Μια σιωπηλή αλλά βαθιά άδικη πραγματικότητα βιώνουν εδώ και χρόνια χιλιάδες συνταξιούχοι αναπηρίας του Δημοσίου, οι οποίοι ενώ πληρούν τις προϋποθέσεις για το επίδομα συμπαράστασης ετέρου προσώπου, παραμένουν εκτός καταβολής. Πρόκειται για μια μηνιαία παροχή ύψους 380 ευρώ, ζωτικής σημασίας για άτομα με βαριές και μόνιμες αναπηρίες, που στην πράξη όμως μετατρέπεται σε άπιαστο στόχο λόγω αντικρουόμενων αρμοδιοτήτων και θεσμικών κενών.
Το συγκεκριμένο επίδομα προβλέπεται για συνταξιούχους με ποσοστό αναπηρίας άνω του 67%, όταν υπάρχει αποδεδειγμένη ανάγκη καθημερινής βοήθειας από τρίτο πρόσωπο. Θεωρητικά, το πλαίσιο είναι σαφές. Στην πράξη όμως, η εφαρμογή του σκοντάφτει σε ένα διοικητικό αδιέξοδο, όπου κανένας φορέας δεν αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη.
Κεντρικό ρόλο στη σύγχυση παίζει το γεγονός ότι στην Ελλάδα εξακολουθούν να λειτουργούν δύο διαφορετικοί μηχανισμοί πιστοποίησης αναπηρίας. Από τη μία πλευρά βρίσκονται τα Κέντρα Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ), που εξυπηρετούν κυρίως ασφαλισμένους προερχόμενους από τον ιδιωτικό τομέα. Από την άλλη, η Ανώτατη Στρατού Υγειονομική Επιτροπή (ΑΣΥΕ), η οποία εξετάζει αποκλειστικά συνταξιούχους του Δημοσίου.
Παρότι από το 2017 όλοι οι ασφαλιστικοί φορείς έχουν ενοποιηθεί στον e-ΕΦΚΑ, δεν έχει θεσπιστεί ένας ενιαίος κανονισμός αναπηρίας. Το αποτέλεσμα είναι οι δύο επιτροπές να λειτουργούν παράλληλα, με διαφορετικά κριτήρια και χωρίς αμοιβαία αναγνώριση των γνωματεύσεών τους. Αυτό το θεσμικό κενό δημιουργεί ένα παράδοξο: ένας συνταξιούχος μπορεί να αναγνωρίζεται ως βαριά ανάπηρος από την ΑΣΥΕ, αλλά η ίδια γνωμάτευση να θεωρείται «ανεπαρκής» για την καταβολή του επιδόματος.
Το πρόβλημα κορυφώνεται στο στάδιο της πληρωμής. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, που διαχειρίζεται τις συντάξεις του Δημοσίου, δεν προχωρά στη χορήγηση του επιδόματος συμπαράστασης, ακόμη και όταν υπάρχει ρητή πιστοποίηση ανάγκης για βοήθεια ετέρου προσώπου. Την ίδια στιγμή, τα ΚΕΠΑ δεν αποδέχονται τις αποφάσεις της ΑΣΥΕ, αναγκάζοντας τους συνταξιούχους να επανεξετάζονται από την αρχή.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: οι συνταξιούχοι του Δημοσίου καλούνται να περάσουν από επιτροπές που τυπικά δεν είναι αρμόδιες για αυτούς, μόνο και μόνο για να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια παροχή που ήδη δικαιούνται. Αν τελικά κριθούν επιλέξιμοι από τα ΚΕΠΑ, τότε παραπέμπονται στον ΟΠΕΚΑ, ο οποίος αναλαμβάνει την καταβολή του επιδόματος, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα.
Η άνιση μεταχείριση είναι εμφανής. Συνταξιούχοι αναπηρίας που προέρχονται από ταμεία όπως το ΙΚΑ ή ο ΟΑΕΕ λαμβάνουν κανονικά το επίδομα, εφόσον πληρούν τα κριτήρια. Αντίθετα, όσοι υπηρέτησαν στο Δημόσιο αντιμετωπίζουν ένα επιπλέον, εξαντλητικό διοικητικό εμπόδιο, το οποίο συχνά καταλήγει σε πολυετείς καθυστερήσεις.
Χαρακτηριστική είναι περίπτωση συνταξιούχου με ποσοστό αναπηρίας 90%, το οποίο έχει χαρακτηριστεί μόνιμο εδώ και χρόνια. Παρά τις σοβαρές παθήσεις από τις οποίες πάσχει και τη σαφή διαπίστωση ότι χρειάζεται καθημερινή βοήθεια τρίτου προσώπου, δεν έχει καταφέρει να λάβει ούτε ένα ευρώ από το επίδομα. Έξι χρόνια μετά την πρώτη πιστοποίηση, η υπόθεση παραμένει σε εκκρεμότητα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο Εργασίας εξετάζει νομοθετική παρέμβαση, με στόχο να μπει τέλος σε αυτή την αδικία. Το σχέδιο προβλέπει ενιαία αντιμετώπιση όλων των συνταξιούχων αναπηρίας, ανεξαρτήτως αν προέρχονται από τον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα, αρκεί να πληρούν τα προβλεπόμενα ποσοστά και προϋποθέσεις.
Ωστόσο, μέχρι να υπάρξει συγκεκριμένη ρύθμιση και σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε ένα σύστημα που τους αναγνωρίζει ως βαριά ανάπηρους, αλλά τους στερεί την οικονομική στήριξη που έχουν πραγματική ανάγκη. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει το πρόβλημα, αλλά πόσο ακόμη θα καθυστερήσει η λύση του.
