Ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Παπαδάκη από σοβαρό έμφραγμα επανέφερε με δραματικό τρόπο ένα ερώτημα που συχνά αποφεύγουμε: προειδοποιεί η καρδιά πριν «χτυπήσει»; Η απάντηση των ειδικών είναι ξεκάθαρη. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι. Το πρόβλημα είναι ότι τα σημάδια είτε υποτιμώνται είτε αποδίδονται σε κόπωση, άγχος ή ηλικία, μέχρι να είναι πια αργά.
Το έμφραγμα του μυοκαρδίου δεν αποτελεί συνήθως ένα ξαφνικό και μεμονωμένο γεγονός. Πρόκειται για την τελική πράξη μιας διαδικασίας που εξελίσσεται αργά και σιωπηλά. Οι στεφανιαίες αρτηρίες, τα αγγεία δηλαδή που τροφοδοτούν την καρδιά με οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά, αρχίζουν να στενεύουν σταδιακά. Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως στεφανιαία νόσος και συχνά αναπτύσσεται επί χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα.
Καθώς τα αγγεία χάνουν την ελαστικότητά τους και περιορίζεται η ροή του αίματος, η καρδιά αρχίζει να «διαμαρτύρεται». Αυτή η διαμαρτυρία μπορεί να εμφανιστεί πολύ πριν από την πλήρη απόφραξη που προκαλεί το έμφραγμα. Το σώμα, με άλλα λόγια, στέλνει προειδοποιητικά μηνύματα. Το ζήτημα είναι αν τα ακούμε.
Το σύμπτωμα που εμφανίζεται πιο συχνά
Το πιο γνωστό και συχνό προειδοποιητικό σημάδι είναι η στηθάγχη. Πρόκειται για αίσθημα πόνου, πίεσης ή έντονου σφιξίματος στο στήθος, που συχνά συνοδεύεται από δύσπνοια. Χαρακτηριστικό της είναι ότι εμφανίζεται κατά τη σωματική προσπάθεια – για παράδειγμα στο περπάτημα, στο ανέβασμα σκάλας ή σε έντονη δραστηριότητα – και υποχωρεί όταν το άτομο ξεκουράζεται.
Ακριβώς επειδή περνά με την ανάπαυση, πολλοί το αγνοούν. Όμως αυτό το μοτίβο είναι από μόνο του ένα σοβαρό καμπανάκι. Δεν σημαίνει «κούραση», αλλά ότι η καρδιά δεν οξυγονώνεται επαρκώς όταν αυξάνονται οι απαιτήσεις της.
Τα πιο «ύπουλα» σημάδια που περνούν απαρατήρητα
Πέρα από τη στηθάγχη, υπάρχουν και πιο ήπια συμπτώματα που συχνά δεν συνδέονται άμεσα με την καρδιά. Κι όμως, όταν επιμένουν για ημέρες ή εβδομάδες, δεν πρέπει να αγνοούνται:
-
δυσκολία σε δραστηριότητες που παλαιότερα ήταν εύκολες, όπως το ανέβασμα σκάλας
-
ανεξήγητη αδυναμία ή αίσθημα «βαριάς» κόπωσης
-
δύσπνοια χωρίς σαφή λόγο
-
κόπωση δυσανάλογη με την προσπάθεια
Όταν τέτοιες ενοχλήσεις επιμένουν για πάνω από δύο εβδομάδες, δεν αποτελούν απλώς ένδειξη κακής φυσικής κατάστασης. Μπορεί να είναι το πρώτο στάδιο ενός σοβαρού καρδιακού προβλήματος.
Πότε ο κίνδυνος αυξάνεται δραματικά
Η κατάσταση γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνη όταν ο πόνος στο στήθος εμφανίζεται ξαφνικά και χωρίς καμία σωματική καταπόνηση, ακόμη και σε πλήρη ηρεμία. Αυτό το σενάριο μπορεί να σηματοδοτεί ότι ένα έμφραγμα είναι πλέον πολύ κοντά – ίσως σε εβδομάδες, ίσως όμως και μέσα σε λίγες ώρες.
Σε αυτό το στάδιο, ο χρόνος παίζει καθοριστικό ρόλο. Τα τυπικά συμπτώματα που απαιτούν άμεση αντίδραση περιλαμβάνουν:
-
έντονο πόνο στο στήθος ή πίσω από το στέρνο που διαρκεί πάνω από πέντε λεπτά
-
πόνο που «ακτινοβολεί» στο αριστερό χέρι, την πλάτη, τον αυχένα, τη γνάθο ή την άνω κοιλιακή χώρα
-
αίσθηση βάρους ή έντονου σφιξίματος στο στήθος
-
κάψιμο που μοιάζει με καούρα αλλά δεν υποχωρεί
Όταν τα συμπτώματα δεν είναι «κλασικά»
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις γυναίκες, καθώς το έμφραγμα συχνά δεν εκδηλώνεται με τον τυπικό πόνο στο στήθος. Αντίθετα, μπορεί να εμφανιστούν πιο άτυπα και παραπλανητικά σημάδια, όπως:
-
πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιάς
-
ναυτία ή εμετός
-
ζάλη ή αίσθημα λιποθυμίας
-
ξαφνική, έντονη εξάντληση χωρίς προφανή αιτία
Αυτή η διαφοροποίηση είναι ένας από τους λόγους που τα καρδιακά επεισόδια στις γυναίκες καθυστερούν συχνά να διαγνωστούν.
Το κρίσιμο συμπέρασμα
Όταν πρόκειται για την καρδιά, η αναμονή μπορεί να αποδειχθεί μοιραία. Αν κάτι σας φαίνεται ασυνήθιστο ή ανησυχητικό, η ιατρική αξιολόγηση δεν είναι υπερβολή – είναι πρόληψη. Και σε περίπτωση έντονου, επίμονου πόνου στο στήθος, η άμεση αναζήτηση βοήθειας δεν σώζει απλώς χρόνο. Μπορεί να σώσει ζωές.
