθανότατα θα παρουσιαστεί το φθινόπωρο του 2026. Εκεί θα καθοριστούν και οι λεπτομέρειες εφαρμογής, ώστε να εξελιχθεί σε ένα καθολικό επίδομα ανεργίας που θα αντικαταστήσει – ή όχι – τους σημερινούς μηχανισμούς.
Τα προβλήματα του πρώτου χρόνου
Καθώς το μέτρο εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2025, δεν έλειψαν τα προβλήματα. Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρει ότι εμφανίστηκαν τεχνικές δυσκολίες στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες, ενώ και οι ίδιοι οι πολίτες χρειάστηκε να προσαρμοστούν στη νέα διαδικασία, η οποία στηρίζεται σε διαφορετική λογική από το παραδοσιακό σύστημα επιδομάτων.
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι τεχνικό. Το βασικό ερώτημα είναι αν το πιλοτικό επίδομα λειτουργεί ως κίνητρο για την επιστροφή στην εργασία, ενθαρρύνοντας τους δικαιούχους να ενταχθούν ξανά στην αγορά.
Πώς υπολογίζεται σήμερα το επίδομα
Το ποσό του επιδόματος διαμορφώνεται βάσει δύο παραμέτρων:
1. Το σταθερό μέρος
Υπολογίζεται πάνω στον κατώτατο μισθό και μειώνεται σταδιακά:
-
1ο τρίμηνο: 70%
-
2ο τρίμηνο: 60%
-
3ο τρίμηνο: 50%
-
4ο τρίμηνο: 40%
Για το δεύτερο έτος, η επιδότηση συνεχίζεται ως εξής:
-
1ο εξάμηνο: 30%
-
2ο εξάμηνο: 20%
Ο μέσος όρος επιδότησης του πρώτου χρόνου σταθεροποιείται στο 55% του κατώτατου μισθού.
2. Το μεταβλητό μέρος
Προσαρμόζεται:
-
στα χρόνια ασφάλισης (από 4 έως 20 έτη),
-
στις προηγούμενες αποδοχές του εργαζόμενου.
Με αυτό το σύστημα, το συνολικό ύψος του επιδόματος μπορεί να φτάσει έως και 24 μήνες, προσφέροντας μια μεγαλύτερη περίοδο οικονομικής ασφάλειας σε σχέση με το παλιό μοντέλο.
Τι θα γίνει με τα σημερινά επιδόματα – Καταργούνται;
Ένα από τα μεγάλα ερωτήματα των δικαιούχων αφορά το μέλλον του τακτικού επιδόματος των 540 ευρώ αλλά και του επιδόματος μακροχρόνιας ανεργίας.
Σύμφωνα με τον κ. Μηλαπίδη, στην περίπτωση που το πιλοτικό μοντέλο υιοθετηθεί αυτούσιο, τα δύο αυτά επιδόματα θα πάψουν να ισχύουν και θα ενσωματωθούν στο νέο σύστημα. Αν, όμως, αποφασιστεί διαφορετική τροποποίηση ή ένα νέο υβριδικό μοντέλο, τότε τα επιδόματα αυτά ενδέχεται να παραμείνουν.
Τι σημαίνει αυτό για τους ανέργους;
Η επικείμενη μεταρρύθμιση έχει τη δυναμική να αλλάξει πλήρως το τοπίο της κοινωνικής προστασίας. Ένα επίδομα προσαρμοσμένο στις πραγματικές αποδοχές και στο εργασιακό ιστορικό μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα. Από την άλλη, η αυστηρότερη σύνδεση με την ενεργή αναζήτηση εργασίας ίσως αποτελέσει πρόκληση για όσους δυσκολεύονται να επανενταχθούν.
Το μόνο βέβαιο είναι πως ο Μάρτιος του 2026 δεν θα είναι απλώς μια ημερομηνία-ορόσημο, αλλά η αφετηρία σημαντικών αλλαγών που θα καθορίσουν το μέλλον των επιδομάτων ανεργίας στην Ελλάδα.
