Ένα σύνθετο και ιδιαίτερα φορτισμένο τοπίο διαμορφώνεται γύρω από τα αναδρομικά των συνταξιούχων, με διαφορετικές ταχύτητες πληρωμών, έντονες δικαστικές εξελίξεις και σαφείς διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα σε όσους τελικά θα δουν χρήματα στους λογαριασμούς τους και σε όσους μένουν οριστικά εκτός. Στο επίκεντρο βρίσκονται τόσο οι κύριες όσο και οι επικουρικές συντάξεις, με τον ΕΦΚΑ να αποδέχεται ορισμένες υποχρεώσεις αλλά να απορρίπτει κατηγορηματικά άλλες.
Αναδρομικά 11μήνου: πληρωμές με βαρείς τόκους
Περίπου 370.000 συνταξιούχοι που είχαν προσφύγει εγκαίρως στη Δικαιοσύνη δικαιούνται αναδρομικά για το επίμαχο 11μηνο από τον Ιούνιο του 2015 έως τον Μάιο του 2016. Τα ποσά αφορούν περικοπές σε κύριες και επικουρικές συντάξεις, καθώς και στα καταργημένα δώρα, όπως αυτά κρίθηκαν αντισυνταγματικά από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα συγκεκριμένα αναδρομικά καταβάλλονται εντόκως. Οι τόκοι υπολογίζονται με επιτόκιο 6% από την ημερομηνία κατάθεσης της αγωγής έως την τελική εξόφληση και, σε αρκετές περιπτώσεις, ανεβάζουν το τελικό ποσό κατά 800 έως και πάνω από 1.000 ευρώ. Ήδη ένα μικρό ποσοστό δικαιούχων έχει εισπράξει ποσά της τάξης των 2.500–3.000 ευρώ, μαζί με τους τόκους, αν και συχνά με μεγάλες καθυστερήσεις.
Αντίθετα, όσοι συνταξιούχοι δεν προσέφυγαν δικαστικά έχασαν οριστικά το δικαίωμα διεκδίκησης, μετά και τις σχετικές νομοθετικές παρεμβάσεις που «έκλεισαν» την πόρτα των αγωγών μετά το 2020.
Οι «ξεχασμένοι» του επανυπολογισμού μετά το 2016
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν περίπου 39.000–40.000 συνταξιούχοι που αποχώρησαν μετά τον Μάιο του 2016 και διαθέτουν περισσότερα από 30 έτη ασφάλισης. Παρότι ο νόμος 4670/2020 (νόμος Βρούτση) προβλέπει αυξημένα ποσοστά αναπλήρωσης για αυτούς, ο επανυπολογισμός των συντάξεών τους δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, εκκρεμούν σχεδόν 39.500 κύριες συντάξεις. Οι περισσότερες αφορούν ασφαλισμένους του πρώην ΙΚΑ, του Δημοσίου και του ΟΑΕΕ, ενώ μικρότερες ομάδες προέρχονται από επιστημονικά ταμεία και ειδικούς κλάδους. Για τους συγκεκριμένους συνταξιούχους, οι αυξήσεις ισχύουν αναδρομικά από τον Οκτώβριο του 2019, γεγονός που δημιουργεί και αξιώσεις για αναδρομικά ποσά.
Σε πρακτικό επίπεδο, οι δικαιούχοι με 35 ή 36 χρόνια ασφάλισης μπορούν να δουν αναδρομικά 3.000 έως 5.000 ευρώ, ενώ σε περιπτώσεις 40ετίας με υψηλές αποδοχές, το συνολικό όφελος μπορεί να υπερβεί τις 8.500 ευρώ.
Ο ΕΦΚΑ, οι ενστάσεις και ο στόχος του 2026
Ο ΕΦΚΑ υποστηρίζει ότι ο επανυπολογισμός γίνεται αυτεπάγγελτα και δεν απαιτείται αίτηση από τους συνταξιούχους. Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι μαζικές ενστάσεις και αιτήσεις επανεξέτασης, πολλές εκ των οποίων κρίνονται ατεκμηρίωτες, επιβαρύνουν τη διαδικασία και προκαλούν νέες καθυστερήσεις. Ο επίσημος στόχος είναι να έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος των επανυπολογισμών και των πληρωμών έως τις αρχές του 2026, κάτι που κρατά χιλιάδες συνταξιούχους σε παρατεταμένη αναμονή.
Επικουρικές: η κόκκινη γραμμή των αναδρομικών
Στον αντίποδα, το μέτωπο των επικουρικών συντάξεων παραμένει «παγωμένο». Χιλιάδες συνταξιούχοι που προέρχονται κυρίως από ΔΕΚΟ, τράπεζες και ειδικά ταμεία διαπιστώνουν ότι δεν έχει ενσωματωθεί στις επικουρικές τους η προσαύξηση για εισφορές άνω του 6%. Παρότι οι διαφορές μπορούν να φτάσουν ακόμα και τα 16.800 ευρώ συνολικά, ο ΕΦΚΑ ξεκαθαρίζει ότι δεν υφίσταται νομική βάση για καταβολή αναδρομικών.
Η Διεύθυνση Επικουρικής Ασφάλισης τονίζει ότι μόνο εμπρόθεσμες ενστάσεις –εντός τριών μηνών από την απονομή της σύνταξης– εξετάζονται, αποκλείοντας ουσιαστικά τις περισσότερες μεταγενέστερες διεκδικήσεις.
Οι τέσσερις μεγάλες ομάδες δικαιούχων
Συνολικά, τέσσερις είναι οι βασικές κατηγορίες συνταξιούχων που είτε λαμβάνουν είτε συνεχίζουν να διεκδικούν αναδρομικά:
Συνταξιούχοι του Δημοσίου με εκκρεμότητες λόγω ΕΑΣ.
Όσοι προσέφυγαν δικαστικά για το 11μηνο 2015–2016 και πληρώνονται εντόκως.
Συνταξιούχοι που διεκδικούν επικουρικά αναδρομικά, παρά την άρνηση του ΕΦΚΑ.
Συνταξιούχοι μετά το 2016 με πάνω από 30 έτη, που αναμένουν επανυπολογισμό κύριας σύνταξης.
Το τοπίο παραμένει ρευστό, με τη Δικαιοσύνη, τη διοίκηση του ΕΦΚΑ και τις νομοθετικές παρεμβάσεις να καθορίζουν τελικά ποιοι θα πληρωθούν – και ποιοι θα μείνουν μόνο με την προσδοκία.
