Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι το έμφραγμα και το εγκεφαλικό «χτυπούν ξαφνικά». Ότι εμφανίζονται απροειδοποίητα, χωρίς σημάδια και χωρίς δυνατότητα πρόληψης. Η επιστήμη, όμως, λέει ακριβώς το αντίθετο. Και μάλιστα με στοιχεία που δύσκολα αγνοούνται.
Νέα μεγάλης κλίμακας επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι σχεδόν όλα τα καρδιαγγειακά επεισόδια προηγούνται από συγκεκριμένους, μετρήσιμους και –το σημαντικότερο– ελέγξιμους παράγοντες. Με απλά λόγια, στις περισσότερες περιπτώσεις το σώμα «προειδοποιεί», αλλά εμείς δεν ακούμε.
Οι τέσσερις παράγοντες που κρύβονται πίσω από σχεδόν κάθε επεισόδιο
Σύμφωνα με σύγχρονες επιδημιολογικές μελέτες, τέσσερις είναι οι βασικοί ένοχοι που εμφανίζονται πριν από την εκδήλωση εμφράγματος ή εγκεφαλικού:
-
αυξημένη αρτηριακή πίεση
-
υψηλά επίπεδα χοληστερόλης
-
αυξημένο σάκχαρο στο αίμα
-
κάπνισμα (ακόμη και στο παρελθόν)
Η παρουσία έστω και ενός από αυτούς αρκεί για να αυξηθεί δραματικά ο καρδιαγγειακός κίνδυνος. Όταν συνδυάζονται δύο ή περισσότεροι, ο κίνδυνος εκτοξεύεται.
Και εδώ έρχεται το πραγματικά εντυπωσιακό εύρημα: σχεδόν όλοι όσοι υπέστησαν έμφραγμα ή εγκεφαλικό είχαν τουλάχιστον έναν από αυτούς τους παράγοντες πριν συμβεί το επεισόδιο.
Τα δεδομένα που αλλάζουν όσα νομίζαμε
Σε πρόσφατη ανάλυση που βασίστηκε σε στοιχεία εκατομμυρίων ανθρώπων από διαφορετικές χώρες και πληθυσμούς, διαπιστώθηκε ότι πάνω από το 99% όσων έπαθαν καρδιαγγειακό επεισόδιο είχαν ιστορικό ενός ή περισσότερων από τους τέσσερις αυτούς παράγοντες.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα είχε περισσότερους από έναν. Δηλαδή δεν μιλάμε για σπάνιες περιπτώσεις ή «κακή τύχη», αλλά για μια μακρά περίοδο συσσώρευσης κινδύνου.
Το εύρημα αυτό καταρρίπτει την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι τα καρδιαγγειακά επεισόδια είναι απρόβλεπτα. Αντιθέτως, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, το έμφραγμα και το εγκεφαλικό είναι το τελικό αποτέλεσμα χρόνιων, μη ρυθμισμένων προβλημάτων υγείας.
Τι ισχύει για τους νεότερους και τις γυναίκες
Πολλοί θεωρούν ότι οι νεότεροι άνθρωποι –και ιδιαίτερα οι γυναίκες κάτω των 60 ετών– βρίσκονται εκτός κινδύνου. Τα δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι αυτό είναι ένας επικίνδυνος μύθος.
Ακόμη και σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες, πάνω από το 95% των επεισοδίων συνδέονταν με την παρουσία τουλάχιστον ενός από τους γνωστούς παράγοντες. Με άλλα λόγια, το φύλο και η ηλικία δεν προσφέρουν «ασυλία» όταν οι βασικοί δείκτες υγείας είναι εκτός ορίων.
Ο πιο συχνός «σιωπηλός» ένοχος
Ανάμεσα σε όλους τους παράγοντες, ένας ξεχωρίζει ως ο πιο διαδεδομένος και ταυτόχρονα ο πιο υποτιμημένος: η υπέρταση. Η υψηλή αρτηριακή πίεση βρέθηκε σχεδόν σε όλους όσοι υπέστησαν έμφραγμα ή εγκεφαλικό.
Το πρόβλημα με την υπέρταση είναι ότι συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα. Έτσι, πολλοί άνθρωποι ζουν για χρόνια με αυξημένες τιμές, χωρίς να το γνωρίζουν ή χωρίς να το αντιμετωπίζουν σοβαρά.
Το καλό νέο: τι μπορείτε να κάνετε από σήμερα
Η θετική πλευρά όλων αυτών των ευρημάτων είναι ότι οι συγκεκριμένοι παράγοντες μπορούν να ελεγχθούν. Και όσο νωρίτερα γίνει αυτό, τόσο μεγαλύτερο το όφελος.
Στην πράξη, η πρόληψη σημαίνει:
-
διατήρηση της αρτηριακής πίεσης σε επίπεδα έως 120/80 mmHg
-
έλεγχο της ολικής χοληστερόλης κάτω από τα 200 mg/dl
-
φυσιολογικές τιμές σακχάρου νηστείας, έως 100 mg/dl
-
πλήρη αποχή από το κάπνισμα
Δεν πρόκειται για ακραίους στόχους, αλλά για βασικούς δείκτες καλής υγείας, οι οποίοι επιτυγχάνονται με σωστή παρακολούθηση, αλλαγές στον τρόπο ζωής και –όπου χρειάζεται– φαρμακευτική αγωγή.
Η πρόληψη δεν είναι θεωρία, είναι απόφαση
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα δεν εμφανίζονται «από το πουθενά». Χτίζονται αργά, μέσα στα χρόνια, μέσα από επιλογές και παραλείψεις. Το ίδιο, όμως, ισχύει και για την πρόληψη.
Ο έλεγχος της πίεσης, της χοληστερόλης, του σακχάρου και η αποχή από το κάπνισμα δεν είναι απλώς συστάσεις. Είναι, όπως δείχνουν τα στοιχεία, οι πιο ισχυρές ασπίδες που διαθέτουμε απέναντι σε δύο από τις πιο συχνές αιτίες θανάτου παγκοσμίως.
Και το σημαντικότερο: είναι στο χέρι μας.
