Μια ουσιαστική αλλαγή στο πλαίσιο ρύθμισης οφειλών φέρνει νέο νομοθετικό σχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή, ανοίγοντας για πρώτη φορά με τόσο καθαρό τρόπο τον δρόμο του εξωδικαστικού μηχανισμού και για χρέη προς τους δήμους και τα νομικά τους πρόσωπα. Πρόκειται για εξέλιξη με πρακτικό αντίκτυπο σε χιλιάδες επιχειρήσεις και ιδιώτες, οι οποίοι μέχρι σήμερα έβλεπαν κατασχέσεις, δεσμεύσεις και προσημειώσεις να μπλοκάρουν κάθε προσπάθεια ρύθμισης.
Το νομοσχέδιο, που αφορά ευρύτερα ζητήματα του δημόσιου τομέα, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και άλλες θεσμικές παρεμβάσεις, περιλαμβάνει διάταξη που επεκτείνει σημαντικά το πεδίο εφαρμογής του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών. Με τη νέα ρύθμιση, συμπληρώνεται το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και καθίσταται εφικτή η υπαγωγή στον εξωδικαστικό ακόμη και για οφειλές προς δήμους, ανεξάρτητα από το αν έχουν ήδη ληφθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή διασφαλιστικά μέτρα.
Τι αλλάζει στην πράξη
Μέχρι σήμερα, οι οφειλές προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζονταν συχνά ως «κλειστή πόρτα» στον εξωδικαστικό μηχανισμό, ειδικά όταν είχαν προηγηθεί κατασχέσεις ή εγγραφές υποθηκών. Η νέα διάταξη έρχεται να ανατρέψει αυτή την πραγματικότητα, επιτρέποντας την ένταξη στη διαδικασία ακόμη και σε προχωρημένο στάδιο αναγκαστικής είσπραξης.
Συγκεκριμένα, από τη στιγμή που ο οφειλέτης υποβάλει οριστικά αίτηση υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό και στη συνέχεια καταλήξει σε σύμβαση αναδιάρθρωσης, τα μέτρα που έχουν επιβληθεί αναστέλλονται ή αίρονται, ανάλογα με το στάδιο της διαδικασίας. Αυτό σημαίνει ότι δεσμεύσεις λογαριασμών, κατασχέσεις ή προσημειώσεις παύουν να λειτουργούν ως «θηλιά» για τον οφειλέτη, δίνοντάς του πραγματικό περιθώριο να εφαρμόσει τη ρύθμιση.
Όχι λευκή επιταγή – τι κρατούν οι δήμοι
Η ρύθμιση, ωστόσο, δεν αφαιρεί από τους δήμους τα δικαιώματά τους. Αντίθετα, διευκρινίζεται ρητά ότι η αρμοδιότητα για τη διαχείριση των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης παραμένει αποκλειστικά στα χέρια τους. Επιπλέον, σε περίπτωση που η σύμβαση αναδιάρθρωσης ακυρωθεί ή ανατραπεί –για παράδειγμα λόγω μη τήρησης των όρων– οι δήμοι και τα νομικά τους πρόσωπα μπορούν να επανέλθουν άμεσα στη λήψη των προβλεπόμενων μέτρων για την είσπραξη των οφειλών.
Με απλά λόγια, ο εξωδικαστικός μηχανισμός δίνει «ανάσα», όχι ασυλία. Ο οφειλέτης κερδίζει χρόνο και λειτουργικό χώρο, αλλά η υποχρέωση συμμόρφωσης παραμένει απολύτως ενεργή.
Παράδειγμα 1: Επιχείρηση με δεσμευμένο λογαριασμό
Φανταστείτε μια επιχείρηση που χρωστά σε δήμο πάνω από 10.000 ευρώ από δημοτικά τέλη και πρόστιμα. Ο τραπεζικός της λογαριασμός έχει ήδη δεσμευτεί, γεγονός που δυσχεραίνει τη λειτουργία της και καθιστά αδύνατη κάθε προσπάθεια αποπληρωμής. Με το νέο πλαίσιο, η επιχείρηση μπορεί να ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Με την οριστική υποβολή της αίτησης, η κατάσχεση αναστέλλεται, ενώ με την υπογραφή της σύμβασης ρύθμισης αίρεται πλήρως.
Αν, όμως, η επιχείρηση δεν τηρήσει τη ρύθμιση και η σύμβαση ακυρωθεί, ο δήμος έχει το δικαίωμα να επαναφέρει χωρίς καθυστέρηση τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Παράδειγμα 2: Ιδιώτης με προσημείωση υποθήκης
Σε άλλη περίπτωση, ιδιώτης οφείλει χρήματα σε νομικό πρόσωπο δήμου και έχει ήδη εγγραφεί προσημείωση υποθήκης σε ακίνητό του ως διασφαλιστικό μέτρο. Παρά το γεγονός ότι το μέτρο έχει ληφθεί, πλέον μπορεί να ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Εφόσον η διαδικασία ολοκληρωθεί επιτυχώς και υπογραφεί σύμβαση ρύθμισης, η προσημείωση αίρεται.
Αν όμως η ρύθμιση αποτύχει, το νομικό πρόσωπο του δήμου διατηρεί ακέραιο το δικαίωμα να επανενεργοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέτρα για την είσπραξη της οφειλής.
Γιατί η ρύθμιση θεωρείται κομβική
Η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν αφορά απλώς τεχνικές λεπτομέρειες. Αλλάζει τη φιλοσοφία διαχείρισης των δημοτικών οφειλών, μεταφέροντας το βάρος από την τιμωρητική λογική στην οργανωμένη ρύθμιση και τη βιώσιμη αποπληρωμή. Για επιχειρήσεις και πολίτες που είχαν ουσιαστικά αποκλειστεί από κάθε δυνατότητα εξυγίανσης, ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποκτά πλέον πραγματικό νόημα.
Το αν αυτή η «δεύτερη ευκαιρία» θα αξιοποιηθεί σωστά, μένει να φανεί στην πράξη. Το βέβαιο, πάντως, είναι ότι το τοπίο στις οφειλές προς τους δήμους αλλάζει ριζικά.
