Μια σημαντική «ανάσα» για χιλιάδες πολίτες που βρέθηκαν αντιμέτωποι με χρέη τα οποία δεν δημιούργησαν οι ίδιοι φέρνει η νέα νομοθετική παρέμβαση για το κληρονομικό δίκαιο. Πρόκειται για μια μεταβατική διάταξη που επιτρέπει σε κληρονόμους να προστατεύσουν την προσωπική τους περιουσία, ακόμη και αν στο παρελθόν έχασαν τις προβλεπόμενες προθεσμίες και θεωρήθηκαν ότι αποδέχθηκαν κληρονομίες με οφειλές.
Η νέα ρύθμιση, η οποία τέθηκε σε ισχύ μετά τη δημοσίευση του νόμου στις 22 Μαΐου 2026, δημιουργεί ένα παράθυρο ευκαιρίας διάρκειας έξι μηνών. Μέχρι τις 22 Νοεμβρίου 2026, όσοι πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορούν να ενεργοποιήσουν διαδικασίες που θα τους επιτρέψουν να περιορίσουν την ευθύνη τους αποκλειστικά στην κληρονομιαία περιουσία και να προστατεύσουν τα δικά τους περιουσιακά στοιχεία.
Η παγίδα που έφερε χρέη σε χιλιάδες οικογένειες
Τα τελευταία χρόνια δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις πολιτών που πληροφορήθηκαν ότι εκτός από ακίνητα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία, κληρονόμησαν και σημαντικές οικονομικές υποχρεώσεις συγγενικών τους προσώπων.
Πολλοί μάλιστα δεν γνώριζαν καν ότι καλούνταν ως κληρονόμοι, ιδιαίτερα όταν επρόκειτο για πιο μακρινούς συγγενείς. Ωστόσο, το προηγούμενο νομικό πλαίσιο προέβλεπε συγκεκριμένη προθεσμία για αποποίηση της κληρονομιάς. Αν η προθεσμία αυτή παρήρχετο χωρίς κάποια ενέργεια, ο κληρονόμος θεωρούνταν ότι αποδέχθηκε την κληρονομία, ακόμη κι αν δεν είχε υπογράψει κανένα σχετικό έγγραφο.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολίτες να βρεθούν ξαφνικά αντιμέτωποι με τραπεζικά δάνεια, οφειλές προς την Εφορία, ασφαλιστικά ταμεία ή άλλους πιστωτές, χωρίς να έχουν επίγνωση του ύψους ή ακόμη και της ύπαρξης των χρεών.
Τι αλλάζει με τη νέα διάταξη
Η νέα νομοθετική πρόβλεψη επιχειρεί να θεραπεύσει αυτό το πρόβλημα για όσους επηρεάστηκαν από το προηγούμενο καθεστώς.
Συγκεκριμένα, παρέχει τη δυνατότητα σε κληρονόμους προσώπων που απεβίωσαν πριν από τις 22 Μαΐου 2026 να ζητήσουν τη διενέργεια απογραφής της κληρονομίας, ακόμη κι αν δεν είχαν προχωρήσει εγκαίρως σε αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής.
Η διαδικασία αυτή αποτελεί ουσιαστικά ένα ισχυρό εργαλείο προστασίας, καθώς διαχωρίζει την προσωπική περιουσία του κληρονόμου από την κληρονομιαία περιουσία.
Με τον τρόπο αυτό, αν αποδειχθεί ότι τα χρέη υπερβαίνουν την αξία των περιουσιακών στοιχείων που άφησε ο θανών, ο κληρονόμος δεν υποχρεώνεται να καλύψει τη διαφορά από τα δικά του χρήματα ή περιουσιακά στοιχεία.
Η κρίσιμη ημερομηνία που δεν πρέπει να χαθεί
Το χρονικό περιθώριο που δίνει ο νόμος είναι συγκεκριμένο και δεν αναμένεται να παραταθεί.
Η εξάμηνη προθεσμία ολοκληρώνεται στις 22 Νοεμβρίου 2026 και μέχρι τότε οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν κινήσει τις απαιτούμενες διαδικασίες.
