Η κυβέρνηση ετοιμάζει μια νέα, αυστηρά στοχευμένη παρέμβαση για τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο, επιχειρώντας να επαναφέρει στη «νόμιμη τροχιά» χιλιάδες οφειλέτες που σήμερα βρίσκονται εκτός ρυθμίσεων. Το σχέδιο, που επεξεργάζεται το Υπουργείο Οικονομικών σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, προβλέπει αύξηση των δόσεων αποπληρωμής έως και τις 48 μηνιαίες καταβολές — διπλάσιες από το ισχύον ανώτατο όριο των 24 για πολλές περιπτώσεις.
Ωστόσο, η νέα ρύθμιση δεν σχεδιάζεται ως «οριζόντια διευκόλυνση». Αντιθέτως, η φιλοσοφία της βασίζεται σε αυστηρά φίλτρα, αξιολόγηση οικονομικής συμπεριφοράς και χρήση ψηφιακών εργαλείων για να αποκλειστούν όσοι στο παρελθόν αξιοποίησαν ρυθμίσεις χωρίς πρόθεση συνέπειας.
Γιατί έρχεται τώρα η παρέμβαση
Τα συνολικά ληξιπρόθεσμα προς το Δημόσιο παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με σημαντικό ποσοστό να χαρακτηρίζεται ουσιαστικά «ανεπίδεκτο είσπραξης». Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι χωρίς ένα πιο ρεαλιστικό και βιώσιμο σχήμα διακανονισμού, μεγάλο μέρος αυτών των οφειλών θα παραμείνει παγωμένο για χρόνια, χωρίς πραγματική δημοσιονομική απόδοση.
Η επιδίωξη είναι διπλή:
Να αυξηθεί η εισπραξιμότητα μέσα από ρεαλιστικά πλάνα αποπληρωμής.
Να δοθεί ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία σε φορολογούμενους που αποδεδειγμένα πιέστηκαν οικονομικά.
Σε αυτό το πλαίσιο, το σενάριο για 120 δόσεις — που ζητούν κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις — δεν φαίνεται να προκρίνεται, καθώς θεωρείται ότι ξεπερνά τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Ποιες οφειλές θα καλύπτει
Η ρύθμιση δεν θα αφορά νέες φορολογικές υποχρεώσεις. Το πεδίο εφαρμογής της θα περιοριστεί σε παλαιά χρέη, κυρίως εκείνα που δημιουργήθηκαν τα προηγούμενα δύο ή τρία χρόνια.
Ο σχεδιασμός αποκλείει την ένταξη μεγάλων οφειλετών με υψηλή φοροδοτική ικανότητα. Η στόχευση είναι σαφής: να αποφευχθεί η εκ νέου εργαλειοποίηση μιας ρύθμισης από στρατηγικούς κακοπληρωτές που διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία αλλά επιλέγουν να μην τα αξιοποιήσουν για εξόφληση.
Με άλλα λόγια, το μέτρο δεν θα λειτουργήσει ως «ασφαλές καταφύγιο», αλλά ως μηχανισμός επανένταξης με αυστηρά κριτήρια βιωσιμότητας.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Καθοριστική θα είναι η συμβολή της τεχνολογίας. Η ΑΑΔΕ έχει ήδη ενσωματώσει εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στους ελέγχους και στις διασταυρώσεις στοιχείων. Το ίδιο αλγοριθμικό μοντέλο αναμένεται να αξιοποιηθεί και για την αξιολόγηση των αιτήσεων υπαγωγής στη νέα ρύθμιση.
Στην πράξη, κάθε αίτηση θα περνά από ψηφιακή «χαρτογράφηση» φορολογικής συμπεριφοράς:
Ιστορικό προηγούμενων ρυθμίσεων.
Τυχόν απώλεια διακανονισμών.
Συχνότητα καθυστερήσεων.
Εισοδηματικά και περιουσιακά δεδομένα.
Φορολογούμενοι που στο παρελθόν εντάχθηκαν κατ’ επανάληψη σε ρυθμίσεις μόνο για να αποκτήσουν φορολογική ενημερότητα και στη συνέχεια τις εγκατέλειψαν, ενδέχεται να αποκλειστούν. Αντίθετα, προτεραιότητα θα δοθεί σε όσους, παρά τις δυσκολίες, επέδειξαν συνεπή στάση και προσπάθεια συμμόρφωσης.
Η τεχνητή νοημοσύνη, επομένως, δεν θα λειτουργεί απλώς ως ελεγκτικός μηχανισμός, αλλά ως φίλτρο αξιοπιστίας.
Ποιοι αναμένεται να έχουν δικαίωμα ένταξης
Με βάση τον μέχρι τώρα σχεδιασμό, επιλέξιμοι θεωρούνται:
Φυσικά πρόσωπα που μπορούν να αποδείξουν αντικειμενική αδυναμία εφάπαξ εξόφλησης.
Μισθωτοί και συνταξιούχοι με περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα.
Μικρομεσαίοι επαγγελματίες που έχασαν παλαιότερη ρύθμιση αλλά παρουσιάζουν βιώσιμο σχέδιο αποπληρωμής.
Απαραίτητη προϋπόθεση θα αποτελεί η τήρηση των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων. Η νέα ρύθμιση δεν θα συγχωρεί νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές. Σε περίπτωση απώλειας, θα ενεργοποιούνται άμεσα τα προβλεπόμενα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Ποιοι μένουν εκτός
Στον αντίποδα, εκτός σχεδιασμού φαίνεται ότι θα μείνουν:
Φορολογούμενοι με υψηλά εισοδήματα και σημαντική ακίνητη ή κινητή περιουσία.
Περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης στρατηγικής αθέτησης.
Οφειλέτες που δεν είναι συνεπείς στις δηλώσεις και στις τρέχουσες πληρωμές τους.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: δεν πρόκειται για γενικευμένη αμνηστία χρεών, αλλά για επιλεκτική παρέμβαση με δημοσιονομική λογική.
Τι ισχύει μέχρι σήμερα
Μέχρι την οριστικοποίηση και ενεργοποίηση του νέου σχήματος, παραμένουν διαθέσιμες οι πάγιες ρυθμίσεις:
12 ή 24 δόσεις για τακτικές οφειλές.
Έως 48 δόσεις για έκτακτες υποχρεώσεις.
Δυνατότητα υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών.
Η νέα πρόταση, εφόσον «κλειδώσει», θα αποτελέσει συμπληρωματικό εργαλείο και όχι αντικατάσταση των υφιστάμενων επιλογών.
Το κρίσιμο στοίχημα
Το βασικό διακύβευμα για το οικονομικό επιτελείο είναι η ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και την κοινωνική ανακούφιση. Εάν τα φίλτρα λειτουργήσουν αποτελεσματικά και η αξιολόγηση μέσω αλγοριθμικών μοντέλων αποδώσει, το νέο πλαίσιο μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο ουσιαστικής επανεκκίνησης για χιλιάδες νοικοκυριά και επαγγελματίες.
Σε διαφορετική περίπτωση, ο κίνδυνος επανάληψης των λαθών του παρελθόντος παραμένει.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η συζήτηση για τα ληξιπρόθεσμα χρέη επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο — και αυτή τη φορά, η πρόσβαση στη ρύθμιση δεν θα είναι δεδομένη για όλους.
