Μια νέα εποχή αυστηρότερης εποπτείας ξεκινά για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς το υπουργείο Ανάπτυξης ενεργοποιεί ειδικό μηχανισμό ελέγχου για τον τρόπο με τον οποίο επιβάλλονται τα πρόστιμα μέσω του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ). Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να μπει τέλος στις αποκλίσεις και τις διαφορετικές πρακτικές που εφαρμόζονται κατά τόπους από τα επιμελητήρια, διασφαλίζοντας ότι οι διοικητικές κυρώσεις εφαρμόζονται με ενιαία και δίκαια κριτήρια.
Στο πλαίσιο αυτό, συγκροτείται ειδική ομάδα δειγματοληπτικού ελέγχου, η οποία θα λειτουργεί υπό την ομπρέλα της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου. Η ομάδα αυτή δεν θα ελέγχει απευθείας τις επιχειρήσεις, αλλά τις ίδιες τις διαδικασίες που ακολουθούν οι υπηρεσίες ΓΕΜΗ όταν επιβάλλουν πρόστιμα για παραβάσεις της νομοθεσίας.
Πώς θα λειτουργεί η νέα ομάδα
Ο μηχανισμός έχει σχεδιαστεί ώστε να καλύπτει το σύνολο των 59 υπηρεσιών ΓΕΜΗ που λειτουργούν πανελλαδικά. Για τον λόγο αυτό, το σχήμα χωρίζεται σε τέσσερις επιμέρους υποομάδες, καθεμία με πέντε μέλη και συγκεκριμένη γεωγραφική αρμοδιότητα. Παράλληλα, συγκροτείται και μία κεντρική πενταμελής ομάδα εποπτείας, η οποία θα έχει τον τελικό λόγο στην αξιολόγηση των ελέγχων. Συνολικά, στο εγχείρημα συμμετέχουν 25 εξειδικευμένα στελέχη.
Τα μέλη προέρχονται από τη Διεύθυνση Εταιρειών του υπουργείου και διαθέτουν πιστοποίηση χρήσης των πληροφοριακών συστημάτων του ΓΕΜΗ και της Υπηρεσίας Μιας Στάσης (ΥΜΣ). Οι έλεγχοι θα πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος διαχείρισης προστίμων, χωρίς φυσική παρουσία ή επιτόπιες διαδικασίες.
Τι θα ελέγχεται και τι αλλάζει
Η νέα ομάδα θα εξετάζει αν τα επιμελητήρια εφαρμόζουν σωστά το ισχύον πλαίσιο κυρώσεων, τόσο ως προς τη νομιμότητα όσο και ως προς την αναλογικότητα των προστίμων. Τα πορίσματα των ελέγχων θα αποστέλλονται στην ομάδα εποπτείας, η οποία θα μπορεί να παρεμβαίνει διορθωτικά, εκδίδοντας οδηγίες, παρατηρήσεις ή ακόμη και εγκυκλίους που θα έχουν γενική εφαρμογή σε όλες τις υπηρεσίες ΓΕΜΗ.
Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο επιδιώκει να περιορίσει φαινόμενα άνισης μεταχείρισης επιχειρήσεων, όπου παρόμοιες παραβάσεις οδηγούσαν σε διαφορετικές κυρώσεις ανάλογα με την περιοχή ή το επιμελητήριο.
Τα πρόστιμα που «καίνε» τις επιχειρήσεις
Το ισχύον καθεστώς προβλέπει αυστηρές διοικητικές κυρώσεις για μια σειρά παραβάσεων. Η μη εγγραφή ή η καθυστερημένη εγγραφή στο ΓΕΜΗ μπορεί να επιφέρει πρόστιμα που φθάνουν έως τις 10.000 ευρώ. Αντίστοιχα, η υποβολή ψευδών, ανακριβών ή ελλιπών στοιχείων στις αιτήσεις καταχώρισης τιμωρείται με πρόστιμα από 500 έως 2.000 ευρώ.
Ιδιαίτερα βαριές είναι οι κυρώσεις για τη μη δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων. Στις μεγάλες κεφαλαιουχικές εταιρείες, τα πρόστιμα σε τέτοιες περιπτώσεις μπορούν να αγγίξουν ακόμη και τις 100.000 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπονται ποινές για τη μη ορθή χρήση της εταιρικής επωνυμίας ή του διακριτικού τίτλου, καθώς και για ελλιπή ή λανθασμένα στοιχεία σε εταιρικά έγγραφα και επίσημη αλληλογραφία.
Πώς καθορίζεται το ύψος της κύρωσης
Το ποσό του προστίμου δεν είναι ενιαίο, αλλά κλιμακώνεται με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Ρόλο παίζει το μέγεθος της επιχείρησης, ο εταιρικός τύπος –αν πρόκειται δηλαδή για ανώνυμη εταιρεία, ΙΚΕ, ΕΠΕ, ΟΕ ή ΕΕ– καθώς και το αν η παράβαση αφορά ελληνική επιχείρηση ή υποκατάστημα αλλοδαπής εταιρείας.
Έτσι, μια μεγάλη ανώνυμη εταιρεία μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με εξαψήφιο πρόστιμο για σοβαρές παραλείψεις, ενώ μια πολύ μικρή ομόρρυθμη εταιρεία ενδέχεται να τιμωρηθεί με ποσά της τάξης των 100 έως 500 ευρώ για πιο ήσσονος σημασίας παραβάσεις.
Ψηφιακός έλεγχος και αυτόματες διασταυρώσεις
Παράλληλα με τη σύσταση της ομάδας ελέγχου, το πληροφοριακό σύστημα του ΓΕΜΗ αναβαθμίζεται σημαντικά. Ενσωματώνεται μηχανισμός αυτόματης διασταύρωσης στοιχείων με τις βάσεις δεδομένων της ΑΑΔΕ, επιτρέποντας την άμεση ανίχνευση παραβάσεων χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Επιπλέον, ενεργοποιείται σύστημα υποβολής καταγγελιών από τρίτους μέσω της πλατφόρμας Businessportal. Όλες οι ειδοποιήσεις, οι πράξεις επιβολής προστίμων και οι πληρωμές θα πραγματοποιούνται αποκλειστικά με ψηφιακά μέσα, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία αλλά και τα περιθώρια καθυστερήσεων.
Σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων παραβάσεων, οι κυρώσεις γίνονται ακόμη αυστηρότερες: σε υποτροπή τα πρόστιμα διπλασιάζονται, ενώ αν διαπιστωθούν πολλαπλές παραβάσεις εντός τριετίας, προβλέπεται ακόμη και τριπλασιασμός τους.
Πού καταλήγουν τα έσοδα από τα πρόστιμα
Όσον αφορά τη διανομή των εσόδων, το 30% των προστίμων που βεβαιώνονται από τα κατά τόπους επιμελητήρια παραμένει στα ίδια, ενώ το υπόλοιπο 70% κατευθύνεται στα δημόσια ταμεία. Αντίθετα, τα πρόστιμα που επιβάλλονται απευθείας από τις κεντρικές υπηρεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης αποδίδονται εξ ολοκλήρου στον κρατικό προϋπολογισμό.
