Μια από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών για τη χρηματοδότηση του αγροδιατροφικού τομέα επιχειρεί να υλοποιήσει το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, εισάγοντας τρία διακριτά χρηματοδοτικά εργαλεία που φιλοδοξούν να καλύψουν ένα χρόνιο και δομικό πρόβλημα: τη δυσκολία πρόσβασης αγροτών και αγροτικών επιχειρήσεων σε τραπεζικό δανεισμό. Από μεγάλες επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ έως μικρά, ευέλικτα δάνεια και ειδικά σχήματα στήριξης για νέους γεωργούς, το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού.
Τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των χρηματοδοτικών εργαλείων έχει αναλάβει η αρμόδια μονάδα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με βασικό στόχο τη διάθεση δανείων με ευνοϊκότερους όρους, χαμηλότερο ρίσκο και λιγότερα εμπόδια για τους τελικούς δικαιούχους. Η φιλοσοφία είναι σαφής: περισσότερη ρευστότητα στην αγορά, λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση των κεφαλαίων.
Κομβικό ρόλο στο νέο σχήμα παίζει το Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, το οποίο ενισχύεται σημαντικά σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Ο προϋπολογισμός του αυξήθηκε από τα 72 στα 160 εκατ. ευρώ, επιλογή που, μέσω της τραπεζικής μόχλευσης, εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσει συνολικά κεφάλαια άνω των 350 εκατ. ευρώ για τον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση. Πρόκειται για μια σαφή πολιτική κατεύθυνση ενίσχυσης των χρηματοδοτικών εργαλείων ως βασικού πυλώνα ανάπτυξης.
Κοινός παρονομαστής και των τριών εργαλείων είναι ότι σχεδιάστηκαν με βάση τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα χρηματοδότησης όχι μόνο επενδύσεων, αλλά και κεφαλαίου κίνησης, χωρίς υποχρεωτική σύνδεση με επιδοτούμενα προγράμματα. Παράλληλα, οι απαιτήσεις για εξασφαλίσεις περιορίζονται αισθητά, μειώνοντας το χρηματοδοτικό ρίσκο τόσο για τους δανειολήπτες όσο και για τις τράπεζες. Στόχος είναι η σταδιακή μετάβαση σε ένα πιο ανταγωνιστικό, βιώσιμο και ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο.
Δικαιούχοι των χρηματοδοτικών εργαλείων είναι επαγγελματίες αγρότες, φυσικά και νομικά πρόσωπα με κύρια δραστηριότητα τη γεωργία, συλλογικά σχήματα, Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις, αλλά και επιχειρήσεις μεταποίησης με τελικό προϊόν γεωργικής προέλευσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους νέους και νεοεισερχόμενους γεωργούς, που παραδοσιακά αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα εμπόδια πρόσβασης σε χρηματοδότηση.
Το πρώτο εργαλείο αφορά τις εγγυήσεις και απευθύνεται τόσο σε επενδύσεις όσο και σε κεφάλαιο κίνησης. Τα ποσά κυμαίνονται από 25.000 έως 3,5 εκατ. ευρώ για επενδυτικά σχέδια και έως 500.000 ευρώ για κεφάλαιο κίνησης. Το δάνειο συνοδεύεται από επιδότηση επιτοκίου ύψους 4% για τέσσερα έτη, δυνατότητα διετούς περιόδου χάριτος και παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης. Επιλέξιμες θεωρούνται δαπάνες για εξοπλισμό, ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, αγορά γης σε περιορισμένο ποσοστό, καθώς και ο ΦΠΑ, ανεξαρτήτως αν είναι ανακτήσιμος. Για μικρά δάνεια έως 50.000 ευρώ δεν απαιτούνται εμπράγματες εξασφαλίσεις, ενώ για μεγαλύτερα ποσά οι απαιτήσεις περιορίζονται σημαντικά.
Το δεύτερο εργαλείο αφορά τα μικρά δάνεια και στοχεύει κυρίως σε μικρές εκμεταλλεύσεις και επιχειρήσεις που χρειάζονται άμεση ρευστότητα. Τα ποσά κυμαίνονται από 10.000 έως 50.000 ευρώ και μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για επενδύσεις όσο και για κεφάλαιο κίνησης. Το μισό ποσό του δανείου χορηγείται άτοκα, ενώ για το υπόλοιπο προβλέπεται πλήρης επιδότηση επιτοκίου για τα δύο πρώτα έτη. Οι εξασφαλίσεις είναι αποκλειστικά ενοχικές, γεγονός που μειώνει δραστικά τα εμπόδια πρόσβασης, ενώ παρέχεται και εδώ συμβουλευτική υποστήριξη και δυνατότητα περιόδου χάριτος.
Το τρίτο και πιο εξειδικευμένο εργαλείο απευθύνεται σε νέους γεωργούς έως 40 ετών. Περιλαμβάνει δάνεια από 10.000 έως 50.000 ευρώ αποκλειστικά για επενδύσεις, σε συνδυασμό με κατ’ αποκοπή μη επιστρεπτέα ενίσχυση και συμβουλευτική υποστήριξη που μπορεί να φτάσει συνολικά τις 40.000 ευρώ. Σε αντίθεση με τα άλλα εργαλεία, δίνεται η δυνατότητα ακόμη και για αγορά γης έως το 100% του ύψους του δανείου, ενώ ο μηχανισμός εγγύησης είναι ενισχυμένος, μειώνοντας περαιτέρω το ρίσκο για τις τράπεζες.
Συνολικά, τα τρία χρηματοδοτικά εργαλεία συνθέτουν ένα νέο, πιο λειτουργικό οικοσύστημα χρηματοδότησης για τον αγροδιατροφικό τομέα. Αν εφαρμοστούν αποτελεσματικά και χωρίς καθυστερήσεις, μπορούν να αποτελέσουν καταλύτη για επενδύσεις, ανανέωση του παραγωγικού δυναμικού και ουσιαστική στήριξη των ανθρώπων που κρατούν ζωντανή την ελληνική ύπαιθρο.