Νομικοί επισημαίνουν ότι όσοι γνωρίζουν ή υποψιάζονται πως έχουν κληρονομήσει περιουσία με πιθανές οφειλές δεν θα πρέπει να περιμένουν μέχρι την τελευταία στιγμή, καθώς η διαδικασία απαιτεί χρόνο και συγκεκριμένες ενέργειες.
Δεν πρόκειται για αποποίηση της κληρονομιάς
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες είναι ότι η νέα ρύθμιση δεν δίνει το δικαίωμα εκ των υστέρων αποποίησης.
Όποιος θεωρείται ήδη κληρονόμος εξακολουθεί να παραμένει κληρονόμος. Η διάταξη δεν αναιρεί τη σιωπηρή αποδοχή που έχει συντελεστεί λόγω παρέλευσης των προθεσμιών.
Αυτό που προσφέρει είναι η δυνατότητα ενεργοποίησης του ευεργετήματος της απογραφής ώστε να περιοριστεί η έκθεση της προσωπικής περιουσίας απέναντι στις οφειλές της κληρονομιάς.
Πώς γίνεται η διαδικασία
Για να αποκτήσει ο κληρονόμος την προστασία που προβλέπει ο νόμος, απαιτείται να ακολουθηθεί συγκεκριμένη δικαστική διαδικασία.
Στο πλαίσιο αυτό ζητείται η διενέργεια απογραφής της κληρονομίας, κατά την οποία καταγράφονται αναλυτικά τόσο τα περιουσιακά στοιχεία όσο και οι οικονομικές υποχρεώσεις που έχουν μεταβιβαστεί.
Η διαδικασία περιλαμβάνει τον διορισμό αρμόδιων προσώπων, όπως δικαστικού επιμελητή και ειδικών πραγματογνωμόνων, οι οποίοι αναλαμβάνουν να αποτυπώσουν την πραγματική οικονομική κατάσταση της κληρονομιάς.
Παρότι η διαδικασία συνεπάγεται κόστος και απαιτεί χρόνο, θεωρείται από πολλούς η μοναδική αποτελεσματική λύση για την προστασία της προσωπικής περιουσίας.
Η μεγάλη παγίδα που αφήνει εκτός πολλούς
Παρά τα σημαντικά οφέλη της νέας ρύθμισης, υπάρχει μία κρίσιμη εξαίρεση που μπορεί να στερήσει την προστασία από αρκετούς κληρονόμους.
Ο νόμος προβλέπει ότι κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης δεν πρέπει να έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης εις βάρος της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου.
Αυτό σημαίνει ότι αν έχουν ήδη επιδοθεί διαταγές πληρωμής, έχουν επιβληθεί κατασχέσεις σε λογαριασμούς ή ακίνητα ή έχουν κινηθεί άλλες διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης για τα χρέη της κληρονομίας, τότε ο ενδιαφερόμενος ενδέχεται να μην μπορεί να αξιοποιήσει τη νέα δυνατότητα.
Αγώνας δρόμου για όσους έχουν κληρονομικές οφειλές
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η έγκαιρη αντίδραση είναι καθοριστικής σημασίας.
Τράπεζες, Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία και άλλοι πιστωτές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης όταν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις.
Για τον λόγο αυτό, όσοι θεωρούν ότι ενδέχεται να εμπλέκονται σε κληρονομική υπόθεση με χρέη καλούνται να συμβουλευτούν άμεσα νομικό ή συμβολαιογράφο, ώστε να εξετάσουν αν μπορούν να επωφεληθούν από τη νέα μεταβατική διάταξη πριν εκπνεύσει η προθεσμία.
Η 22α Νοεμβρίου 2026 αναμένεται να αποτελέσει καθοριστική ημερομηνία για χιλιάδες κληρονόμους σε όλη τη χώρα, καθώς από τις κινήσεις που θα κάνουν μέχρι τότε μπορεί να εξαρτηθεί η προστασία της περιουσίας τους από χρέη που ποτέ δεν δημιούργησαν οι ίδιοι.
