Παρά τα κατά καιρούς σενάρια περί «ανάσας» για τους φορολογούμενους, η πραγματικότητα των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο είναι αμείλικτη. Τα χρέη όχι μόνο δεν μειώνονται, αλλά συνεχίζουν να διογκώνονται, ενώ όσοι προσπαθούν να τα βάλουν σε τάξη μέσω ρυθμίσεων αποτελούν συντριπτική μειοψηφία. Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία αποτυπώνουν μια εικόνα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που επεξεργάστηκε το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, με βάση τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, μόλις ένα ελάχιστο ποσοστό των πραγματικών ληξιπρόθεσμων οφειλών έχει ενταχθεί σε κάποια ρύθμιση. Πιο συγκεκριμένα, από τα περίπου 87,5 δισ. ευρώ που οφείλονται συνολικά στο Δημόσιο, ρυθμισμένα είναι μόνο 3,44 δισ. ευρώ. Με άλλα λόγια, κάτι παραπάνω από 4% των χρεών έχει μπει σε τροχιά αποπληρωμής, ενώ το υπόλοιπο παραμένει «γυμνό», χωρίς καμία προστασία.
Αυτό το στοιχείο δεν είναι απλώς στατιστικό. Μεταφράζεται σε εκατοντάδες χιλιάδες φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις που βρίσκονται διαρκώς αντιμέτωποι με τον κίνδυνο αναγκαστικών μέτρων. Και εδώ πρέπει να ειπωθεί ξεκάθαρα: απέναντι στην εφορία, η αδράνεια δεν κερδίζει χρόνο. Αντίθετα, λειτουργεί σαν επιταχυντής εξελίξεων.
Πότε ξεκινά πραγματικά το πρόβλημα
Μια φορολογική οφειλή γίνεται ληξιπρόθεσμη αμέσως μετά την παρέλευση της προθεσμίας πληρωμής. Από την επόμενη κιόλας ημέρα, αρχίζουν να «τρέχουν» τόκοι και προσαυξήσεις, ενώ το Δημόσιο αποκτά πλήρες δικαίωμα να κινηθεί εισπρακτικά. Δεν απαιτείται καμία πρόσθετη ειδοποίηση, καμία δικαστική απόφαση και καμία περίοδος χάριτος.
Εάν ο οφειλέτης δεν ενταχθεί σε ρύθμιση ή αν χάσει αυτή που είχε, το σύστημα ενεργοποιείται σχεδόν αυτόματα. Οι διαδικασίες είναι διοικητικές, ηλεκτρονικές και, κυρίως, γρήγορες.
Πώς και πότε έρχεται η κατάσχεση
Η κατάσχεση μπορεί να ξεκινήσει όταν συντρέχουν τρεις βασικές προϋποθέσεις: υπάρχει ληξιπρόθεσμο χρέος, δεν υπάρχει ενεργή ρύθμιση ή η προηγούμενη ρύθμιση έχει χαθεί. Από εκεί και πέρα, το εύρος των μέτρων είναι μεγάλο.
Η εφορία μπορεί να δεσμεύσει τραπεζικούς λογαριασμούς, να κατάσχει ενοίκια που εισπράττει ο οφειλέτης, να παρακρατήσει μέρος μισθών και συντάξεων πάνω από το ακατάσχετο όριο, αλλά και να στραφεί σε ακίνητα, οχήματα ή –στην περίπτωση επιχειρήσεων– σε ταμείο και εμπορεύματα. Ιδιαίτερα κρίσιμη λεπτομέρεια αποτελεί το γεγονός ότι, αν δεν έχει δηλωθεί ακατάσχετος λογαριασμός, η κατάσχεση μπορεί να αφορά ολόκληρο το διαθέσιμο ποσό.
Ο ακατάσχετος λογαριασμός δεν είναι πολυτέλεια
Η δήλωση ακατάσχετου λογαριασμού αποτελεί την πρώτη και βασικότερη γραμμή άμυνας. Το όριο φτάνει έως τα 1.250 ευρώ μηνιαίως, αφορά έναν μόνο τραπεζικό λογαριασμό και γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE. Χωρίς αυτή τη δήλωση, ακόμη και μικρές οφειλές μπορούν να οδηγήσουν σε πλήρη δέσμευση χρημάτων.
Οι βασικές ρυθμίσεις που ισχύουν σήμερα
Η πιο συνηθισμένη λύση είναι η πάγια ρύθμιση. Για τακτικούς φόρους, όπως ο φόρος εισοδήματος, ο ΕΝΦΙΑ ή ο ΦΠΑ, προβλέπονται έως 24 δόσεις. Για έκτακτες οφειλές, όπως πρόστιμα ή φόροι που προκύπτουν από έλεγχο, ο αριθμός μπορεί να φτάσει τις 48 δόσεις. Το επιτόκιο κυμαίνεται περίπου μεταξύ 5% και 6%. Η ρύθμιση, ωστόσο, χάνεται εύκολα: δύο απλήρωτες δόσεις ή νέες φορολογικές υποχρεώσεις που μένουν πίσω αρκούν για να τιναχτεί στον αέρα.
Για μεγαλύτερα ποσά, ιδίως μετά από φορολογικούς ελέγχους, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις, συνήθως επίσης έως 48 δόσεις, με αυστηρή παρακολούθηση. Για επιχειρήσεις με πολλαπλές οφειλές, υπάρχει και ο εξωδικαστικός μηχανισμός, που μπορεί να περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό δόσεων και μείωση προσαυξήσεων, αλλά απαιτεί πλήρη οικονομική τεκμηρίωση και σοβαρή προετοιμασία.
Τι πρέπει να γνωρίζεις για τη διαδικασία
Η ένταξη σε ρύθμιση γίνεται ηλεκτρονικά και ολοκληρώνεται μόνο με την άμεση πληρωμή της πρώτης δόσης. Χωρίς αυτήν, η ρύθμιση δεν ενεργοποιείται. Για τις επιχειρήσεις, τα περιθώρια λάθους είναι ακόμη μικρότερα, καθώς η απώλεια ρύθμισης μπορεί να οδηγήσει σε κατασχέσεις μέσα σε λίγες ημέρες.
Το πραγματικό μήνυμα των αριθμών
Το γεγονός ότι μόλις το 4% των ληξιπρόθεσμων χρεών είναι ρυθμισμένο δείχνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: η πλειονότητα των οφειλετών είτε αδυνατεί είτε καθυστερεί να κινηθεί εγκαίρως. Όμως η σιωπή απέναντι στην εφορία δεν είναι λύση. Αντίθετα, είναι ο πιο σίγουρος δρόμος προς τις δυσάρεστες εκπλήξεις.
Η έγκαιρη ένταξη σε ρύθμιση, η δήλωση ακατάσχετου λογαριασμού και η συνέπεια στις τρέχουσες υποχρεώσεις δεν εγγυώνται ότι το πρόβλημα εξαφανίζεται. Εξασφαλίζουν, όμως, το πιο κρίσιμο πράγμα: ότι δεν θα βρεθείς ξαφνικά με δεσμευμένο λογαριασμό και χωρίς καμία δυνατότητα αντίδρασης.
