Παρά τις αλλεπάλληλες δικαστικές αποφάσεις και τις κυβερνητικές δεσμεύσεις, η υπόθεση των αναδρομικών συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους. Οι καθυστερήσεις, η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και η γραφειοκρατία του ΕΦΚΑ έχουν δημιουργήσει ένα σκηνικό έντονης δυσαρέσκειας, με πολλούς δικαιούχους να περιμένουν επί χρόνια χρήματα που τους έχουν ήδη επιδικαστεί.
Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, από τους περίπου 370.000 συνταξιούχους που είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη για τα αναδρομικά του επίμαχου 11μήνου, μέχρι σήμερα έχει πληρωθεί ένα εξαιρετικά μικρό ποσοστό. Υπολογίζεται ότι μόλις 20.000 άτομα έχουν δει χρήματα στους λογαριασμούς τους, γεγονός που μεταφράζεται σε λιγότερο από το 6% των δικαιούχων. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, η αναμονή ξεπερνά τα τρία χρόνια, ενώ δεν λείπουν και τα ακραία παραδείγματα αγωγών που κατατέθηκαν το 2017 και οδήγησαν σε πληρωμές μόλις το καλοκαίρι του 2024.
Τα ποσά που έχουν καταβληθεί έως τώρα κινούνται, κατά μέσο όρο, μεταξύ 2.500 και 3.000 ευρώ, στα οποία προστίθεται τόκος 6%. Ωστόσο, υπάρχουν και συνταξιούχοι που δικαιούνται υψηλότερα ποσά, τα οποία αγγίζουν ή και ξεπερνούν τις 4.000 ευρώ, αλλά εξακολουθούν να περιμένουν λόγω καθυστερήσεων στις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ.
Τα συγκεκριμένα αναδρομικά αφορούν τις περικοπές που είχαν επιβληθεί σε κύριες και επικουρικές συντάξεις, καθώς και την κατάργηση των δώρων, για το διάστημα από τις 11 Ιουνίου 2015 έως τις 12 Μαΐου 2016. Το πλαίσιο αυτό καθορίστηκε από την απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας το 2020, η οποία έκρινε αντισυνταγματικές τις συγκεκριμένες μειώσεις. Παρ’ όλα αυτά, η δικαίωση στα δικαστήρια δεν μεταφράστηκε αυτόματα και σε άμεση καταβολή των ποσών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αναδρομικά του 11μήνου καταβάλλονται αποκλειστικά σε όσους είχαν κινηθεί νομικά. Όσοι δεν κατέθεσαν αγωγές έχουν χάσει οριστικά τη δυνατότητα διεκδίκησης, μετά και τη σχετική νομοθετική παρέμβαση που ψηφίστηκε το 2020, η οποία «έκλεισε την πόρτα» νέων προσφυγών. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξε και η απόφαση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου, που έβαλε τέλος σε κάθε νέα αξίωση.
Την ίδια στιγμή, ανοιχτό παραμένει ένα ακόμη μεγάλο μέτωπο: τα αναδρομικά από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Πρόκειται για ποσά που αφορούν όσους είχαν καταθέσει αγωγές πριν από το 2017. Παρότι υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις που δικαιώνουν τους συνταξιούχους, στον ΕΦΚΑ και στο υπουργείο Εργασίας δεν έχει ξεκινήσει ακόμη ουσιαστικός διάλογος για το πότε και με ποιον τρόπο θα γίνουν οι επιστροφές. Πληροφορίες αναφέρουν ότι, λόγω του υψηλού δημοσιονομικού κόστους, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο καταβολής σε πολλές δόσεις.
Υπενθυμίζεται ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει κρίνει αντισυνταγματική την επιβολή της ΕΑΣ για τα έτη 2017 και 2018. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι συνταξιούχοι του Δημοσίου για το συγκεκριμένο διάστημα δικαιούνται επιστροφές, ακόμη και αν δεν είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη. Ο αριθμός των δικαιούχων εκτιμάται σε περίπου 350.000 άτομα, ενώ το συνολικό κόστος για το Δημόσιο υπολογίζεται στα 420 εκατομμύρια ευρώ.
Παράλληλα, σε εκκρεμότητα βρίσκονται περίπου 8.000 αγωγές, κυρίως από συνταξιούχους ειδικών μισθολογίων, όπως στρατιωτικούς, πανεπιστημιακούς και δικαστικούς. Επιπλέον, περίπου 400.000 συνταξιούχοι έχουν καταθέσει αγωγές για το σύνολο των αναδρομικών, ενώ άλλοι 800.000 έως 900.000 θεωρούνται δυνητικοί δικαιούχοι επιστροφών χωρίς να έχουν προσφύγει.
Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι αν τα ποσά θα καταβληθούν εφάπαξ ή τμηματικά. Μέχρι στιγμής, η πρακτική της Πολιτείας δείχνει να ευνοεί τη λύση των δόσεων, χωρίς όμως να υπάρχει συγκεκριμένο και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.
Στο μεταξύ, σοβαρές καθυστερήσεις καταγράφονται και σε άλλη κατηγορία συνταξιούχων: περίπου 35.000 άτομα που αποχώρησαν μετά τον Μάιο του 2016 και έχουν πάνω από 30 έτη ασφάλισης. Οι συγκεκριμένοι δικαιούνται αυξήσεις και αναδρομικά βάσει των βελτιωμένων ποσοστών αναπλήρωσης του νόμου 4670/2020, όμως ο επανυπολογισμός των συντάξεών τους δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Οι αυξήσεις ισχύουν αναδρομικά από τον Οκτώβριο του 2019, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές οφειλές. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα αναδρομικά κυμαίνονται από 3.000 έως 5.000 ευρώ για 35 ή 36 έτη ασφάλισης, ενώ για όσους έχουν 40 έτη και υψηλές συντάξιμες αποδοχές τα ποσά μπορεί να ξεπερνούν ακόμη και τις 8.500 ευρώ.
Κύκλοι του ΕΦΚΑ διαβεβαιώνουν ότι δεν απαιτείται καμία αίτηση από τους συνταξιούχους, καθώς τα στοιχεία βρίσκονται ήδη στη διάθεση του φορέα και οι διαδικασίες θα προχωρήσουν αυτεπάγγελτα. Το ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει πότε αυτές οι υποσχέσεις θα μετατραπούν σε πραγματικές πληρωμές.
